آنچه گذشت:
چرا ترامپ برای جنگ با ایران تردید دارد؟
پوشش زنده
۳ روز پیش
بررسی پروندههای حجاب در اصفهان با عنوان «دادگاههای صلح»
روزنامه شرق خبر داد که رسیدگی به پروندههای موسوم به «دادگاه حجاب» در اصفهان، با عنوان «دادگاه صلح»، همچنان ادامه دارد؛ این در حالی است که به گفته برخی زنان ساکن این شهر، پس از جنگ ۱۲روزه ارسال پیامکهای هشدار حجاب برای آنان متوقف شده یا کاهش یافته است.
بر اساس این گزارش، «دادگاههای صلح» در اصفهان مرجع رسیدگی به پرونده زنانی است که به دلیل نداشتن حجاب یا آنچه مقامها «شلحجابی» میخوانند، برایشان پرونده قضایی تشکیل شده است. زنانی که با روزنامه شرق گفتوگو کردهاند میگویند پیش از ارجاع پرونده به دادگاه، چندین پیامک هشدار از نهادهایی مانند ستاد امر به معروف، ستاد پیشگیری قوه قضائیه و فرماندهی انتظامی دریافت کردهاند.
به گفته این شهروندان، در صورت بیتوجهی به پیامکها، ابلاغیه حضور در دادگاه از طریق سامانه ثنا یا پیامک ارسال شده است. برخی از آنها از جریمههای نقدی بین یک تا پنج میلیون تومان یا گرفتن تعهد کتبی خبر دادهاند. در شماری از ابلاغیهها نیز هشدار داده شده که در صورت عدم حضور در دادگاه، حکم جلب صادر خواهد شد.
انتشار این گزارش همزمان شده با واکنشهای گسترده در شبکههای اجتماعی به ویدئویی از گفتوگوی یک رسانه اصولگرا با زنی بدون حجاب در مراسم ۲۲ بهمن. منتقدان میگویند برخورد با مسئله حجاب در مناسبتهای رسمی یا شرایط خاص، با رویههای جاری در شهرهایی مانند اصفهان تفاوت دارد و نوعی «استاندارد دوگانه» را نشان میدهد.
برخی شهروندان غیر بومی نیز گفتهاند در سفر به اصفهان برایشان به دلیل داشتن پوشش اختیاری پرونده تشکیل شده و مجبور شدهاند برای رسیدگی به این پروندهها دوباره به این شهر سفر کنند؛ موضوعی که به گفته آنها میتواند بر وضعیت گردشگری و فضای اجتماعی اصفهان تاثیر منفی بگذارد.
۴ روز پیش
گزارش تازه یک نهاد حقوق بشری از خطر «اعدام دهها معترض» در ایران
یک نهاد حقوق بشری مستقر در نروژ اعلام کرده است که دستکم ۲۶ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات ضدحکومتی اخیر در ایران با خطر «قریبالوقوع» اجرای حکم اعدام روبهرو هستند.
به گزارش سازمان «حقوق بشر ایران»، دهها نفر دیگر از بازداشتشدگان، از جمله شماری کودک و نوجوان، با اتهامهایی مواجهاند که میتواند به صدور حکم اعدام منجر شود. این سازمان گفته است که احکام صادرشده بر پایه اعترافهایی است که «تحت شکنجه» گرفته شده و روند رسیدگی قضایی با معیارهای دادرسی عادلانه همخوانی ندارد.
محمود امیریمقدم، مدیر این نهاد، هشدار داده است که «خطر اعدامهای گسترده واقعی و فوری است» و از جامعه جهانی خواسته با فوریت برای جلوگیری از اجرای این احکام اقدام کند. به گفته او، مقامهای ایران بهدنبال ادامه سرکوب معترضان، اینبار در پشت دیوارهای زندان هستند.
در ماههای اخیر، اعتراضات گستردهای در ایران در واکنش به فساد، بحران اقتصادی و سرکوب سیاسی شکل گرفته است و طبق تازهترین آمار هرانا، خبرگزاری فعالان حقوق بشر مستقر در آمریکا دستکم ۷ هزار و ۵ نفر در اعتراضهای ماه گذشته کشته شدهاند، از جمله ۲۱۴ نفر از نیروهای حکومتی. دولت ایران اما آمار کشتهشدگان را ۳ هزار و ۱۷۷ نفر اعلام کرده است.
