تنشها و درگیریهای میان اسلامآباد و کابل پس از شنیده شده صدای انفجار، پنج شنبه شب ۱۷ میزان/ مهر در شهر کابل، پایتخت افغانستان و حملات هوایی به یک بازار محلی در ساحات مرزی ولایت/ استان پکتیکا آغاز شد و همچنان ادامه دارد.
باشندگان شهر کابل، پایتخت افغانستان، پنج شنبه شب، ۱۷ میزان/مهر (۹ اکتوبر) صدای انفجارهای نیرومندی را شنیدند. وزارت دفاع طالبان در بیانیهای اعلام کرد که اردوی/ارتش پاکستان یک بازار محلی را در مناطق مرزی بمباران کرده است و قوای هوایی/ نیروی هوایی پاکستان را به نقض حریم هوایی افغانستان متهم کرد. پاکستان حمله هوایی بر خاک افغانستان را تایید یا رد نکرده است، اما سخنگوی اردوی پاکستان در یک کنفرانس خبری افغانستان را «پایگاه تروریسم علیه پاکستان» خواند.
طالبان که با موجی از انتقادات از سوی شهروندان افغانستان مواجه بودند در واکنش به آن حمله، شام روز شنبه ۱۹ میزان/مهر در ولایتهای قندهار، هلمند، کنر، ننگرها، زابل، خوست و پکتیکا با مرزبانان پاکستانی درگیر شدند.
شماری از رسانههای افغانستان گزارش دادند که در حملهٔ پاکستان به افغانستان در پنجشنبه شب گذشته، نور ولی محسود و یا هم حافظ گل بهادر، از رهبران حزب تحریک طالبان پاکستان موسوم به تیتی پی هدف بودند اما تاکنون هیچ گزارش مستقلی در مورد آسیب دیدن اعضای رهبری حزب تحریک طالبان پاکستان وجود ندارد.
پاکستان بارها، مقامهای طالبان را متهم کردند که به رهبران گروه حزب تحریک طالبان پاکستان پناه دادهاند و همچنان حملات داخل پاکستان توسط این گروه از خاک افغانستان طرحریزی میشود، ادعایی که همواره از سوی مقامهای طالبان رد شده است.
در ادامه این تنشها، کابل و اسلامآباد هر دو ادعا کردند که در این حملات شماری از سربازان مرزی یکدیگر را کشتهاند.
مقامهای طالبان ادعا کردند که نیروهای طالبان در عملیات تلافیجویانه به پوستههای امنیتی پاکستان در اطرف خط دیورند حمله کردند و ۵۸ سرباز پاکستانی را کشتهاند. اما اسلامآباد رقم کشتهشدگان در درگیریهای اخیر در مرزهای پاکستان-افغانستان را ۲۳ نفر اعلام کردند.
در مقابل، پاکستان از تصرف بیش از ۱۹ پوسته/پاسگاه مرزی افغانستان و کشته شدن بیش از ۲۰۰ سرباز طالبان خبر داده است.
پس از آغاز درگیریها، گذرگاههای مرزی میان این دو کشور مسدود و تبادلات تجاری متوقف شده است.
از زمان بازگشت دوباره طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱ تاکنون، روابط اسلامآباد و کابل بارها شاهد درگیری و کشیدگی بوده است.
پاکستان، پیش از این نیز بارها به خاک افغانستان برای حمله به مواضع گروه حزب تحریک طالبان پاکستان حمله کردند اما برای نخستین بار شهر کابل، پایتخت افغانستان توسط قوای/ نیروهای هوایی پاکستان هدف حملات هوایی قرار گرفت که موجب موجی از خشم و اعتراضات شهروندان افغانستان در شبکههای اجتماعی شد. پس از آن ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان، در یک پیام که شبکه اجتماعی ایکس نشر کرده بود، وقوع انفجار در شهر کابل را تایید کرد و افزود که تحقیقات دربارهٔ آن جریان دارد.
تنش در مرزهای پاکستان و افغانستان در حالی افزایش پیدا میکند که امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان به هند سفر کرده است. متقی در سفرش به هند، تنشهای اخیر را به حلقهای خاص در داخل اردوی پاکستان ربط داد و آن را به دسیسه سازی علیه گروه طالبان متهم کرد.
واکنشهای کشورهای منطقه و فرامنطقهای
افزایش تنش میان پاکستان و افغانستان موجی از نگرانیها را در کشورهای منطقه و فرامنطقه ایجاد کرده است. قطر با ابراز نگرانی از این وضعیت به پیامدهای احتمالی آن برای امنیت منطقه اشاره کرده و از دو طرف درگیر خواسته تا برای پایان دادن به اختلافات، دیپلوماسی و خویشتنداری را اولویت قرار دهند.
وزارت خارجه عربستان سعودی خواستار خویشتنداری و پرهیز از تشدید درگیریها شده و اعلام کرده است که از تمامی تلاشهای منطقهای و بینالمللی در جهت صلح و ثبات در منطقه حمایت میکند.
