شبکه خبری ایبیسی برآورد کرد که شمار حملههای گزارششده در تنگه هرمز و آبهای پیرامون آن در ماههای اکتبر و نوامبر از هر ماه دیگری از زمان آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران بیشتر بوده است؛ امری که تنگه هرمز بهخطرناکترین مسیر دریایی در جهان تبدیل کررده است.
این گزارش بر آمار مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا اتکا دارد که میگوید در ماه اکتبر دستکم ۳۱ کشتی در تنگه هرمز و پیرامون آن هدف حمله واقع شدند و در ۱۸ روز اول ماه نوامبر نیز ۱۹ کشتی. این در حالی است که از ماه مارس تا سپتامبر در مجموع ۵۳ حادثه به این مرکز گزارش شده بود و میانگین حوادث در تنگه هرمز و خلیج فارس ۱۰ تا ۱۵ حادثه در ماه بود.
بر اساس دادههای این مرکز، بیشتر کشتیهای هدفگرفتهشده در جنوبیترین بخش تنگه، یعنی نزدیک ساحل عمان، در حرکت بودند.
سازمان بینالمللی دریانوردی، نهاد وابسته به سازمان ملل متحد، ارقام محتاطانهتری دارد و ۳۴ حمله تاییدشده در ماههای اکتبر و نوامبر را ثبت کرده است. مجموع حملهها به کشتیها در سراسر خاورمیانه از آغاز جنگ، بر اساس شمارش این سازمان، ۱۳۸ مورد است و رقم آن برای ماههای مارس تا سپتامبر در تنگه هرمز و پیرامون آن حدود ۵۰ حمله بود.
نوام رایان، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، به شبکه خبری ایبیسی گفت هدف ایران این است مسیر عمانی که ایالات متحده تلاش میکند آن را باز نگه دارد، همچنان گذرگاهی پرخطر بماند و روند احیای انرژی ناپایدار بماند.
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد امور ایران در گروه بینالمللی بحران، نیز گفت واشینگتن و شرکای منطقهایاش راههایی برای ادامه جریان نفت از تنگه هرمز یافتهاند و تهران اکنون مصمم است این ترتیبات را پرهزینهتر و کماعتمادتر کند.
سینا طوسی، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست بینالملل، توضیح داد راهحل جایگزین ایالات متحده انتقال کشتیبهکشتی است؛ نفتکشهای کوچکتر با سامانههای ردیابی خاموش از تنگه میگذرند و محموله را پس از عبور امن به نفتکشهای بزرگتر منتقل میکنند. به گفته او، دو طرف در چرخهای از تقابل قرار گرفتهاند و تهران حملههایش را تشدید کرده تا این سامانه خطرناکتر، پرهزینهتر و در نهایت ناکارآمد شود؛ چرا که ایران میخواهد ثابت کند صادرات عادی نفت نمیتواند همزمان با محاصره ایران ادامه یابد و واشینگتن باید زیر فشار اقتصادی به مذاکره برای پایان جنگ تن دهد.
ایالات متحده از ۱۳ آوریل محاصره دریایی را برقرار کرده است که مانع رفتوآمد کشتیهای ایران و کشتیهای مرتبط با ایران میشود؛ محاصرهای که از ۱۸ ژوئن تا ۱۳ ژوئیه به طور موقت متوقف شده بود.
حملهها به کشتیهای در حال عبور محدود نمانده است. بر اساس تصاویر ماهوارهای و ویدیوهایی که شبکه خبری ایبیسی راستیآزمایی کرده است، ایران ۸ نوامبر به جزیره دیدامار عمان در خود تنگه حمله کرد؛ جزیرهای که میزبان فناوریهای راداری و ارتباطات ماهوارهای است. رسانههای دولتی ایران گفتند «سامانههای کمکناوبری دشمن» هدف قرار گرفتهاند و عمان، شریک ایالات متحده، درباره این حمله اظهارنظری نکرد.
این شبکه دستکم یک مورد را نیز راستیآزمایی کرده است که در آن یک کشتی لنگر انداخته با پهپادی که به نظر میرسد متعلق به ایران باشد، هدف قرار گرفته است. ابرنفتکش «جم شماره ۲» با پرچم پاناما، حامل دو میلیون بشکه نفت خام عربستان، نزدیک به پنج ماه بود که در خلیج فارس، در ساحل امارات و بیرون از تنگه هرمز، بیحرکت مانده بود و یکی از صدها کشتی است که از آغاز جنگ در خلیج فارس گرفتار شدهاند.
دو خدمه این کشتی به ایبیسی گفتند کشتی هرگز برای عبور از تنگه تلاش نکرد و ۹ اکتبر با یک پهپاد و ۱۰ اکتبر با دستکم سه پهپاد دیگر هدف قرار گرفت؛ حمله دوم آتشسوزی بزرگی به پا کرد و خدمه ناچار به تخلیه کشتی شدند. سپاه پاسداران ساعاتی پس از حمله دوم در پیامی آنلاین گفت این کشتی هنگام تلاش برای عبور از تنگه از مسیری «غیرمجاز» به مین دریایی برخورد کرده است، اما به نوشته شبکه خبری ایبیسی، تصاویر ماهوارهای روزهای بعد موقعیت کشتی را در ساحل امارات و بهخوبی بیرون از تنگه هرمز نشان میداد.
فابیان هینتس، پژوهشگر جنگ پهپادی، پس از دیدن تصاویر خدمه از لاشه پهپاد حمله ۹ اکتبر گفت این لاشه متعلق به پهپاد جتموتور «حدید ۱۱۰» ساخت ایران است. ایران همچنان میگوید کشتی به مین برخورد کرده است.
عزیزی گفت به نظر میرسد نفتکشهای بزرگ بهطور ویژه تحت نظرند، چه در حال عبور از تنگه باشند و چه در جای دیگری از خلیج فارس. سمیر مدنی، همبنیانگذار تنکرترکرز، نیز گفت جم شماره ۲ هدفی آسان بود، زیرا سامانههای ارسال موقعیت آن روشن بود و مکانش را آشکار میکرد.
عزیزی و طوسی، هر دو، اقدامات ایران در تنگه هرمز را دارای «منطق راهبردی» میدانند. عزیزی گفت هدف نهایی فراتر از اخلال در صادرات نفت است؛ ایران میخواهد نشان دهد ایالات متحده با وجود برتری قاطع دریاییاش نمیتواند امنیت دریایی در خلیج فارس را تضمین کند. طوسی نیز هشدار داد خطر این است که این رقابت فزاینده اختلال بسیار گستردهتری در کشتیرانی و زیرساختهای انرژی منطقه پدید آورد و پیامدهایی حتی بزرگتر برای اقتصاد جهانی داشته باشد.