در عین حال، گزارشها از ادامه اجرای احکام اعدام در زندانهای ایران حکایت دارد. گروههای حقوق بشری میگویند طی روزها و هفتههای گذشته دهها زندانی در شهرهای مختلف اعدام شدهاند. مقامهای قضایی ایران این اعدامها را عمدتاً مرتبط با پروندههای مواد مخدر یا قتل دانستهاند.
به گفته وکلا و فعالان حقوق بشر، بسیاری از متهمان در روند بازجویی به وکیل دسترسی نداشتهاند یا برای گرفتن اعتراف تحت فشار و بدرفتاری قرار گرفتهاند. پیشتر نیز عفو بینالملل اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی از مجازات اعدام برای ایجاد رعب و جلوگیری از ادامه اعتراضات استفاده میکند.
۵ روز پیش
تصاویر ماهوارهای از بازسازی سایتهای هستهای و نظامی ایران
شبکه خبری الجزیره و خبرگزاری رویترز با استناد به تصاویر ماهوارهای از بازسازی تاسیسات هستهای نطنز و سایت نظامی پارچین در حدود ۳۰ کیلومتری جنوبشرق تهران خبر دادند.
این گزارشها میگویند، ایران ورودی دو تونل در مجتمع هستهای اصفهان را که در جریان درگیریها هدف حمله آمریکا قرار گرفته بود، مدفون کرده است. همچنین تصاویر نشان میدهد دو ورودی تونل در مجموعهای زیرزمینی در نزدیکی نطنز تقویت و به لحاظ دفاعی مستحکم شدهاند. افزون بر این، پایگاههای موشکی که در همان درگیریها هدف قرار گرفته بودند، بازسازی شدهاند.
گزارش الجزیره و رویترز در عین حال به تحولات در مجتمع نظامی پارچین اشاره میکنند؛ جایی که گفته میشود پس از حمله اسرائیل به یک ساختمان مستطیلی، روند بازسازی آغاز شده و در ادامه، سازهای جدید احداث شده است. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد این سازه ابتدا با سقفی فلزی پوشانده شده و سپس با آنچه کارشناسان «پوشش بتنی محافظ» توصیف کردهاند، محصور و با خاک پوشانده شده است. مؤسسه علوم و امنیت بینالملل این تأسیسات را «طالقان ۲» معرفی کرده است.
نهادهای اطلاعاتی غربی مدعیاند بیش از دو دهه پیش آزمایشهایی مرتبط با انفجار هستهای در این مجموعه انجام شده است. تهران اما همواره تلاش برای دستیابی به سلاح اتمی را رد کرده و برنامه هستهای خود را صرفاً صلحآمیز و در چارچوب مصارف غیرنظامی توصیف میکند.
۱ هفته پیش
حصر خانگی میرحسین موسوی و زهرا رهنورد ۱۵ ساله شد
خانواده میرحسین موسوی و زهرا رهنورد، از رهبران جنبش اعتراضی سال ۱۳۸۸ ایران، روز شنبه ۲۵ بهمن یادآوری کردند که ۱۵ سال از حصر خانگی والدین آنها به دستور رهبری جمهوری اسلامی گذشته است.
دختران آقای موسوی و خانم رهنورد با انتشار پستهایی در شبکه اجتماعی اینستاگرام نوشتند: «از ۲۵ بهمن ۸۹ تاکنون روزگار سخت و سنگین گذشت.»
آنها در این نوشته حصر زهرا رهنورد و میرحسین موسوی را «ظالمانه» خواندند و همچنین از محمد مختاری و صانع ژاله که در تجمع اعتراضی روز ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ کشته شدند، یاد کردند.
بیانیه فرزندان رهنورد و موسوی با نوشتهای از محمد مختاری نیز همراه است که میگوید: «خدایا ایستاده مردن را نصیبم کن که از نشسته زیستن در ذلت خستهام».
