نیماد – تصمیم دولت آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، برای اخراج دیپلماتهای ایرانی و تعطیلی سفارت کشور خود در تهران تا حد زیادی غیرمنتظره بود. اگرچه از آغاز شکلگیری دولت میانهروی او در نیمه اول سال ۲۰۲۲، روابط کانبرا و تهران بارها به تنش کشیده شد، از جمله در جریان اعتراضات موسوم به «زن، زندگی، آزادی» در ایران، اما کمتر کسی تصور این حد از تنش را داشت.
استرالیا روز سهشنبه، چهارم شهریور، تهران را مسئول دو حمله ضدیهودی در خاک خود دانست و به سفیر و سه دیپلمات دیگر ایران مهلتی یک هفتهای برای ترک این کشور داد. کانبرا همچنین اعلام کرد که سپاه پاسداران را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار خواهد داد، اقدامی که پیش از آن نیز ایالات متحده و کانادا در آمریکای شمالی به آن دست زده بودند. روابط دیپلماتیک هر دوی این کشورها با ایران قطع است و سفارت و کنسولگری فعالی در تهران ندارند. حالا به نظر میرسد که استرالیا نیز همین مسیر را میرود.
بیش از ۹۰ هزار نفر از ساکنان استرالیا متولد ایران هستند که از هر ۷ نفر آنها طی ۵ سال گذشته، یک نفر از طریق برنامه مهاجرت مبتنی بر مهارت وارد این کشور حوزه اقیانوسیه شده است. پرسش این است که در سایه این تحولات، شرایط آنها به چه صورت خواهد بود؟ آیا از این تصمیم دولت حزب کارگر در استرالیا رضایت دارند؟
روزی که خبر اخراج دیپلماتهای ایرانی از استرالیا اعلام شد، روزنامه گاردین، چاپ بریتانیا، در گزارشی نوشت، ایرانی – استرالیاییها علیرغم آنکه چنین تصمیمی میتواند به سرگردانی اعضای خانوادهشان در ایران بینجامد، از آن استقبال کردهاند.
این گزارش با اظهارات روسای برخی انجمنهای ایرانی در استرالیا و فعالان مخالف حکومت ایران همراه بود که تصمیم دولت آلبانیزی را ستایش و نسبت به آن ابراز شادمانی کردهاند. با این حال بسیاری از ایرانیان ساکن این کشور هم هستند که فضیلتی در این تصمیم نمیبینند، بلکه آن را صرفا مشکلآفرین میدانند.
هزینهها بر گردن کیست؟
«راضی» از شهر سیدنی به نیماد میگوید: «این تصمیمی سیاسی و در عمل به زیان ایرانیان ساکن استرالیاست. وقتی خدمات کنسولی تعطیل شود، کارهای ساده مثل تمدید گذرنامه، گرفتن شناسنامه یا انعقاد وکالتنامه به شدت سخت و پرهزینه میشود.»
او با اشاره به اعتراضات «زن، زندگی آزادی» در سال ۱۴۰۱ میگوید که آن زمان ایرانیان ساکن استرالیا خواستار اقداماتی عملی در برابر حکومت ایران شدند، اما دولت استرالیا سر باز زد و «حالا برای اینکه اسرائیل را اندکی راضی نگه دارد چنین حرکتی انجام داده است.»
استرالیا به تازگی اعلام کرده بود که امسال در مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصمیم خود برای به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین را اعلام خواهد کرد، و به این ترتیب به کشورهای فرانسه، بریتانیا و کانادا پیوست که اعلام کرده بودند از ماه سپتامبر «دولت فلسطین» را به رسمیت خواهند شناخت.
این تصمیم خشم نتانیاهو را برانگیخت که آلبانیزی را «سیاستمداری ضعیف» خواند و در شبکههای اجتماعی نوشت: « تاریخ، آلبانیزی را همانطور که هست به یاد خواهد سپرد؛ سیاستمداری ضعیف که به اسرائیل خیانت کرد.»
