در یازدهمین روز دور تازه اعتراضات ایران، چهارشنبه ۱۷ دی ۱۴۰۴، ویدیوها و گزارشهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و رسانههای فارسیزبان از گسترش جغرافیایی تجمعها، تداوم اعتصاب بازارها و همزمان تشدید فضای امنیتی در شماری از شهرها حکایت دارد. اعتراضاتی که از بازار تهران آغاز شد، اکنون به دهها شهر کوچک و بزرگ کشیده شده و در بسیاری از نقاط، پیوند میان «اعتراض خیابانی» و «اعتصاب صنفی» به یکی از شاخصهای اصلی این موج بدل شده است.
تهران؛ بازار تعطیل، ایستگاه بسته، تجمعهای پراکنده
در تهران، تمرکز اصلی تحولات بر محدوده بازار بزرگ، میدان پانزده خرداد، مولوی و راستههای تجاری اطراف گزارش شده است. تصاویر منتشرشده نشان میدهد بخشهایی از بازار—از جمله راستههای طلافروشان، پارچهفروشان و فرشفروشان—برای دومین روز متوالی تعطیل بودهاند. همزمان، شرکت متروی تهران اعلام کرد ایستگاه ۱۵ خرداد «تا اطلاع ثانوی» مسافرگیری ندارد؛ تصمیمی که ناظران آن را در چارچوب کنترل تردد به محدوده بازار ارزیابی میکنند.
در برخی نقاط تهران نیز گزارشهایی از تجمعهای پراکنده، راهبندانهای مقطعی و شلیک گاز اشکآور منتشر شده، هرچند به دلیل محدودیت دسترسی خبرنگاران مستقل، برآورد دقیق اندازه تجمعها ممکن نیست.
شهرها؛ از اعتصاب بازار تا رویارویی خیابانی
در دیگر شهرهای کشور نیز الگوی مشابهی گزارش شده است. در کرمان، ویدیوها از اعتصاب کسبه و راهپیمایی گروهی معترضان حکایت دارد و همزمان حضور و تعقیب راهپیمایی توسط نیروهای ضدشورش گزارش شده است. در شیراز، تصاویری از تجمع در برخی محلهها، شلیک گاز اشکآور، آتش زدن لاستیک و مسدود کردن خیابانها منتشر شده است.
گزارشها از مشهد، بندرعباس، کرمانشاه، قزوین، بجنورد، رشت، شهرکرد، نیشابور و کازرون نیز حاکی از تعطیلی مغازهها، تجمعهای خیابانی و حضور پررنگ نیروهای امنیتی است. در برخی شهرها شعارهای صنفی و معیشتی با شعارهای صریح سیاسی در هم آمیخته و در برخی نقاط، رویارویی مستقیم میان معترضان و نیروهای حکومتی گزارش شده است.
بیشتر بخوانید:
دهمین روز اعتراضات؛ بازار تهران در اعتصاب و بیمارستانها در مرکز روایتها
آنچه درباره نهمین روز اعتراضات میدانیم؛ اژهای تهدید کرد، چهار گوشه ایران شلوغ شد
در هفتمین روز اعتراضات چه گذشت؛ کشتهها در غرب ایران و واکنش علنی خامنهای
آنچه درباره ششمین روز اعتراضات در ایران میدانیم؛ خاکسپاری کشتهشدگان و تهدید ترامپ به مداخله
آنچه درباره روز پنجم اعتراضات در ایران میدانیم؛ از کشته در کوهدشت تا درگیریهای خونین لردگان
ایلام و آبدانان؛ نمادهای اعتراض
در کنار تحولات روز یازدهم، تصاویر مربوط به سهشنبه شب ۱۶ دی در آبدانان ایلام همچنان بازنشر میشود. در یکی از این ویدیوها، معترضان مقابل فروشگاه افق کوروش کیسههای برنج را پاره کرده و محتویات آن را به نشانه اعتراض در خیابان پخش میکنند؛ حرکتی که در شبکههای اجتماعی با عنوان «برنجپاشی» بازتاب گستردهای یافت و از سوی بسیاری بهعنوان نماد اعتراض به تقلیل این خیزش به «جنگ نان» تعبیر شد. تصاویر دیگری نیز از حضور نیروهای انتظامی بر بام کلانتری ۱۱ آبدانان منتشر شده است.
