Tag: رضا پهلوی

«دفترچه اضطرار» تلاشی برای جلوگیری از فروپاشی و بی‌ثباتی است. اما نیت خیر، تضمین‌کننده نتیجه لیبرال نیست. اگر در نقطه آغاز گذار، قدرت پیش از رأی سازمان یابد، تمرکز بدون مهار شکل گیرد، عدالت سیاسی شود و حقوق اساسی فاقد تضمین غیرقابل تعلیق باشند، انحراف از مسیر لیبرال‌دموکراسی نه یک احتمال، بلکه یک خطر ساختاری خواهد بود.

تحلیل وضعیت در شرایط اندوه، ماتم و ناامیدی کاری بس دشوار است. لیکن تحلیلگر ناچار به تقسیم خود است: بخشی که سوگوار و خشمگین است و بخشی دیگر که لازم می‌داند بر تجربیات، نقصان‌ها، ناکامی‌ها، شکست‌ها و البته مخاطرات تأمل کند. چرا که بدون تامل بر تجربیات تا ابد ممکن است در حلقۀ باطل خشونتی بی‌فرجام گرفتار آییم. در متن پیش رو تلاش می‌کنم آن بخش سوگوار را در دل نگاه دارم و آن بخش تحلیلگر را بی‌پرده‌پوشی به زبان آورم.

آینده ایران به صورت طبیعی باید شریعتمداری را رها کند و به سوی قانون و نظام حقوق‌بنیاد سکولار برود. اما دخالت خارجی می‌تواند این روند طبیعی را به هم بزند و تحمیل و اجبار و نظامی دست‌نشانده را حاکم کند که دوباره تکاپوی طبیعی جامعه را به تعویق بیندازد.

اگر تخیل جمعی به یک تصویر یگانه واگذار شود، سیاست به نمایشی تک‌پرده‌ای فروکاسته می‌شود؛ نمایشی که در آن تماشاگران به جای کنشگران می‌نشینند. اما اگر این تخیل در میان صداهای متنوع توزیع گردد و به شبکه‌ای از تجربه‌ها و مطالبات پیوند بخورد، امکان شکل‌گیری افق‌هایی پدید می‌آید که از پیش در قاب‌های آماده نمی‌گنجند.

همان لحظه که ملت یقین کرد که رهبر او شاه او شاهزاده او راهی را می‌رود که گوهر استقلال ملت گم می‌شود، فره ایزدی از او گم می‌شود. جماعت از گرد او پراکنده می‌شود. فره ایران گوهر ایران است. آزادگی است. آنکه آزادگی و سرفرازی و سرکشی نداند از آن گوهر بی خبر است یا می‌یابد و آن را گم می‌کند. و بدون فروغ آن گوهر چیزی نمی‌ماند جز ظلمات تو بر تو. جنگ. نابودی. دریای خون و غرقاب خواری.