یک سال و نیم پس از اعتراضاتی که در واکنش به نتایج انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۳۸۸ ایران شکل گرفت، میرحسین موسوی و مهدی کروبی از حامیان خود دعوت کردند که روز ۲۵ بهمن ۱۳۸۹ برای اعلام همبستگی با معترضان مردم تونس و مصر به خیابانها بیایند. اما آن تجمع به شدت سرکوب شد و نیروهای امنیتی نیز متعاقب آن به حصر خانگی موسوی، رهنورد و کروبی اقدام کردند که حصر دو نفر اول همچنان ادامه دارد.
آقای موسوی طی هفتههای اخیر در واکنش به سرکوب خونین اعتراضات دی ماه بار دیگر خواستار گذار مسالمتآمیز از جمهوری اسلامی و تشکیل محلس موسسان و برگزاری رفراندوم شده است.
۲ هفته پیش
انصراف آرونداتی روی از جشنواره برلیناله در اعتراض به سکوت داوران درباره غزه
آرونداتی روی، نویسنده سرشناس هندی، در اعتراض به امتناعِ هیئت داوران جشنواره برلیناله از اظهارنظر درباره غزه، از حضور در این جشنواره انصراف داد.
او روز جمعه با انتشار بیانیهای نوشت: «شنیدن این جمله از زبان آنها که هنر نباید سیاسی باشد، حیرتآور است.»
بر اساس گزارش نشریه ورایتی، مخالفت و امتناع ویم وندرس، فیلمساز و رئیس هیئت داوران برلیناله، در پاسخگویی به سوالات سیاسی در روز افتتاحیه جشنواره امسال،واکنشهای بسیاری را برانگیخته است.
آرونداتی روی نیز که قرار بود با یک کمدی قدیمی محصول سال ۱۹۸۹ که فیلمنامهاش به قلم اوست در این جشنواره حضور یابد، اعلام کرده است دیگر در این رویداد شرکت نخواهد کرد.
او دلیل این تصمیم را اظهارات هیئت داوران در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت غزه عنوان کرده و آن را «غیراخلاقی» دانسته است.
آرونداتی روی در بیانیه خود موضع هیات داوران جشنواره برلیناله را ادامه تلاشها برای ساکت کردن صدای اعتراضات علیه «جنایات» در غزه دانسته است، «جنایاتی» که به گفته او، «در زمان حاضر و مقابل چشم همه ما اتفاق میافتد؛ و از این رو، هنرمندان، نویسندگان و فیلمسازان باید هر آنچه در توان دارند برای متوقف کردن آن انجام دهند».
این نویسنده در ادامه بیانیه خود نوشت: «بگذارید صریح باشم. آنچه در غزه رخ داده و همچنان در حال وقوع است، نسلکشی مردم فلسطین به دست دولت اسرائیل است. دولتهای ایالات متحده، آلمان و چندین کشور دیگر در اروپا از این اقدام حمایت مالی میکنند و همین موضوع، آنها را نیز همدست این جنایت میکند.»
آرونداتی روی در نهایت نوشته است: «اگر بزرگترین فیلمسازان و هنرمندان زمانه ما نمیتوانند قد علم کنند و این حقیقت را به زبان بیاورند، باید بدانند که تاریخ درباره آنها قضاوت خواهد کرد. رفتار آنها مرا شوکه و منزجر کرده است.»
۲ هفته پیش
منبع سعودی: خواستار صلحیم، اما نتانیاهو علاقهای به عادیسازی رابطه ندارد
یکی از نزدیکان خاندان سلطنتی عربستان در گفتوگو با شبکه تلویزیونی «کان» اسرائیل عنوان کرد که ریاض خواهان صلح با اسرائیل است و انتقادهای شدیدی که از این کشور در رسانههای سعودی مطرح میشود، یهودستیزانه نیست.
این منبع سعودی که نامش فاش نشده، تأکید کرده است: «انتقادهای ما یهودستیزی نیست، بلکه مخالفت با اقدامات دولت اسرائیل است.»
وی ادامه داده است: «هیچ دشمنی با دین یا یک کشور وجود ندارد، بلکه مسئله سیاستهای آن کشور است.» به گفته او، این بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، است که «علاقهای به عادیسازی رابطه ندارد» و عربستان سعودی «خواهان صلح» است، «به شرطی که اسرائیل با ایجاد کشور فلسطینی که حداقل معیارها را داشته باشد، موافقت کند».
