پیروزی خوزه آنتونیو کاست به عنوان رئیسجمهور جدید شیلی با استقبال گستردهای از سوی رهبران راستگرای جهان مواجه شده است و از جمله مارکو روبیو وزیر امور خارجه ایالات متحده، ویکتور اوربان نخستوزیر مجارستان، جورجیا ملونی نخستوزیر ایتالیا،خاویر میلی رئیسجمهور آرژانتین و ایلان ماسک، شبکه اجتماعی ایکس با ارسال پیامهایی به او تبریک گفتهاند.
بر اساس گزارش گاردین، رئیسجمهور جدید شیلی فرزند یکی از اعضای حزب نازی، پدر ۹ فرزند و یک کاتولیک متعصب است که به مخالفت با سقط جنین و ازدواج همجنسگرایان شناخته میشود. او در دور دوم انتخابات موفق شد ۵۸.۱۶ درصد آرا را کسب کند؛ دو میلیون رای بیشتر از رقیب چپگرای خود که وزیر سابق کار در دولت رئیسجمهور کنونی بود.
کاست برای سومین بار نامزد انتخابات شده بود و کمپین خود را بر پایه این ادعا بنا کرده بود که مهاجرت فزاینده در دهه گذشته موجب افزایش جرم و جنایت در شیلی شده است.
گاردین مینویسد که برخی وعدههای اصلی کاست بهطور مستقیم از سیاستهای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، الهام گرفته شدهاند؛ یکی اخراج حدود ۳۳۰ هزار مهاجر غیرقانونی که بیشترشان اهل ونزوئلا هستند، دومی ساخت مراکز بازداشت با دیوارهایی به ارتفاع ۵ متر، حصارهای الکتریکی، خندقهایی به عمق ۳ متر و و سومی، افزایش حضور نظامی در مرزها.
تحلیلگران این پیروزی را بخشی از نوسان سیاسی میان چپ و راست در ۱۵ سال گذشته میدانند ، خوزه آنتونیو کاست افراطیترین رهبر راستگرایی است که از زمان پایان دیکتاتوری نظامی شیلی در سال ۱۹۹۰ به ریاستجمهوری این کشور رسیده است.
او نخستین رئیسجمهور پس از دوران دیکتاتوری است که آشکارا آگوستو پینوشه، دیکتاتور سابق شیلی، را تحسین میکند؛ کسی که در دوران حکومتش حدود ۴۰ هزار نفر شکنجه و بیش از ۳ هزار نفر کشته شدند. کاست در کمپین انتخاباتی سال ۲۰۱۷ خود گفته بود: «اگر پینوشه زنده بود، به من رأی میداد.»
یکی از استادان علوم سیاسی در دانشگاه کاتولیک شیلی در گفتوگویی با گاردین هشدار داد که «انتخاب او خبر بدی برای نظام دموکراتیک شیلی است.»
کریستوبال روویرا کالتواسر، پژوهشگر حوزه پوپولیسم و استاد علوم سیاسی در دانشگاه کاتولیک شیلی، گفت: «آنچه با پیروزی این رئیسجمهور شاهد هستیم، بازگشت به ریشههای راستگرایی است که آشکارا فاقد اعتبار دموکراتیک بود.»
کاست نیز مانند بسیاری از رهبران راستگرا در منطقه، نایب بوکله، رئیسجمهور السالوادور را تحسین میکند؛ کسی که دستکم دو درصد از جمعیت بزرگسال کشورش را در جریان سرکوب جنجالی باندهای تبهکار زندانی کرده است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: «نگرانی من این نیست که دموکراسی شیلی در چهار سال آینده فروبپاشد، بلکه این است که جناح راست متعارف بیش از پیش به سمت راست افراطی حرکت کند و نیروهای راستگرای دموکراتیک از صحنه حذف شوند.» او همچنین افزود که هیچ مدرکی برای اثبات ادعای رئیسجمهور مبنی بر ارتباط مهاجرت با افزایش جرم وجود ندارد.
بسیاری از تحلیلگران و رهبران سیاسی، انتخاب خوزه آنتونیو کاست را بخشی از موج راستگرایی در آمریکای لاتین میدانند؛ موجی که امسال در کشورهای اکوادور، بولیوی، آرژانتین و – طبق آخرین دادهها از شمارش آرایی که سه هفته به طول انجامیده – هندوراس به پیروزی رسیده است.
گوستاوو پترو، رئیسجمهور چپگرای کلمبیا، با هشدار نسبت به این روند در پیامی نوشت: «از جنوب و شمال، بادهای مرگ میوزند… فاشیسم در حال پیشروی است.»
به گفته ساندرا پلگرینی، تحلیلگر ارشد در حوزه آمریکای لاتین و کارائیب، در کنار این چرخش به راست، شاهد گرایش منطقهای به «اقدامات امنیتی سختگیرانه» نیز هستیم.
او این موج را بهطور عمده ناشی از باور عمومی میداند که اقدامات رئیسجمهور السالوادور موفق بودهاند. پلگرینی عنوان کرد: «آنچه مردم نمیبینند، یا به نظر نمیرسد نگرانش باشند، بهای این کاهش [جرم] است؛ که افزایش چشمگیر خشونت دولتی و نقض حقوق بشر بوده است.»
گاردین یادآوری میکند که پس از وضعیت اضطراری در السالوادور، نیروهای صدها یورش بیهدف بهویژه در محلههای کمدرآمد انجام دادند که این امر منجر به بازداشت بیش از ۸۱ هزار نفر شده، امری که محکومیت نهادهای حقوق بشری را به دنبال داشته است.
پلگرینی اخیرا گزارشی منتشر کرده که در آن استدلال میکند افزایش حضور نظامی ایالات متحده در نزدیکی ونزوئلا و حملات مرگبار به قایقهای مظنون به قاچاق مواد مخدر که تاکنون بیش از ۸۰ کشته بر جای گذاشته است، احتمالا بیشتر با هدف تحت فشار قرار دادن دولتها برای همسویی با اهداف سیاست خارجی آمریکا است.
دونالد ترامپ این عملیاتها را در راستای جنگ با مواد مخدر معرفی کرده و با طرح این ادعا که کلمبیا در مهار تولید کوکائین به اندازه کافی سختگیر نبوده است، تهدید کرده که اقدامات مشابهی را در این کشور نیز انجام خواهد داد.
اما بسیاری در منطقه معتقدند هدف آمریکا در ونزوئلا، تغییر رژیم و برکناری نیکولاس مادورو است.
گاردین مینویسد، فشار کاخ سفید بر دولتها با هدف بازگرداندن سلطه اقتصادی ایالات متحده در نیمکره غربی و تضمین دسترسی به منابع منطقه، و مقابله با نفوذ چین انجام میشود.
پلگرینی افزود: «انجام حملات – یا قتلهای فراقانونی، آنطور که سازمان ملل آنها را نامیده – بهوضوح پیامی به دولتهای منطقه ارسال میکند که حقوق بشر دیگر اولویت ایالات متحده نیست و هزینه نقض آن بسیار پایین آمده است.»
او هشدار داد: «خطر واقعی این است که در سالهای آینده شاهد گسترش این روند باشیم؛ نه فقط در شیلی، بلکه در سایر کشورهایی که مسیر نظامیسازی را در پیش گرفتهاند.»
