همزمان با لغو تحریمهای سازمان ملل علیه احمد الشرع، رئیسجمهور جدید سوریه، و در آستانه سفر او به واشنگتن، خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی نوشت که ایالات متحده به زودی نیروهای نظامی خود را در یک پایگاه هوایی در دمشق مستقر میکند.
ایالات متحده پیشتر نام احمد الشرع را در فهرست تروریستی قرار داده بود، رهبر نیروهای هیئت تحریر الشام که سال گذشته حکومت بشار اسد را سرنگون ساخت، اما سیر حوادث و سیاستها، نشان از نزدیک شدن مدام او به واشنگتن دارد.
رویترز در گزارش خود نوشته که هدف از استقرار نیروهای نظامی آمریکا در پایگاه هوایی دمشق اجرای توافقی امنیتی میان سوریه و اسرائیل است که واشنگتن بانی آن شده.
این گزارش میگوید که شش منبع مطلع از این طرح، از جمله دو مقام غربی و یک مقام ارشد دفاعی سوری، این برنامه را تایید کردهاند و میگویند حضور آمریکا در این پایگاه، نشانهای از چرخش راهبردی دمشق به سمت واشنگتن پس از سقوط بشار اسد، متحد پیشین ایران، خواهد بود.
ترامپ پیش از این نیروهای هیئت تحریر الشام را «نیابتیهای ترکیه» خوانده بود و روز ۲۵ سپتامبر در دیدار با رجب طیب اردوغان در کاخ سفید به اشاره رئیسجمهور ترکیه گفت که «او سوریه را به دست گرفت». اما نشریه اکونومیست هم در گزارش تازه خود با بررسی شواهد و مستندات نتیجه گرفته بود که این آمریکاست که به تدریج به حامی اصلی الشرع بدل میشود.
رویترز در ادامه گزارش خود نوشته که پایگاه هوایی یادشده در ورودی منطقهای قرار دارد که به بخشهایی از جنوب سوریه راه میبرد، و این بخشها قرار است بر اساس پیمان عدم تجاوز میان سوریه و اسرائیل به منطقه حائل غیرنظامی تبدیل شوند. سوریه و اسرائیل هماکنون با میانجیگری آمریکا در حال مذاکره بر سر این توافق هستند.
منابع رویترز میگویند، ماموریت اصلی نیروهای نظامی امریکا، نظارت بر اجرای توافق احتمالی میان سوریه و اسرائیل است. یک مقام نظامی غربی گفته است پنتاگون در دو ماه گذشته سرعت کار خود در این پایگاه را بالا برده و چندین ماموریت شناسایی و تحقیق انجام داده است؛ جمعبندی این تحقیقات این است که باند بلند پایگاه «آماده استفاده فوری است».
به گفته دو منبع نظامی سوری، مذاکرات میان دو طرف تنها در رابطه با استفاده از این پایگاه برای امور لجستیکی، عملیات رصد و مراقبت، سوخترسانی و مأموریتهای انساندوستانه بوده، و «حاکمیت کامل بر پایگاه در اختیار سوریه باقی میماند».
بیشتر بخوانید:
سوریه جدید، میدان بازی ترکیه است، نه قلمرو آن؛ روایت اکونومیست
یک مقام دفاعی سوری گفته است هواپیماهای باری نظامی سی۱۳۰ آمریکایی برای اطمینان از قابلیت استفاده باند در این پایگاه فرود آمدهاند؛ یک نگهبان پایگاه نیز به رویترز گفته است هواپیماهای آمریکایی بهطور آزمایشی بر باند این پایگاه فرود آمدهاند.
با این همه، زمان اعزام رسمی نیروهای نظامی آمریکا به پایگاه هوایی هنوز مشخص نشده است. یک مقام دولت آمریکا در پاسخ به پرسش رویترز گفته است واشنگتن «همواره در حال ارزیابی آرایش لازم نیروها در سوریه برای مقابله موثر با داعش است» و درباره « زمان یا مکان احتمالی عملیات نیروها» اظهار نظر نمیکند. به درخواست همین مقام، نام و موقعیت دقیق پایگاه در گزارش حذف شده و رویترز از انتشار آن خودداری کرده است.
رویترز مینویسد که طرح حضور مشترک نیروهای سوری-آمریکایی در این پایگاه، شبیه دو نمونه دیگر در منطقه توصیف شده است؛ یکی در لبنان که نیروهای آمریکایی بر آتشبس سال گذشته میان حزبالله و اسرائیل نظارت میکنند و دیگری در داخل اسرائیل که بر اجرای آتشبس میان حماس و اسرائیل نظارت دارند. آمریکا همزمان نیروهای خود را در شمالشرقی سوریه نیز در کنار نیروهای تحت رهبری کُردها نگه داشته است، هرچند پنتاگون در آوریل اعلام کرد تعداد نیروها در آن منطقه را به حدود هزار نفر کاهش میدهد.
احمد الشرع پیشتر گفته بود برای هر نوع حضور نیروهای آمریکایی باید با دولت جدید سوریه «توافق» بشود. مقامهای آمریکایی و سوری میگویند دمشق بهزودی به ائتلاف بینالمللی ضد داعش به رهبری آمریکا میپیوندد؛ امری که در صورت تحقق، چارچوب حقوقی و سیاسی تازهای برای حضور نیروهای آمریکایی در خاک سوریه ایجاد خواهد کرد.
به گفته یکی از افراد مطلع از مذاکرات، بحث استفاده از این پایگاه هوایی در جریان سفر ۱۲ سپتامبر دریادار برد کوپر، فرمانده سنتکام، به دمشق مطرح شده است. بیانیهای که آن زمان سنتکام منتشر کرد، میگفت که کوپر و تام باراک، نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه، با الشرع دیدار داشته و از نقش سوریه در مبارزه با داعش قدردانی کردهاند، نقشی که به گفته آنان میتواند به تحقق چشمانداز ترامپ «برای یک خاورمیانه شکوفا و سوریهای باثبات» کمک کند. در آن بیانیه نامی از اسرائیل برده نشده بود، اما منابع مطلع میگویند همین گفتوگوها زمینه حضور نیروهای آمریکایی در پایگاه هوایی دمشق را فراهم آورده و به توافق امنیتی سوریه و اسرائیل پیوند خورده است.
