اعتراضات در ایران برای هفتمین روز متوالی در حالی ادامه یافت که شهرهای حاشیهای همچنان صحنه خشونتهای بیشتری به نسبت پایتخت و شهرهای بزرگ هستند، بهطوری که روز شنبه ۱۳ دی ماه دستکم چهار نفر در هرسین کرمانشاه و ملکشاهی ایلام کشته شدند.
گزارشها همچنین از گسترش اعتراضات در نواحی مختلف کشور حکایت دارد و در این روز علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، برای نخستینبار به موضعگیری علنی درباره این وقایع پرداخت.
ویدیوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و گزارشهای مختلف، نقشه اعتراضات در روز شنبه را از تهران و کرج در حومه آن تا مشهد، کازرون، کرمانشاه، هرسین، یاسوج، خرمآباد، شهرکرد، ملکشاهی و قم ترسیم میکند.
گسترش جغرافیایی اعتراضات؛ از تهران تا شرق و غرب
شماری از این ویدیوها علائم کاملا آشکاری دارند که صحت آنها را تایید میکند از جمله ویدیوی اعتراضات در شهر مشهد که معترضان شعار در حمایت از خاندان پهلوی سرمیدهند. ویدیوهای دیگری نیز از این شهر منتشر شده که شعارهایی علیه علی خامنهای شنیده میشود.
ویدیویی در شبکههای اجتماعی از بازداشت معترضان و استفاده از شوکر علیه آنها منتشر شده است که گفته میشود مربوط به شهرکرد بوده. ویدیویی منتشرشده از یاسوج نیز خیابانی پر از سنگ و التهاب در این شهر را نشان میدهد.
همچنین اعتراضات تهرانیها در نارمک، هفت حوض و نازیآباد هم ثبت ویدیویی شده که معترضان در برخی از آنها شعار «مرگ بر دیکتاتور» میدهند.
رسانههای دولتی و نیمهدولتی در ایران از جمله خبرگزاری فارس ویدیوهایی از تعقیب و گریز در خرمآباد منتشر کردهاند و سپاه پاسداران هم لرستان هم اعلام کرد «سه لیدر اصلی آشوبها» را بازداشت کرده است.
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره ششمین روز اعتراضات در ایران میدانیم؛ خاکسپاری کشتهشدگان و تهدید ترامپ به مداخله
آنچه درباره روز پنجم اعتراضات در ایران میدانیم؛ از کشته در کوهدشت تا درگیریهای خونین لردگان
اعتراضات در ایران؛ هشدار برخی روشنفکران درباره نحوه روایت وقایع برای غرب
آنچه درباره اعتراضات کنونی در ایران میدانیم؛ از بازار تا دانشگاهها
کشتهها و روایتهای متناقض
فارس همچنین از کشته شدن دستکم سه نفر در اعتراضات روز شنبه در شهرستان ملکشاهی ایلام خبر داد. گزارش این رسانه نزدیک به سپاه پاسداران میگوید که «گروهی مسلح قصد ورود یه یکی از مراکز انتظامی را داشتند که درگیری بالا گرفت».
طبق این گزارش، دو نفر از مهاجمان و یک نفر دیگر در این درگیری کشته شدند. گزارش فارس اما مشخص نمیکند که نفر سوم از ماموران انتظامی یا شهروند عادی بوده است. برخی منابع اپوزیسیون هم شمار کشتهشدهها در ملکشاهی ایلام را بیش از این اعلام کردهاند. با این حال هم گزارش فارس و هم منابع اپوزیسیون در این مسئله اشتراک دارند که چندین نفر نیز در این وقایع مجروح شدهاند.
