شبکه خبری الجزیره گزارش داد که در آستانه انتخابات پارلمانی زودهنگام در هلند که قرار است روز ۲۹ اکتبر (۷ آبان) برگزار شود، چشمانداز قدرتگیری دوباره حزب راست افراطی «برای آزادی» (پیویوی) به رهبری «خیرت ویلدرس» پررنگتر از همیشه است.
این انتخابات در حالی برگزار میشود که تنها نیمی از دوره چهارساله پارلمان گذشته است و دولت ائتلافی فعلی پس از اختلافهای عمیق بر سر سیاست مهاجرت فروپاشیده.
الجزیره یادآوری کرده که در نظام انتخاباتی هلند که بر پایه نمایندگی نسبی است، هیچ حزب واحدی هرگز اکثریت مطلق بهدست نیاورده و دولتها همیشه با ائتلاف دو یا چند حزب تشکیل میشوند.
فروپاشی دولت ائتلافی راستگرا
ویلدرس که در انتخابات نوامبر ۲۰۲۳ بیشترین آرا را کسب کرد، توانست با سه حزب راستگرای دیگر متشکل از جنبش «شهروندان-کشاورزان» (بیبیبی)، حزب «قرارداد اجتماعی نو» (اناسسی) و حزب لیبرال «مردم برای آزادی و دموکراسی» (ویویدی) ائتلافی تشکیل دهد.
اما این ائتلاف در ژوئن امسال با خروج ناگهانی حزب آزادی از هم پاشید. اختلاف اصلی بر سر سیاستهای سختگیرانهتر پناهندگی بود. ویلدرس خواستار بستن مرزها به روی پناهجویان جدید و اخراج دو تابعیتیهای محکوم بود، اما شرکای ائتلاف مخالفت کردند.
ویلدرس با انتشار پیامی در شبکه اجتماعی «ایکس» (توییتر سابق) اعلام کرد چون دیگر احزاب با طرح او همراهی نکردهاند، حزبش از ائتلاف خارج میشود. این تصمیم با واکنش تند دیگر رهبران روبهرو شد. «دیلان یشیلگوز»، رهبر حزب ویویدی، گفت: «او منافع شخصیاش را به سیاست کشور ترجیح داد. با این کار، فرصت اجرای سیاست راستگرایانه را از بین برد.»
پس از این بحران، «دیک شوف»، نخستوزیر مستقل استعفا داد و انتخابات زودهنگام فراخوانده شد.
در ماه اوت نیز «کاسپار فلدکمپ»، وزیر خارجه از حزب اناسسی، پس از ناکامی در جلب حمایت برای تحریمهای تازه علیه اسرائیل بهدلیل جنگ غزه استعفا داد. این استعفا باعث شد دیگر اعضای حزبش نیز ائتلاف را ترک کنند و دولت عملاً از اکثریت بیفتد.
نظرسنجیها و صفبندی جدید احزاب
الجزیره در ادامه گزارش خود به نظرسنجیهای مختلف پرداخته، از جمله نظرسنجی شبکه تلویزیونی«ئین ونداگ»» در ۱۴ اکتبر که نشان میدهد حزب «برای آزادی» با ۳۱ کرسی در صدر قرار دارد. ائتلاف سبز-کارگر با ۲۵ کرسی و حزب دموکرات مسیح (سیدیای) هم با ۲۳ کرسی در ردههای بعدیاند. هیچ حزبی به تنهایی به عدد ۷۶ کرسی لازم برای تشکیل دولت نمیرسد.
در نظرسنجی سپتامبر، نیمی از شرکتکنندگان گفتهاند مهاجرت مهمترین عامل تصمیمگیریشان در انتخابات است. پس از آن، بحران مسکن (۴۶٪) و «هویت هلندی» (۳۷٪) در رتبههای بعدی قرار دارند.
راستگرایان مهاجرت را عامل همه مشکلات اقتصادی و اجتماعی معرفی میکنند و وعده بستهشدن مرزها را میدهند. در مقابل، ائتلاف سبز-کارگر معتقد است مهاجرت باید در حد متعادل ۴۰ تا ۶۰ هزار نفر در سال حفظ شود.
ماه گذشته تجمعی ضد مهاجرت در آمستردام با شعار «هلند امن، بدون مهاجرت انبوه» برگزار شد که به خشونت کشیده شد و معترضان به پلیس سنگ و بطری پرتاب کردند.
روایتهای متضاد از «بحران مهاجرت»
به نوشته الجزیره، فعالان حقوق مهاجران میگویند جریان راست افراطی با بزرگنمایی موضوع مهاجرت، افکار عمومی را از بحرانهای واقعیتر مانند خصوصیسازی خدمات اجتماعی و تجارت اسلحه منحرف کرده است.
«اسمِ اسمیتسون سوِین» از گروه مدنی «میگریت» میگوید: «آنها با ساختن تصویری از بحران مهاجرت، توجه مردم را از ریشههای واقعی مشکلات اجتماعی منحرف کردهاند.»
با این حال، روایت راستگرایانه در افکار عمومی نفوذ کرده است. حزب چپگرای رادیکال بیآیجی۱ که از آزادی مهاجرت دفاع میکند، طبق نظرسنجیها شانسی برای کسب کرسی ندارد.
افزایش احساسات ضد مهاجر
در آغاز سال ۲۰۲۴، حدود ۲.۹ میلیون نفر از جمعیت هلند مهاجر بودهاند که معادل ۱۶ درصد از کل جمعیت کشور محسوب میشود. این رقم بالاتر از میانگین اتحادیه اروپاست.
به گفته «مارک فان اوستایِن»، جامعهشناس دانشگاه اراسموس، مهاجرت اکنون به موضوعی فراگیر در تمام حوزههای سیاستگذاری، از مسکن گرفته تا آموزش، تبدیل شده است. او میگوید کمبود ۴۳۴ هزار واحد مسکونی در کشور باعث شده مهاجران و پناهجویان هدف خشم عمومی قرار گیرند.
«نورا اولفقیر»، نامزد حزب بیآیجی۱ ، میگوید پس از قدرتگیری راست افراطی، مردم بیشتری در زندگی روزمره احساس کردهاند که «بیپردهتر نژادپرستی خود را بیان میکنند». او میگوید: «به مهاجران میگویند که به کشور خودت برگرد یا این که تو هلندی نیستی.»
نیمی از رایدهندگان هنوز مردد
الجزیره خاطرنشان میکند اگرچه حزب آزادی در صدر نظرسنجیهاست، اما احتمال تشکیل دولت تنها توسط این حزب اندک است، چرا که بسیاری از احزاب میانهرو از ائتلاف با ویلدرس خودداری کردهاند.
با وجود رشد گرایش ضد مهاجرت، ویلدرس همچنان چهرهای جنجالی است. او در گذشته اسلام را با نازیسم مقایسه کرده و قرآن را «کتابی فاشیستی» خوانده بود، اظهاراتی که دادگاه آن را مصداق آزادی بیان دانست.
او در تازهترین اقدام جنجالی خود در اوت امسال تصویری منتشر کرد که در آن زنی بلوند با چهرهای خندان (نماد حزبش) در برابر زنی سالخورده با روسری (نماد حزب کارگر) قرار داشت و زیر آن نوشته شده بود: «انتخاب با شماست، ۲۹ اکتبر».
این انتخابات آزمونی سرنوشتساز برای آینده سیاسی هلند است: آیا روایت مهاجرتمحور راست افراطی قدرت را در دست میگیرد یا رایدهندگان مسیر میانهتری را برمیگزینند؟
