نمایندگان مجلس الجزایر بررسی طرحی قانونی را آغاز کردهاند که استعمار فرانسه در این کشور شمال آفریقا را جرمانگاری میکند، تحولی که در بحبوحه تنشها میان دو کشور صورت میگیرد.
بر اساس گزارش شبکه خبری الجزیره، این طرح که هدفش جرمانگاری حاکمیت استعماری فرانسه بر الجزایر بین سالهای ۱۸۳۰ تا ۱۹۶۲ است، روز شنبه در «مجلس ملی خلق»، مجلس سفلی الجزایر، ارائه شد و قرار است روز چهارشنبه نیز به رای گذاشته شود.
حاکمیت استعماری فرانسه بر الجزایر بیش از ۱۳۰ سال طول کشید و با شکنجه، ناپدیدشدنهای اجباری، کشتار گسترده، بهرهکشی اقتصادی و به حاشیه راندن جمعیت مسلمان بومی همراه بود. الجزایر در سال ۱۹۶۲ از فرانسه استقلال یافت، اما این استقلال بهای انسانی سنگینی داشت، چنانکه برآورد میشود تا ۱.۵ میلیون نفر کشته شده باشند، به علاوه آنکه میلیونها نفر هم آواره شدند.
الجزیره به نقل رسانههای دولتی الجزایر مینویسد که این طرح شامل پنج فصل و ۲۷ ماده است و بر اساس «اصول حقوق بینالملل که حق ملتها برای جبران قانونی را تایید میکند» و «تحقق عدالت تاریخی» تدوین شده است.
پیشنویس این قانون همچنین بر ضرورت «عذرخواهی برای جنایات استعمار» تاکید میکند و آن را «پایه و اساسی برای آشتی با تاریخ و حفاظت از حافظه ملی» میداند.
«نقطه عطفی در الجزایر مدرن»
ابراهیم بوغالی، رئیس مجلس سفلی الجزایر، در هنگام معرفی این طرح، گفت این متن صرفا یک قانون نیست، بلکه «نقطه عطفی تعیینکننده در مسیر الجزایر مدرن» است.
او افزود: «این یک اقدام عالی حاکمیتی، موضعگیری اخلاقی روشن و پیام سیاسی صریحی است که نشان از پایبندی الجزایر به حقوق غیرقابلانکار خود و وفاداری به فداکاریهای ملت دارد.»
بوغالی تأکید کرد که استعمار فرانسه «فقط به غارت ثروت محدود نبود، بلکه این استعمار شامل سیاستهای فقیرسازی سیستماتیک، گرسنگی دادن و طرد اجتماعی نیز بود که هدفشان شکستن اراده مردم الجزایر، محو هویت آنان و قطع پیوند آنها با ریشههایشان بود.»
مکرون: عذرخواهی نمیکنم
دولت فرانسه هنوز به این بحث واکنش نشان نداده است. اما امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، پیشتر گفته بود که بابت استعمار این کشور عذرخواهی نخواهد کرد.
او در سال ۲۰۲۳ به مجله لوپوئن گفت که قصد ندارد از الجزایر طلب بخشش کند، بلکه میخواهد برای مصالحه با عبدالمجید تبون، رئیسجمهور الجزایر، تلاش کند.
مکرون افزود: «این وظیفه من نیست که طلب بخشش کنم… بدترین کار این است که چنین تصمیمی بگیریم: مثلا عذرخواهی کنیم و هر کس راه خودش را برود. کار بر روی حافظه و تاریخ، به معنای تسویهحساب نیست.»
روابط فرانسه و الجزایر در چه حال است؟
به نوشته الجزیره، دو کشور الجزایر و فرانسه روابط دیرپایی دارند، اما این مناقشه پارلمانی در شرایطی مطرح میشود که روابط دو کشور با تنش همراه است.
تنشها از ماهها پیش شدت گرفته، از ژوئیه ۲۰۲۴ که پاریس طرح خودمختاری مراکش برای حل مناقشه صحرای غربی را به رسمیت شناخت. صحرای غربی از زمان خروج اسپانیا، قدرت استعمارگر، در سال ۱۹۷۵ و الحاق این منطقه به مراکش، شاهد شورشهای مسلحانه بوده است.
الجزایر از حق تعیین سرنوشت مردم صحرا حمایت میکند و حامی جبهه پولیساریو است که طرح خودمختاری مراکش را رد میکند.
این تنشها در ماه آوریل ، پس از آنکه یک دیپلمات الجزایری به همراه دو شهروند الجزایری در پاریس بازداشت شدند، به بحران دیپلماتیک تبدیل شد. این بحران تنها یک هفته پس از آن رخ داد که مکرون و تبون بر تعهد خود برای احیای گفتوگو تاکید کرده بودند.