در کرمانشاه روابط عمومی سپاه «نبی اکرم» اعلام کرد که یکی از بسیجیها به نام «علی عزیزی» در شهرستان هرسین کشته شده و مدعی شد او بر اثر «ضربات چاقو و اصابت گلوله» جان باخته است. مقامات ایران پیش از این امیرحسام خدایاریفر، جوان ۲۱ سالهای را که در کوهدشت از استان لرستان کشته بود، بسیجی معرفی کردند. اما پدر این شهروند در مراسم خاکسپاری او گفت که فرزندش بسیجی نبوده است.
از سویی در شهر قم نیز به دنبال انتشار ویدیوی جنازه مردی که گفته میشود با نارنجک کشته شده است شورای تامین این استان اعلام کرد که او «با حمل نارنجک قصد کشتهسازی» داشته، اما نارنجک در دستش منفجر شده و جان باخته است.
یک روز قبل از این تحولات، مای ساتو گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران از «کشته شدن هشت معترض» در جریان تظاهرات اخیر ابراز نگرانی کرده بود که این کشتهها مربوط به اعتراضات در لردگان، ازنا و مرودشت بوده است.
بیشتر بخوانید:
آنچه درباره اعتراضات در فسا میدانیم؛ از هجوم به فرمانداری تا تکذیب کشته شدن معترضان
جهش نرخ ارز و تعطیلی مغازهها؛ بازارهای تهران ملتهب شد
مواضع صریح تاجزاده در میانه اعتراضات؛ واکنش کیهان و احضار قضایی جدید
موضعگیری خامنهای؛ تفکیک «اعتراض» از «اغتشاش»
از سویی آیتالله خامنهای هم روز شنبه در نخستین واکنش علنی خود به ناآرامیهای کنونی، میان «اعتراض» و «اغتشاش» تفکیک قائل شد. رهبر جمهوری اسلامی که خود از هدفهای اصلی شعارها در این اعتراضات بوده است، گفت: «اعتراض بهجاست اما اعتراض غیر از اغتشاش است»
وی سپس هشدار داد که «با اغتشاشگر حرف زدن فایدهای ندارد» و تهدید کرد که «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»
اعتراضات کنونی در آغاز واکنشی به تنگناهای معیشتی، بحران اقتصادی و نوسانات نرخ در ایران مینمود اما به سرعت رنگ و بوی ضدحکومتی به خود گرفت. این اعتراضات از بارار تهران شروع شد و سپس به مناطق مختلف کشور تسری یافت.
آقای خامنهای در اظهارات روز شنبه خود افزایش قیمت ارز و بیثباتی اقتصادی را «طبیعی» ندانست و آن را به «دشمن» نسبت داد. اما در عین حال اعتراض بازاریها به کاهش ارزش پول ملی و بیثباتی بازار ارز را «حرف درستی» دانست و گفت که مسئولان کشور نیز این مشکلات را پذیرفتهاند.
حمایتهای داخلی
همزمان بیانیههایی در داخل کشور درباره اعتراضات نیز منتشر شد که از مهمترین آنها بیانیه ۱۷ فعال مدنی و سیاسی سرشناس بود که ضمن اعلام حمایت از معترضان تاکید داشتند «تنها راه نجات ایران، گذار از جمهوری اسلامی است».
این بیانیه امضای چهرههایی چون مصطفی تاجزاده، نرگس محمدی، مصطفی ملکیان،سعید مدنی، جعفر پناهی و ابوالفضل قدیانی را بر خود داشت.
جمعی از وکلای دادگستری هم در بیانیهای، شلیک به معترضان «غیرمسلح» را محکوم کردند و آن را نقض حق حیات و حق تجمع مسالمتآمیز دانستند و تاکید کردند این اقدامات میتواند پیگرد قضایی داشته باشد.
همچنین جبهه اصلاحات ایران نیز در بیانیهای برخوردهای امنیتی، بازداشتهای گسترده و ادبیات تهدید را «کمکنکردن به حل مسئله» خواند و در عین حال هر گونه «مداخله، تهدید یا سوءاستفاده دولتهای خارجی» از اعتراضات را محکوم کرد.