بیمارستانها؛ محور تازه تنش
همزمان با تداوم اعتراضات، موضوع ورود نیروهای امنیتی به مراکز درمانی به یکی از محورهای اصلی گزارشها تبدیل شده است. حمله نیروهای امنیتی به بیمارستان امام خمینی ایلام و گزارشهایی درباره پرتاب گاز اشکآور در اطراف بیمارستان سینای تهران واکنشهای داخلی و بینالمللی را در پی داشته است. مجلس ایران اعلام کرده این موارد را بررسی میکند. وزارت کشور هم اعلام کرده هیئتی را برای بررسی موضوع به ایلام فرستاده است.
در مقابل، وزیر بهداشت ایران گفته است تاکنون انتقال معترضان زخمی از بیمارستانها توسط نهادهای امنیتی رخ نداده و درباره بیمارستان سینا نیز تأکید کرده «اطلاعات ما نشان میدهد داخل بیمارستان» گاز اشکآور شلیک نشده، هرچند بررسیها ادامه دارد.
بیانیهها و فراخوانها؛ از اعتصاب عمومی تا «نجات ایران»
روز یازدهم همچنین با موجی از بیانیهها و فراخوانهای سیاسی و مدنی همراه بود. شاهزاده رضا پهلوی در پیامی ویدیویی و نوشتاری، از مردم خواست در دو شب متوالی—۱۸ و ۱۹ دی—در ساعت مشخص، چه در خیابانها و چه از خانهها، شعار بدهند. او تأکید کرد «انباشت و گستردگی» جمعیت میتواند به عقبنشینی نیروها و «ریزش» در بدنه آنان منجر شود و افزود بر اساس بازخورد این حرکتها، فراخوانهای بعدی را اعلام خواهد کرد. آقای پهلوی در مواضع تکمیلی خود بر لزوم جلب همراهی نیروهای نظامی و انتظامی و کاهش هزینههای گذار تأکید کرده است.
در سوی دیگر شش تشکل زنان کردستان در بیانیهای مشترک، اعتراضات جاری را ادامه جنبش «زن، زندگی، آزادی» دانسته، سرکوب خشن را محکوم کردهاند و نسبت به بازتولید اشکال مختلف اقتدارگرایی از جمله سلطنتطلبی هشدار دادند.
در سطح ملی، ۲۲۲ فعال سیاسی و مدنی با صدور بیانیهای، حمایت خود را از بیانیه «۱۷ امضا» با محوریت «نجات ایران» اعلام کردند. در این متن، اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ نشانه انباشت نارضایتی از استبداد دینی، سیاست خارجی ستیزهجو و سیاستهای مخل توسعه توصیف شده و تأکید شده است که «نظام نامشروع جمهوری اسلامی رفتنی است». امضاکنندگان، تنها راه نجات کشور را گسترش اعتراضات سازمانیافته، همگرایی نیروهای دموکراسیخواه و شکلگیری یک «ابرجنبش» برای تحمیل رفراندوم و انتخابات مجلس مؤسسان آزاد و منصفانه با حفظ یکپارچگی سرزمینی و استقلال ایران دانستهاند و در عین حال بر مبارزه خشونتپرهیز و پرهیز از شعارهای تفرقهافکنانه تأکید کردهاند.
بیشتر بخوانید:
اعتراضات در ایران؛ هشدار برخی روشنفکران درباره نحوه روایت وقایع برای غرب
آنچه درباره اعتراضات کنونی در ایران میدانیم؛ از بازار تا دانشگاهها
آنچه درباره اعتراضات در فسا میدانیم؛ از هجوم به فرمانداری تا تکذیب کشته شدن معترضان
جهش نرخ ارز و تعطیلی مغازهها؛ بازارهای تهران ملتهب شد
مواضع صریح تاجزاده در میانه اعتراضات؛ واکنش کیهان و احضار قضایی جدید
