دادگاه کیفری اسرائیل باز هم تقاضای نتانیاهو برای تخفیف و تعویق رسیدگی به پروندههای فساد و کلاهبرداری او در حین جنگ را رد کرد و جلسات دادگاه این نخستوزیر فقط از روی زمین به زیرزمین منتقل شدند.
به این ترتیب نتانیاهو باید همچنان سه روز در هفته در دادگاه حاضر شود. مدت زمان سه روز هفتگی حضور او در دادگاه نیز از ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر باقی ماند و درخواست تیم حقوقی او برای کوتاه کردن جلسات استماع روزانه دادگاه به دلیل ضرورت حضور او در جلسههای امنیتی در حین جنگ و جلسات دیپلماتیک فوری پذیرفته نشد. تنها برخی از این جلسات در سایه حملههای مداوم ساعت ۱ یا ۲ بعدازظهر پایان یافتند.
گزارشها حاکی است اگرچه نتانیاهو با سیاست شعلهور نگهداشتن آتش جنگ، سرعت و روند دادگاه های رسیدگی به فساد خود را نیز دستکاری میکند اما نظرسنجی اخیر و در حین جنگ با ایران که همین مارس ۲۰۲۶ انجام شد نشان میدهد ۵۳ درصد از اسرائیلیها تقاضا دارند روند قضایی بدون هیچ گونه دخالت اجرایی یا قانونگذاری ادامه یابد و ایده «توقف» روندهای قانونی در طول جنگ را رد میکنند. دادگاه رسیدگی به این پرونده هم در پاسخ به شهروندان خواهان محاکمه نتانیاهو، ویدیوی کوتاهی از برگزاری جلسههای دادگاه او در زیرزمین را منتشر کرد تا از ابهامات بکاهد.
مسیرهای پیچیده برای گریز از احکام آیسیسی
نتانیاهو در حالی با دادگاههای داخلی روزانهاش دست و پنجه نرم میکند که در حوزه بین الملل نیز سفرها و پروازهای اضطراری او پس از محکوم شدن به عنوان «جنایتکار جنگی» در دادگاه کیفری بینالمللی، آیسیسی، در سال ۲۰۲۴ به چالشی تمام عیار تعبیر شدهاند.
در حقیقت مجرمیت او در دادگاه کیفری بینالمللی یک «منطقه پرواز ممنوع» برای او ایجاد کرده و هواپیمای رسمی او، «بال صهیون»، از زمان اجرایی شدن حکم دادگاه مجبور است هر بار صدها کیلومتر به پرواز خود اضافه کند تا از حوزه مرزی آن کشورها عبور نکند چرا که در صورت پرواز بر فراز اغلب ۱۲۴ کشور عضو این دادگاه او دستگیر میشود؛ به طور نمونه هلند، ایرلند، اسلوونی، یا کشورهای شمال اروپا از جمله نروژ، سوئد، دانمارک، فنلاند، ایسلند دستگیری او را با تعهد به حکم دادگاه کیفری بینالمللی «قطعی» اعلام کردهاند. حال آن که اغلب مسیرهای بین راهی پروازهای نتانیاهو به اروپا هستند و پروازهای او باید با خودداری از عبور از مرزهای هوایی این کشورها انجام شود.
چالش سفرهای فراآتلانتیک و ترس از ایرلند، اسپانیا و هلند
به دلیل چالش های دیپلماتیک و نیز از آنجا که هواپیمای نتانیاهو استراتژی «بدون ریسک» را برای سفرهای فراآتلانتیک و اروپایی اتخاذ کرده، او صرفا به وعدههای «عدم دستگیری» کشورهای نزدیک به اسرائیل که عضو دادگاه کیفری بینالمللی هستند هم اکتفا نمیکند و بهطور فعال از حریم هوایی کشورهایی که احتمال بیشتری برای اجرای حکم در صورت فرود اضطراری دارند، اجتناب میکند.
بررسی مسیرهای پروازی او نشان می دهد در اواخر سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶، مجبور شده از طریق مدیترانه تغییر مسیر دهد و در نزدیکی پایگاههای نظامی ایالات متحده در اقیانوس اطلس به زمین بنشیند تا اطمینان حاصل شود که یک محل فرود «امن» در دسترس است. در همان مدت در سفرهایش به آمریکا، مسیرهای پروازی او به طور جدی از عبور از اطراف ایرلند، اسپانیا و هلند خودداری کردهاند.
سفرهای ضروری نتانیاهو به آمریکا اما با چالش بیشتری مواجه است. برای رسیدن به آمریکا در اواخر سال ۲۰۲۵، هواپیمای او یک انحراف ۱۳ ساعته به سمت جنوب بر فراز مدیترانه و از طریق تنگه جبل الطارق انجام داد تا در نزدیکی پایگاههای نظامی آمریکا بماند و از مرزهای پرخطر در اروپا اجتناب کند.
امنیتی در سطح رئیسجمهور آمریکا
اما آمریکا که همچنان تامین کننده تقاضاهای او و نخستین مقصد سفرهای بین المللی اوست که عضو دیوان کیفری بینالمللی هم نیست، برای مقابله با احکام بینالمللی علیه نتانیاهو، نه تنها پرسنل دیوان کیفری بینالمللی را تحریم کرده بلکه مجبور است با توجه به اعتراضهای داخلی شهروندان آمریکایی علیه نتانیاهو، هر بار اقدامات امنیتی بیشتری را برای ورود او به خاک آمریکا به دوش بکشد. در سفر فوریه ۲۰۲۶ نتانیاهو به آمریکا یک کاروان عظیم از خودروهای سرویس مخفی و چندین هلیکوپتر مورد استفاده قرار گرفت و بزرگراههای اصلی کاملا بسته شدند، سطحی از امنیت که به ندرت برای کسی غیر از رئیس جمهور ایالات متحده دیده شده است.
درخواستهای رسمی و چندباره نتانیاهو برای تجدیدنظر، لغو یا تعلیق احکام بازداشتش در دادگاه کیفری بینالمللی به طور مداوم بین سالهای ۲۰۲۵ و۲۰۲۶ رد شده است. این دیوان بینالمللی تأکید کرده که احکام بازداشت او همچنان به قوت خود باقی هستند. در ۸ ژانویه ۲۰۲۶ تأیید شد که دادگاه برای متوقف کردن احکام، اقدامی نخواهد کرد و به طور جدی آنها را در حالی که چالشهای قضایی مهمتر همچنان در حال بررسی هستند، فعال نگه میدارد.
فراتر از احکام داخلی و دو دیوان عالی آیسیسی و آیسیجی، علیه نتانیاهو پروندههای متعددی از سوی سازمانهای غیردولتی و گروههای قربانیان در دادگاههای ملی مختلف تحت اصل صلاحیت جهانی ارائه شده که تا آخر عمر او را انگشتنما نگه خواهد داشت. در تازهترین آنها، در ژانویه ۲۰۲۶، گروهی متشکل از ۳۷ سازمان امدادی بینالمللی (از جمله آکسفام و نجات کودکان) با ممنوعیتهای عملیاتی در غزه مواجه شدند که منجر به شکایات قانونی جدید و محکومیت بینالمللی از سوی حتی رهبران بریتانیا، فرانسه و کانادا شد. اینها علاوه بر پروندههای قانونیست که توسط گروههای حقوق بشری فلسطینی بر اساس یافتههای دیوان کیفری بینالمللی در کشورهایی مانند آلمان، نروژ و آفریقای جنوبی فعال شده اند.