تایمز اسرائیل میگوید که رسانههای عربستان سعودی با تیترهای خود به «موجودیت صهیونیستی» و آنچه «حامیان اماراتی» آن خوانده میشود، حمله کردهاند.
۲ هفته پیش
دریاچه ارومیه از بودجه ۱۴۰۵ حذف شد
در حالی که دریاچه ارومیه همچنان یکی از نمادهای بحران محیطزیستی ایران به شمار میرود، ردیف بودجه مربوط به «مطالعه و طراحی طرح نجات» این دریاچه در لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ حذف شده است؛ اقدامی که همزمان با کاهش برخی اعتبارات هزینهای محیطزیست، با انتقاد کارشناسان روبهرو شده است.
به گزارش رسانههای داخل ایران، از جمله روزنامه «پیام ما»، بررسیهای کارشناسی نشان میدهد امور حفاظت محیطزیست در میان ۱۰ بخش اصلی بودجه کشور، بار دیگر در پایینترین رتبه قرار گرفته است.
در بخش اعتبارات هزینهای، علاوه بر حذف ردیف مرتبط با دریاچه ارومیه، برخی ردیفهای دیگر از جمله بودجه ماده ۲۱ قانون مدیریت پسماند نیز از لایحه کنار گذاشته شدهاند و منابع مربوط به جرائم و خسارات محیطزیستی کاهش محسوسی داشته است.
کارشناسان همچنین به انطباق ناکافی لایحه با اهداف قانون برنامه هفتم پیشرفت اشاره میکنند. به گفته آنان، هرچند موضوعاتی مانند مقابله با گردوغبار یا برخی طرحهای حفاظتی دارای ردیف اعتباری هستند، اما منابع پیشبینیشده برای تحقق اهداف کلان برنامه کافی ارزیابی نمیشود. در عین حال، موضوع سازگاری با تغییرات اقلیمی با وجود اهمیت فزاینده، فاقد ردیف مستقل عنوان شده است.
از دیگر محورهای انتقادی، کمرنگ بودن آموزش و مشارکت مردمی در حوزه محیطزیست است. رشد اعتبارات آموزشی محیطزیستی ناچیز گزارش شده و بودجه مربوط به حمایت از تشکلهای مردمنهاد این حوزه نیز تغییری نداشته است.
در کنار این موارد، برخی ابهامها درباره نحوه توزیع و شفافیت بودجه پسماند و فاضلاب نیز مطرح شده که به گفته کارشناسان، تعدد نهادهای متولی را افزایش داده و ارزیابی عملکرد مالی را دشوارتر میکند.
۲ هفته پیش
نرگس محمدی به هفت سال و نیم زندان و تبعید محکوم شد
مصطفی نیلی، وکیل دادگستری، از محکومیت نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جایزه صلح نوبل، در پروندهای تازه در دادگاه انقلاب مشهد به هفت سال و نیم زندان خبر داد.
او در حساب کاربری خود در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت که خانم محمدی به اتهام «اجتماع و تبانی» به شش سال حبس و به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال و نیم زندان محکوم شده است. به گفته این وکیل دادگستری، به عنوان مجازات تکمیلی نیز دو سال ممنوعیت خروج از کشور و دو سال تبعید به شهرستان خوسف برای او در نظر گرفته شده است.
بر اساس این گزارش، نرگس محمدی پس از ۵۹ روز بازداشت از بازداشتگاه امنیتی مشهد تماس گرفته و گفته است که روز گذشته برای رسیدگی به پروندهاش به شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد منتقل شده و پس از پایان جلسه، حکم محکومیت به او ابلاغ شده است.
مصطفی نیلی همچنین خبر داده که خانم محمدی سه روز پیش به دلیل وخامت وضعیت جسمانی به بیمارستان منتقل شده اما دوباره به بازداشتگاه بازگردانده شده است. او افزوده هنگام توضیح نرگس محمدی درباره نحوه بازداشت، تماس تلفنی قطع شده است.
نرگس محمدی در جریان مراسم یادبود خسرو علیکردی، وکیل دادگستری، همراه با شماری دیگر از فعالان حقوق بشر بازداشت شد. به گفته منابع نزدیک به او، وی از ۱۵ بهمن در اعتصاب غذا به سر میبرده است.