درهمین راستا، وزارت خارجه ایران نیز خواستار آغاز فوری گفتوگوها میان دو طرف درگیر برای کاهش تنش و حل اختلافات از طریق دیپلوماسی شده است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزات خارجه ایران، اعلام کرد که این کشور آماده ارائه کمک برای کاهش درگیریها بین پاکستان و گروه طالبان است.
چین نیز با اظهار نگرانی از درگیرهای مرزی در مرز افغانستان-پاکستان، دو طرف درگیر را به گفتوگوی دیپلوماتیک و جلوگیری از افزایش تنشها دعوت کرده است.
لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین با اشاره به همسایگی با این دوکشور (پاکستان وافغانستان) افزود که «حفظ روابط خوب، توسعه اقتصادی و همکاری در مبارزه با تروریسم» به نفع دراز مدت هر دو کشور است.
چین که در هر دو کشور پروژههای اقتصادی دارد، از دو طرف درگیر خواسته تا امنیت کارکنان، پروژهها و نهادهای این کشور را در خاک خود تضمین کند.
فلیپو گراندی، کمیشنر عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان هشدار داد که ادامه درگیرها و تنشها در مرز افغانستان- پاکستان، پیامدهای مثبتی نخواهد داشت و به ایجاد بحرانهای بشری بیشتر میافزاید.
محسن داور، رهبر حزب سیاسی جنبش ملی جمهوری و عضو پیشین پارلمان پاکستان در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است که او پیش از این نسبت به ایجاد و حمایت از طالبان هشدار داده بود و افزود: «دولت پاکستان و بسیاری از جریانهای اصلیِ، تصرف کابل و اشغال غیرقانونی آن توسط طالبان را جشن گرفتند. اینها (درگیری اخیر مرزی میان پاکستان و طالبان) از عواقب پذیرش تروریسم توسط پاکستان است.»
داور که از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۳ میلادی عضو پارلمان پاکستان بود، باور دارد که طالبان و حزب تحریک طالبان پاکستانی (تیتیپی) یک گروه هستند.
بلاول بوتو زردای، وزیر خارجه پشین پاکستان نیز روز یکشنبه با ابراز نگرانی از وضعیت امنیتی در مرزهای این کشور از طالبان خواست تا در راستای منافع صلح منطقهای با خویشتنداری عمل کند.
دلایل افزایش تنش میان پاکستان و طالبان
شماری از آگاهان سیاسی، به سفر وزیر خارجه طالبان به هند و دیدار او با مقامهای رسمی، نهادهای تحقیقاتی و استقبال گرم متقی در مدرسه دیوبند اشاره کردهاند که گویا افزایش ارتباطات هند و طالبان نگرانیهایی را در پاکستان ایجاد کرده است. هند و پاکستان رابطه پرتنشی دارند.
طاهر محمود اشرفی، رییس شورای علمای پاکستان در مصاحبه با شبکه جینیوز پاکستان، با اشاره به سفر متقی به هند، گفته است که طالبان باید از هند بپرسند که پاکستان چه سرنوشتی را برای آنها رقم زده است و افزود: «میلیونها پاکستانی، جان و مال خود را بخاطر همسایگی و برادری با مردم افغانستان فدا کردند، اما اکنون طالبان به آنها حمله میکنند.»
او تاکید کرد که بارها به طالبان در مورد حملات به پاکستان از طریق خاک افغانستان هشدار داده است، اما این گروه هیچ توجهی نکرده است. اشرفی همچنان افزوده است: «ما نه انگلیس هستیم و نه آمریکا، ما پاکستان هستیم، پاکستانی که از شما حمایت کرد.»
شماری از فعالان سیاسی به این باورند که پاکستان در تلاش است تا با بهرهبرداری از وضعیت موجود و برای جلوگیری از نفوذ چین در منطقه، فرصت را برای حضور دوباره ایالات متحده در امریکا فراهم کند تا با توجه به ناآرامیهای اخیر در پاکستان، امریکا کنترول نظامی پایگاه هوایی بگرام را دراختیار داشته باشد.
پاکستان همواره متهم بوده است که طی چند دههٔ گذشته نیروهای مسلح جهادی و طالبان را در مورد حمایت مالی، آموزشی و تجهیزات تسلیحاتی قرار داده است. حتا خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان به این کار اعتراف کرده و بینظیر بوتو، صدراعظم/ نخستوزیر فقید این کشور نیز در بخشی از سخنرانیهایش و در کتاب خود به موضوع حمایت از طالبان اشاره کرده است.
اما اکنون پاکستان با تشدید ناامنیها در این کشور پس از به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان، بارها طالبان را متهم به حمایت از گروههای مخالف حکومت پاکستان کرده و نگران وضعیت امنیتی در پاکستان است.
