اعتراضات در ایران وارد ششمین روز خود شد در حالی که گزارشهای روز جمعه ۱۲ دی ماه بیشتر بر مراسمهای خاکسپاری کشتهشدگان و حمایت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از معترضان و تهدید به مداخله مستقیم، متمرکز بود.
این اعتراضات که در آغاز واکنشی به تنگناهای معیشتی، بحران اقتصادی و نوسانات نرخ در ایران بود تا شامگاه چهارشنبه بدون تلفات انسانی مانده بود اما با کشته شدن امیرحسام خدایاریفر در کوهدشت، استان لرستان، وارد سطح دیگری شد، جوانی ۲۱ ساله که مقامات ایران او را «بسیجی» و «شهید امنیت» نامیدند، اما بعد گزارشهایی منتشر شد که صحت این ادعا را زیر سئوال میبرد.
سخنان پدر امیرحسام خدایاریفر در مراسم خاکسپاری او نیز روایت مقامات ایرانی را نفی میکند. بر اساس ویدیویی که روز جمعه در شبکههای اجتماعی منتشر شده است، پدر او میگوید: «امیرحسین بسیجی نبود. اغتشاش کرد.» سخنان وی سپس نامفهوم میشود و بعد این جمله شنیده میشود که میگوید: «خدا انتقامش را بگیرد.»
گسترش جغرافیایی خشونت؛ از مرودشت تا لردگان
برخی حسابهای کاربری در شبکه اجتماعی ایکس ویدیوهایی را منتشر کردند که گفته میشود مربوط به مراسم خاکسپاری خداداد شیروانی در شهرستان مرودشت از استان فارس است که مردم در آن شعارهایی علیه جمهوری اسلامی و در حمایت از حکومت پیشین ایران و پهلوی سرمیدهند. اما صدایی روی ویدیوها نیست که زمان و مکان آن را توضیح بدهد.
ویدیوی دیگری نیز در شبکههای اجتماعی منتشر شده است که راوی میگوید، هجوم مردم به کلانتری در مرودشت و «فرار مزدوران». صدای تیراندازی در پسزمینه تصویر شنیده میشود و راوی میگوید که ماموران یگان ویژه از پشتبام کلانتری تیرهوایی شلیک میکنند. ولی راوی اشارهای به روز و زمان این اتفاق نمیکند.
برخی گزارشها حاکی از آن است که خداداد شیروانی روز پنجشنبه بر اثر شلیک گلوله کشته شده است. تا اینجا پنجشنبه خونینترین روز اعتراضات بوده است. خبرگزاری فارس و دیگر رسانههای نزدیک به نهادهای امنیتی مدعی کشته شدن دستکم سه نفر در ازنا و دو نفر لردگان شدهاند، اما مشخص نکردهاند که این افراد از معترضان بودهاند یا نیروهای امنیتی.
فارس شامگاه پنجشنبه گزارش داد که گروهی «با سوءاستفاده از تجمع اعتراضی مردم» در شهر ازنا، واقع در استان لرستان،« به مقر پلیس» حملهور شدند که در جریان این درگیری ۳ تن کشته و ۱۷ نفر زخمی شدند. همین رسانه ساعاتی قبل از آن گفته بود که در درگیریهای لردگان دو نفر کشته شدهاند.
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره روز پنجم اعتراضات در ایران میدانیم؛ از کشته در کوهدشت تا درگیریهای خونین لردگان
اعتراضات در ایران؛ هشدار برخی روشنفکران درباره نحوه روایت وقایع برای غرب
آنچه درباره اعتراضات کنونی در ایران میدانیم؛ از بازار تا دانشگاهها
زاهدان؛ اعتراض از خیابان تا نماز جمعه
زاهدان که در اعتراضات ۱۴۰۱ نیز خبرساز شده بود، روز جمعه بار دیگر به کانون توجهات بازگشت. ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی گویای آن است که نمازگزاران پس از اقامه نماز جمعه شعارهای ضدحکومتی، نظیر «مرگ بر دیکتاتور» سر دادهاند.
طبق گزارشها، مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، در خطبههای خود گفت که «زندگی و معیشت مردم ایران به بنبست رسیده» و تاکید کرد مردم حق اعتراض مسالمتآمیز دارند و نباید با آنها برخورد خشونتآمیز شود.
تشدید تنش لفظی ایران و آمریکا
همزمان با ششمین روز اعتراضات در ایران، حمایت دونالد ترامپ از معترضان و تهدید به مداخله مستقیم، با واکنش تند مقامهای ارشد جمهوری اسلامی روبهرو شد. ترامپ در پیامی اعلام کرد که اگر حکومت ایران به معترضان شلیک کند، آمریکا «برای نجات آنها وارد میدان خواهد شد» و «ما مسلح و آماده اقدام هستیم»؛ موضعی که به سرعت از سوی تهران به عنوان «دخالت خارجی» محکوم شد.
علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در واکنش به این اظهارات نوشت که با موضعگیری ترامپ و مقامات اسرائیلی «پشت صحنه ماجرا روشن شده است». او در عین حال کوشید میان اعتراضات اقتصادی و آنچه «عوامل تخریبگر» خواند تفکیک قائل شود و هشدار داد که دخالت آمریکا در این «مسئله داخلی» به معنای «بههمریختگی کل منطقه و نابودی منافع آمریکا» خواهد بود. لاریجانی خطاب به افکار عمومی آمریکا نیز نوشت: «مردم آمریکا بدانند ماجراجویی را ترامپ شروع کرد؛ مراقب سربازان خود باشند.»
علی شمخانی، مشاور سیاسی رهبر جمهوری اسلامی، نیز لحنی تهدیدآمیزتر به کار برد و گفت: «مردم ایران تجربه نجاتدادن آمریکاییها را خوب میشناسند؛ از عراق و افغانستان تا غزه.» او تاکید کرد هر «دست مداخلهگری» که با بهانهجویی به امنیت ایران نزدیک شود، «پیش از رسیدن با پاسخ پشیمانکننده قطع خواهد شد» و امنیت ملی ایران را «خط قرمز» خواند، نه «سوژه توییتهای ماجراجویانه.»
همزمان اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز حمایت ترامپ از معترضان را «ریاکارانه» توصیف کرد و گفت ادعای دلسوزی آمریکا برای مردم ایران با کارنامه تاریخی این کشور، از کودتای ۲۸ مرداد تا حمایت از جنگ و تحریم، همخوانی ندارد. او تاکید کرد که ایرانیان مسائل خود را از مسیر گفتوگو و بدون پذیرش هیچگونه مداخله خارجی حل خواهند کرد.
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره اعتراضات در فسا میدانیم؛ از هجوم به فرمانداری تا تکذیب کشته شدن معترضان
جهش نرخ ارز و تعطیلی مغازهها؛ بازارهای تهران ملتهب شد
مواضع صریح تاجزاده در میانه اعتراضات؛ واکنش کیهان و احضار قضایی جدید