نرگس محمدی، متولد ۱۳۵۱، از چهرههای شناختهشده حقوق بشر در ایران است. او نایبرئیس و سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر بوده و در سالهای گذشته چندین بار بازداشت و زندانی شده است.
مقامهای رسمی جمهوری اسلامی تاکنون درباره جزئیات این حکم اظهار نظر نکردهاند.
۳ هفته پیش
درگذشت نعمت آزرم، شاعر در پاریس
خانواده نعمت آزرم، شاعر و نویسنده معاصر ایرانی، روز ۱۲ بهمن از درگذشت او در پاریس خبر دادند. بر اساس این اعلام، نعمت آزرم که با نام شناسنامهای «نعمت میرزازاده» و تخلص «م. آزرم» شناخته میشد، اخیراً در پایتخت فرانسه درگذشته است. جزییات مرگ او اعلام نشده است.
در اطلاعیه منتشرشده از سوی خانواده، از نعمت آزرم بهعنوان نویسنده، شاعر و متفکری مستقل یاد شده که در طول زندگی خود بر استقلال اندیشه و وفاداری به باورهایش تأکید داشت و او برای دیدگاهها و مواضع فکری خود هزینههای سنگینی پرداخت، اما تا پایان عمر شأن و کرامت فکریاش را حفظ کرد.
نعمت میرزازاده متولد اول اسفند ۱۳۱۷ در مشهد بود و در خانوادهای فرهنگی با پیشینهای مرتبط با جنبش مشروطیت ایران چشم به جهان گشود. او تحصیلات خود را در حوزه مردمشناسی و جامعهشناسی سیاسی تا مقطع دکتری در دانشگاه پاریس ادامه داد.
فعالیتهای فرهنگی و ادبی نعمت آزرم از اوایل دهه ۱۳۴۰ خورشیدی با سردبیری نشریات ادبی در مشهد آغاز شد و در ادامه به تألیف آثار متعدد در حوزه شعر و پژوهش انجامید. حاصل این فعالیتها انتشار بیش از ۲۰ مجموعه شعر و چندین اثر پژوهشی در زمینه فرهنگ و ادب فارسی است. آثار او به رویکردی مستقل، انتقادی و آزاداندیشانه در شعر و اندیشه شناخته میشوند.
۳ هفته پیش
۹ وکیل در پی اعتراضات دیماه بازداشت شدند
روزنامه شرق گزارش داده است که از آغاز اعتراضات دیماه ۱۴۰۴، دستکم ۹ وکیل پایهیک دادگستری در شهرهای مختلف ایران بازداشت شدهاند. بر اساس این گزارش، دو وکیل در تهران، شش وکیل در شیراز و یک وکیل در مشهد بازداشت شدهاند و همزمان خبرهایی نیز از احضار تعدادی دیگر از وکلا منتشر شده است.
اسامی وکلای بازداشتی شامل شیما قوشه، محمدهادی جعفرپور، مهدی انصاری، جعفر زارعی، مهران انصاری، جعفر کشاورز، نازنین برادران، عنایتالله کراماتی و امید دارابی است. به نوشته شرق، برخی از این وکلا تنها تماسهای کوتاهی با خانوادههای خود داشتهاند و اطلاعات شفافی درباره وضعیت پروندههایشان در دسترس نیست.
طبق این گزارش، هیچیک از این پروندهها تاکنون از مرحله بازپرسی عبور نکرده و عناوین دقیق اتهامی نیز بهطور رسمی اعلام نشده است. وکلایی که پیگیر پرونده همکاران بازداشتی خود هستند، از محدودیتهای جدی در دسترسی به پروندهها و عدم امکان مطالعه آنها در مرحله دادسرا خبر دادهاند.
شرق در ادامه مینویسد که اعمال محدودیت برای حضور وکلای مستقل در مرحله بازپرسی، نگرانیهایی را درباره مخدوششدن حقوق شهروندی و حق دسترسی متهمان به وکیل ایجاد کرده است. با این حال، برخی وکلا امیدوارند با پیگیریهای حقوقی، امکان صدور قرار منع تعقیب و بستهشدن پروندهها در همین مرحله فراهم شود.