اعتراضهای ایران زیر سایه خاموشی اینترنت، سرکوب حکومتی و درگیریهای خونین پانزدهمین روز خود را پشت سر گذاشته است.
کشتار گسترده معترضان که به نیروهای حکومتی نسبت داده میشود و حکومت در خبررسانیاش تلاش دارد آن را به گروهی نسبت دهد که از آنها با عنوان «اغتشاشگر» نام میبرد، موجب شده تا تجمعها بیش از گذشته شکل و شمایل محلهمحور پیدا کنند. کمتر شدن حضور معترضان در مشاهدات خبرنگار تلویزیون انگلیسیزبان الجزیره نیز بازتاب داشته است.
برخی گزارشهای شاهدان عینی نشان میدهد که نیروهای حکومتی اینبار از سلاح گرم و فشنگ جنگی استفاده کردهاند. ویدیویی در شبکههای اجتماعی از کشتهشدگان هجدهم دیماه، نخستین روز فراخوان شاهزاده رضا پهلوی منتشر شده که شمار جنازههایی که از سازههای موقت، خودروهای تانکردار خارج میشوند، در سولهها قرار دارند یا رها شده روی زمین دیده میشوند، غیرقابل چشمپوشی است. عدهای در برابر صفحهٔ تلویزیونی ایستادهاند که عکس صورت خونآلود کشتهشدگان را برای شناسایی نمایش میدهد. چند تصویری که مجال دیدن آنها وجود دارد نشان میدهد کشتهشدگان از ناحیهٔ سر هدف اصابت قرار گرفتهاند.
این در حالی است که خبرهایی در خبرگزاریهای داخلی منتشر شده که از کمبود ذخایر خون در برخی استانها مانند گیلان و فارس حکایت میکند. البته مدیرکل انتقال خون استان فارس به ایسنا گفته است سرمای هوا و تعطیلات متعدد باعث کاهش ذخایر خون شده است. در شرایطی که دسترسی به اخبار داخل ایران و شبکههای خبری برای ایرانیان خارج از کشور مسدود شده، برخی از این تصاویر در روزهای اخیر در تلویزیون حکومتی ایران با عناوینی چون «جنایت اغتشاشگران و عوامل پهلوی» به نمایش درآمده است. خبرگزاری تسنیم نیز به نقل از مقامات ایران نوشته است که ۱۱۳ نفر از نیروهای امنیتی کشته شدهاند.
یک شاهد عینی میگوید از شب سیزدهم، بسیج و سپاه وارد خیابانها شدهاند و صدای باران گلولههای ساچمهای فضای شهر را پر کرده است. به گفتهٔ او، هواپیماهای بدون سرنشین تجسسی در آسمان تهران به پرواز درآمدهاند و از ساختمانهای دولتی معترضان را رصد میکنند. بسیجیها، به گفتهٔ این شاهد عینی، با شعار «حیدر، حیدرکنان» و با موتورسیکلتهایشان در شهر جولان میدادند؛ موضوعی که باعث پراکنده شدن جمعیت شده و تنها هستههای کوچکی از معترضان در محلهها به مقاومت ادامه دادهاند.
اعتراضهای دیماه ۱۴۰۴ که در ابتدا دلایل اقتصادی داشت، بهسرعت جنبههای سیاسی پیدا کرد و معترضان خواستار سرنگونی نهاد ولایت فقیه و نماد آن، آیتالله علی خامنهای شدند. شاهدان عینی میگویند در شرایطی که اعتراضها همچنان ادامه دارد، تهران به حالت نیمهتعطیل درآمده و فروشگاههایی که قرار بود کالاها را با کالابرگ در اختیار شهروندان قرار دهند، اغلب اجناس مورد نیاز را ندارند. برخی کالاهای اساسی، از جمله روغن، همچنان بهسختی پیدا میشود.
با این حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در آغاز دومین هفتهٔ اعتراضها با حضور در تلویزیون حکومتی ایران از تلاشهای خود برای رفع مشکلات اقتصادی سخن گفت و معترضان را، همراستا با دیگر مقامهای جمهوری اسلامی، «اغتشاشگر» نامید. او گفت: «دشمن در جنگ ۱۲روزه قصد و ارادهاش این بود که کشور ما را با آشوب مواجه کند که شکست خورد؛ الان هم در مرحلهٔ بعدی اقدامات خود قصد دارد به بهانهٔ مسائل اقتصادی و اصلاحاتی که به نفع مردم در حال جریان است، در کشور ناآرامی ایجاد کند.»
از آغاز اعتراضها تاکنون، مقامهای جمهوری اسلامی پیامهای متفاوتی را برای معترضان ارسال کردهاند؛ از دعوت به گفتوگو تا تهدید. این تهدیدها جنبهٔ برونمرزی نیز پیدا کرده است و در پی تکرار حمایت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، از معترضان، شاهزاده رضا پهلوی خواستار اجرای این وعده شده است. مشابه این درخواست را هفت نفر از کنشگران سیاسی، مدنی و فرهنگی نیز مطرح کردهاند؛ افرادی که با نگاهی به نامهایشان میتوان به جمع اضداد رسید: از شیرین عبادی، نخستین برندهٔ ایرانی جایزهٔ صلح نوبل، و نازنین انصاری، مدیرمسئول کیهان لندن، تا محسن مخملباف، فیلمساز، و عبدالله مهتدی از حزب کوملهٔ کردستان.
در همین حال، روزنامههای آمریکایی نیویورکتایمز و والاستریت ژورنال در مقالههایی به نقل از مقامهای ارشد آمریکایی از احتمال حملهٔ نظامی به ایران نوشتهاند. نیویورکتایمز به نقل از این مقامها مینویسد در صورت وقوع چنین حملهای، باید برای بدتر نشدن اوضاع و عمل به وعدهٔ دونالد ترامپ نوعی توازن ایجاد شود. اما از گزارش والاستریت ژورنال میتوان به این نتیجه رسید که چنین حملهای دور از ذهن نیست. به گفتهٔ یکی از مقامهای آمریکایی در گفتوگو با این روزنامه، یکی از گزینهها انجام حملهٔ هوایی گسترده علیه چندین هدف نظامی است، هرچند به نوشتهٔ این روزنامه و به نقل از مقامی دیگر، هنوز تجهیزات یا نیروهای نظامی برای آمادهسازی چنین حملهای جابهجا نشدهاند.
پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان، نیز با مردم ایران و سوریه و جانهایی که از دست رفتهاند ابراز همدردی کرده و گفته است امیدوار است و دعا میکند این جوامع از طریق گفتوگو به صلح دست یابند. کارلوس کیروش، مربی پرتغالی پیشین تیم ملی فوتبال ایران، هم با انتشار متنی به فارسی و انگلیسی در شبکههای اجتماعی، با معترضان ابراز همدردی کرده و با نقل قولی از احمد شاملو نوشته است: «آزادی، نفس کشیدن در هوایی است که در آن دروغ نباشد.»