همین امر نیز باعث شده تا بسیاری نتیجه بگیرند که تصمیم کانبرا به اخراج دیپلماتهای ایرانی برای دلجویی از اسرائیل و به دلیل فشارهای نتانیاهو بوده است. حتی اظهارات سخنگوی دولت اسرائیل هم اذعان به این مسئله تعبیر شد چه از آن رو که او دولت استرالیا را متهم کرد از سر رودربایستی و احساس گناه دست به این اقدام زده و«اعتبار» این تصمیم باید به حساب نتانیاهو واریز شود.
راضی در ادامه سخنان خود به نیماد میگوید: «نتیجه این شده که نه اسرائیل راضی شده، نه فلسطینیها چیزی به دست آوردهاند. این فقط ایرانیهای داخل استرالیا هستند که هزینه اصلی چنین تصمیمی را پرداخت میکنند.»
پرسشهایی از نتایج انزوای سیاسی ایران
حمید شریف، دیگر ایرانی ساکن استرالیا، در گفتوگو با نیماد پرسشهایی را پیش میکشد که ایرانیان موافق انزوای سیاسی حکومت ایران باید به آن پاسخ دهند. او میگوید: « از کجا معلوم این انزوای سیاسی ایران که مثلا من خواستارش هستم و از آن دفاع میکنم، به جنگ منجر نشود؟ از کجا معلوم که به سرکوب داخلی بیشتر یا تجزیه کشور منجر نشود؟ این بازی بچگانه که نیست و نمیشود به همین راحتی بگوییم که چقدر خوب شد اینها را بیرون کردند و حالا کار تمام است. نه، این سیاست است با همه پیچیدگیهایی که دارد. بنابراین بیشتر از آن که از چنین تصمیمی خوشحال یا ناراحت باشم، نگرانم.»
اما مسئله دیگری که این شهروند ایرانی – استرالیایی مطرح میکند با دغدغههای «راضی» شباهت دارد و آن مشکلاتیست که برای ایرانیان ساکن استرالیا ایجاد خواهد شد: «حتی اگر هیچ یک از آن اتفاقات، مثلا جنگ،سرکوب یا تچزیه کشور هم رخ ندهد، و سادهانگاریهای بابشده را بپذیریم و بگوییم دلمان خنک شد، باز در واقعیت یک اداره اینجا در استرالیا و یک اداره هم در ایران تعطیل شده که این برای هزاران نفر مسئله ایجاد میکند، کسانی که مثلا کار اداری دارند یا میخواهند مهاجرت کنند یا بستگانشان را ببینند.»
موافقان تعطیلی سفارت چه میگویند؟
از سال ۲۰۱۲ با قطع روابط دیپلماتیک کانادا با ایران و تعطیلی سفارتها، ایرانیان برای انجام مصاحبههای ویزا مجبور شدهاند به کشورهای ثالث، نظیر ترکیه، ارمنستان یا امارات سفر کنند. این موضوع شامل هزینههای پرواز، اقامت و رفتوآمد میشود که بسته به مقصد و شرایط، رقم قابل توجهی را به همه آنها تحمیل کرده است. همچنین گزارشهای متعددی نیز از مشکلات ایرانیان مقیم کانادا برای دسترسی به خدمات کنسولی طی این سالها منتشر شده است.
با این حال سورن ادگار، نایبرئیس «اتحادیه جامعه ایرانیان استرالیا، با استقبال از تصمیم دولت آلبانیزی آن را «نقطهعطفی دیرهنگام در روابط میان استرالیا و جمهوری اسلامی» دانسته است.
او به گاردین گفته است: «بگذارید صراحتا بگوییم که این یک اختلاف دیپلماتیک با یک کشور مستقل نیست. بلکه اقدامی در برابر یک شبکه جنایتکار فراملی است که یک کشور را ربوده، منابع آن را غارت کرده، منطقهای را بیثبات ساخته و جان انسانهای بیگناه را در سراسر جهان ــ از جمله در همین استرالیا ــ هدف قرار داده است.»
