کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل امسال که در شهر بلم برزیل برگزار میشد، روز شنبه بدون توافق بر سر حذف تدریجی سوختهای فسیلی که عامل اصلی گرمایش جهانی هستند، به پایان رسید.
غایب بزرگ این دوره کنفرانس سازمان ملل که با عنوان کاپ۳۰ شناخته میشود، کشور ایالات متحده بود که به خاطر مخالفت دولت دونالد ترامپ هیچ هیاتی را به آن اعزام نکرد.
بر اساس گزارش انپیآر،این کنفرانس تنها پیشرفتی اندک در زمینه تلاشهای بینالمللی برای مهار گرمایش زمین داشت. اوایل هفته، بیش از ۸۰ کشور خواستار آن شدند که دولتها با یک «نقشه راه» برای گذار اقتصاد جهانی از سوختهای فسیلی موافقت کنند. این گروه به جز بریتانیا، آلمان شامل بسیاری از کشورهای در حال توسعه بود که بهشدت تحت تاثیر تغییرات اقلیمی قرار گرفتهاند، از جمله مکزیک و برزیل.
این کشورها تاکید کردند که رهبران جهان برای عمل به تعهد تاریخی سال ۲۰۲۳ در راستای کاهش استفاده از نفت، زغالسنگ و گاز طبیعی باید برنامههای مشخصی تدوین کنند. با این حال، تولیدکنندگان بزرگ سوختهای فسیلی، از جمله روسیه و عربستان سعودی با تدوین جدول زمانی برای کنار گذاشتن این منابع انرژی مخالفت کردند.
از این رو بیانیه نهایی کنفرانس، هیچ اشارهای به سوختهای فسیلی نداشت. آندره آرانیا کوریا دو لاگو، رئیس اجلاس امسال از برزیل، اذعان کرد که بسیاری از کشورها خواهان توافقی بلندپروازانهتر بودند. حدود ۲۴ کشور نیز اعلام کردند که در ساز و کاری جدید با تمرکز بر گذار از سوختهای فسیلی، با سازمان ملل همکاری خواهند کرد.
انپیآر مینویسد که قرار است کلمبیا و هلند در ماه آوریل آینده نخستین کنفرانس بینالمللی با محوریت این موضوع را برگزار کنند.
رالف رگنوانو، وزیر تغییرات اقلیمی کشور جزیرهای وانواتو که با معضل افزایش سطح دریاها مواجه است، گفت این کنفرانس جدید، مهمترین دستاورد اجلاس شهر بلم بوده است. وی افزود: «متن توافق چندان خوب نیست، اما دستکم به نتیجهای رسیدیم.»
نبود نقشه راه برای گذار از سوختهای فسیلی
سوزاندن سوختهای فسیلی همچنان به عنوان بزرگترین عامل گرمایش جهانی شناخته میشود. با این حال، هیاتهای اعزامی در کنفرانسهای اقلیمی سازمان ملل سالهاست که در دستیابی به توافقی درباره نحوه کاهش وابستگی جهان به این منابع با مشکل مواجهاند.
دو سال پیش در دبی، کشورها برای نخستین بار خواستار گذار جهانی از سوختهای فسیلی شدند. امسال هم دهها کشور خواستار آن بودند که رهبران جهان شروع به تدوین برنامههایی برای این گذار کنند. اما در نهایت، چنین توافقی حاصل نشد.
توافق نهایی در برزیل تنها بیان میکند که کشورها «نیاز به اقدام فوری» برای کاهش «شدید، سریع و پایدار» انتشار گازهای گلخانهای را درک میکنند. در نتیجه بسیاری از کشورها از این بیانیه ناامید شدند.
دانیلا دوران گونزالس، رئیس امور بینالملل وزارت محیط زیست و توسعه پایدار کلمبیا گفت: « اگر نتوانیم درباره گذار از سوختهای فسیلی صحبت کنیم، هیچ مبارزه واقعی با تغییرات اقلیمی ممکن نیست.»
تدوین نقشه راه برای حذف تدریجی سوختهای فسیلی کار آسانی نخواهد بود. اقتصاد جهانی هنوز بهطور عمده بر نفت، زغالسنگ و گاز طبیعی متکی است، از جمله اقتصاد نیجریه. نماینده این کشور در کنفرانس گفت که گذار از سوختهای فسیلی نباید به کشورهای در حال توسعه تحمیل شود.
او افزود: «نیجریه از هیچ برنامه اقلیمی که منجر به رکود ناگهانی اقتصادی و بیثباتی اجتماعی در کشورمان شود، حمایت نخواهد کرد.»
اجلاس کاپ۳۰ در حالی برگزار شد که دستیابی به هدف محدودسازی دمای زمین دشوارتر میشود. طبق توافق پاریس در سال ۲۰۱۵، کشورها متعهد شدند که افزایش دمای زمین را نسبت به دوران پیشاصنعتی به ۱.۵ درجه سلسیوس (حدود ۲.۷ درجه فارنهایت) محدود کنند.
دانشمندان دریافتهاند که با هر دهم درجه افزایش دما فراتر از این حد، خطرات برای انسانها و اکوسیستمها بهطور چشمگیری افزایش مییابد.
احتمال عبور دمای زمین از ۱.۵ درجه سلسیوس در دهه آینده
یک گزارش جدید از سازمان ملل متحد نتیجهگیری کرده است که احتمالا دمای زمین در دهه آینده از مرز ۱.۵ درجه سلسیوس افزایش نسبت به دوران پیشاصنعتی عبور خواهد کرد.
با این حال، هنوز امکان محدود کردن این افزایش دما وجود دارد. دانشمندان میگویند اگر کشورها بتوانند تا سال ۲۰۳۵ میزان انتشار گازهای گلخانهای را به نصف کاهش دهند، زمین میتواند بهسرعت به سطح گرمایش پایینتری بازگردد.
اما جهان در حال حاضر در مسیر دستیابی به این هدف قرار ندارد. طبق سیاستهای فعلی، انتظار میرود که انتشار جهانی گازهای گلخانهای تا سال ۲۰۳۵ تنها ۱۲ درصد کاهش یابد.
این میزان کاهش به هیچوجه برای جلوگیری از گرمایش فاجعهبار کافی نیست. آلدن مایر، یکی از اعضای ارشد اندیشکده اقلیمی ای۳جی گفت: «علم میگوید ما به پنج برابر این مقدار نیاز داریم. اگر بخواهیم حتی اندکی به هدف ۱.۵ درجه سلسیوس نزدیک بمانیم، باید ۶۰ درصد کاهش داشته باشیم.»
