تحریریه نیماد – در حالی که جنگ منطقهای میان ایران، آمریکا و اسرائیل همچنان توازن امنیتی خاورمیانه را بههم زده، اسرائیل همزمان در دو جبهه دیگر نیز دامنه فشار نظامی و انسانی خود را افزایش داده است: جنوب لبنان، جایی که آتشبس اعلامشده عملا زیر حملات هوایی و توپخانهای فرسوده میشود؛ و غزه، جایی که بحران انسانی ادامه دارد و حتی کشتیهای حامل کمکهای بشردوستانه پیش از رسیدن به سواحل این باریکه، در آبهای بینالمللی هدف عملیات اسرائیل قرار گرفتهاند.
بر اساس گزارش الجزیره و خبرگزاری ملی لبنان، حملات اسرائیل به مناطق مختلف جنوب لبنان در روز پنجشنبه ۱۰ اردیبهشت دستکم ۱۴ کشته برجای گذاشت؛ از جمله چند عضو یک خانواده در شهرک جبشیت، در حالی که حملات دیگری نیز در تول و حاروف گزارش شد. این حملات در شرایطی انجام میشود که لبنان و اسرائیل پیشتر از آتشبس سخن گفته بودند، اما مقامهای لبنانی میگویند اسرائیل همچنان با بمباران خانهها، مناطق مسکونی، نیروهای امدادی و زیرساختهای غیرنظامی، مفاد آن را نقض میکند.
جوزف عون، رئیسجمهور لبنان، از جامعه جهانی خواسته است اسرائیل را برای توقف حملات به غیرنظامیان، امدادگران، نیروهای دفاع مدنی و سازمانهای بشردوستانه تحت فشار قرار دهد. به گفته او، حملات اسرائیل حتی نیروهایی را هدف گرفته که مأموریت امدادی خود را از پیش اطلاع داده بودند. همزمان، برنامه جهانی غذا هشدار داده که لبنان در یکی از شدیدترین مراحل ناامنی غذایی قرار دارد و ادامه جنگ، آسیب به بخش کشاورزی و اختلال در امدادرسانی، وضعیت انسانی این کشور را وخیمتر کرده است.
در غزه نیز وضعیت انسانی همچنان بحرانی است. وزارت بهداشت غزه اعلام کرده است از زمان آتشبس اکتبر، صدها نفر در حملات اسرائیل کشته و هزاران نفر زخمی شدهاند؛ در حالی که شمار قربانیان از آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳ از ۷۲ هزار نفر گذشته است. حملات پراکنده روز پنجشنبه نیز در شمال و مرکز غزه قربانی گرفت و زخمی برجای گذاشت.
خبرگزاری رویترز گزارش داده که در اردوگاههای موقت آوارگان فلسطینی، گسترش موشها، انگلها و آفات به تهدیدی جدی برای سلامت میلیونها نفر تبدیل شده است. این جوندگان در چادرهای پرازدحام، کودکان را هنگام خواب از ناحیه انگشتان دست و پا میگزند، اندک داراییهای باقیمانده خانوادهها را نابود میکنند و خطر شیوع بیماری را افزایش دادهاند. این وضعیت در شرایطی رخ میدهد که بخش عمده جمعیت بیش از دو میلیونی غزه آواره شدهاند و بسیاری ناچارند در خانههای نیمهویران، چادرهای موقت در فضای باز، کنار جادهها یا بر فراز آوار ساختمانهای تخریبشده زندگی کنند. فروپاشی زیرساختهای بهداشتی، کمبود شدید آب سالم، غذا و امکانات درمانی، غزه را نهتنها به صحنه جنگ، بلکه به کانون یک بحران انسانی و بهداشتی عمیق بدل کرده است.
در همین فضا، اسرائیل به جای کاهش فشار بر غزه، عملیات خود را تا آبهای بینالمللی گسترش داده است. نیروهای اسرائیلی کشتیهای «ناوگان جهانی صمود» را که حامل فعالان و کمکهای بشردوستانه برای غزه بودند، در نزدیکی جزیره کرت و صدها کیلومتر دورتر از غزه رهگیری و توقیف کردند. ایتالیا این اقدام را «غیرقانونی» خوانده و خواستار آزادی فوری شهروندان بازداشتشده خود شده است.
به گزارش گاردین، ۲۲ قایق از این ناوگان توقیف و خدمه و فعالان حاضر در آنها بازداشت شدند. برگزارکنندگان این حرکت میگویند نیروهای اسرائیلی از پهپاد، اختلال ارتباطی و یورش مسلحانه برای متوقف کردن قایقها استفاده کردهاند؛ اسرائیل اما مدعی است این اقدام را برای حفظ محاصره دریایی غزه و جلوگیری از رسیدن شناورها به این باریکه انجام داده است.
واکنشها به این عملیات سریع و گسترده بود. ترکیه آن را «دزدی دریایی» خواند، مقامهای ایتالیا، اسپانیا و شماری از چهرههای اروپایی آن را نقض حقوق بینالملل دانستند، و فرانچسکا آلبانزه، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر سرزمینهای فلسطینی، این اقدام را نشانهای از گسترش منطق آپارتاید فراتر از مرزهای سرزمینی توصیف کرد.
مجموع این تحولات نشان میدهد که اسرائیل در میانه جنگی بزرگتر با ایران و زیر سایه حمایت آمریکا، الگوی رفتاری واحدی را در چند جبهه دنبال میکند: تبدیل آتشبس به وضعیتی شکننده و قابل نقض، گسترش میدان عملیات از خاک لبنان و غزه تا آبهای بینالمللی، و فشار مستمر بر غیرنظامیان و مسیرهای امدادرسانی. به این ترتیب، جنگ دیگر صرفا در خطوط تماس نظامی جریان ندارد؛ بلکه در خانههای جنوب لبنان، صفوف امدادرسانی، آبهای مدیترانه، و زندگی روزمره مردم غزه و لبنان ادامه یافته است.
