دو روز پس از حذف رسمی ارز ترجیحی، نشانههایی از موج تازه گرانی در بازار کالاهای اساسی آشکار شده است؛ موجی که بهویژه بازار روغن، مرغ، تخممرغ و گوشت را تحت تاثیر قرار داده و نگرانیها درباره تشدید فشار معیشتی بر خانوارها را افزایش داده است.
دولت این اقدام را بخشی از آنچه «جراحی اقتصادی» خوانده میشود معرفی کرده و اعلام کرده است که آثار افزایش قیمتها قرار است از طریق کالابرگ الکترونیکی جبران شود. با این حال، گزارشهای رسمی، دادههای مالی شرکتها و هشدارهای نمایندگان مجلس و فعالان تولید نشان میدهد پیامدهای تورمی این تصمیم گستردهتر از برآوردهای اولیه است.
بررسی صورتهای مالی یکی از بزرگترین تولیدکنندگان روغن نباتی کشور نشان میدهد که پس از حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی، در عمل نرخ جدیدی با ماهیت ترجیحی جایگزین شده است. بر اساس این اسناد، مواد اولیه وارداتی، بهویژه روغن خام، با دلاری حدود ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان محاسبه شدهاند؛ نرخی که فاصله معناداری با بازار آزاد دارد و به گفته کارشناسان، نشانهای از تداوم ارز چندنرخی در قالبی غیرشفاف است.
همزمان، غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، اعلام کرده است که ۱۱ قلم کالای اساسی مشمول طرح کالابرگ با افزایش قیمت مواجه شدهاند و مجموع این افزایشها به حدود ۷۰۰ هزار تومان رسیده است. او روغن را متأثرترین کالای اساسی از حذف ارز ترجیحی دانسته و گفته است قیمت بطری ۸۱۰ گرمی روغن که پیشتر حدود ۷۳ هزار تومان بود، اکنون به حدود ۲۱۷ هزار تومان رسیده است.
بر اساس گزارشهای میدانی، قیمت انواع روغن خوراکی در فروشگاهها بیش از دو برابر شده و بازار مرغ و تخممرغ نیز وارد فاز نوسانی تازهای شده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد که در هفتههای آینده قیمت برخی اقلام خوراکی بین ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش خواهد یافت و این افزایش در کالاهایی مانند روغن، مرغ و تخممرغ محسوستر خواهد بود.
در همین حال، حسین صمصامی، نماینده مجلس، نسبت به پیامدهای تورمی این سیاست هشدار داده و گفته است حذف ارز ترجیحی «بذر تورم سال ۱۴۰۵ را امروز کاشته است». او تأکید کرده که حذف ارز ترجیحی با کالابرگ جبران نخواهد شد و نمایندگانی که به این بودجه رأی دادهاند، نباید در ماههای آینده از وضعیت معیشتی مردم ابراز نارضایتی کنند.
صمصامی پیشبینی کرده است که در صورت تداوم سیاستهای فعلی، قیمت هر کیلو مرغ در ماههای آینده به بیش از ۲۵۰ هزار تومان خواهد رسید و پس از آن، نرخ گوشت قرمز میتواند به چند میلیون تومان در هر کیلو افزایش یابد.
هشدارها درباره بازار تخممرغ نیز جدیتر شده است. دبیرکل فدراسیون طیور کشور اعلام کرده است که اگر نهادههای دامی با نرخ توافقی ۱۱۲ هزار و ۵۰۰ تومان تأمین شوند، قیمت هر کیلو تخممرغ فلهای به حدود ۱۸۰ هزار تومان و قیمت هر شانه دو کیلویی به حدود ۳۶۰ هزار تومان خواهد رسید. به گفته او، در صورتی که تأمین نهادهها با ارز ۱۳۰ هزار تومانی انجام شود، قیمت هر شانه تخممرغ میتواند به حدود ۴۲۰ هزار تومان افزایش یابد.
کارشناسان حوزه دام و طیور هشدار میدهند که حذف ارز ترجیحی نهادهها، با توجه به وابستگی بالای صنعت طیور و دامداری به واردات، میتواند به شوک قیمتی سنگینی در بازار پروتئین منجر شود؛ شوکی که بهسرعت به سفره خانوارها منتقل خواهد شد.
