ایالات متحده در پنجمین روز جنگ با ایران، ناوچه ایرانی دنا با حدود ۱۸۰ نفر را در اقیانوس هند غرق کرد و ترکیه نیز با رهگیری موشکی در شرق مدیترانه که به سمت این کشور میآمد به تهران هشدار داد. همچنین شمار تلفات ایرانیان در این روز از هزار نفر گذشت و تهران و شهرهای مختلف ایران مورد هدف واقع شدند.
ترکیه که از آغاز این جنگ تاکنون برخلاف دیگر کشورهای منطقه از تاثیرات مستقیم آن برکنار مانده و صدای آژیر در آن شنیده نشده بود، روز چهارشنبه ۱۳ اسفند اعلام کرد که یک فروند موشک بالستیک شلیکشده از ایران پیش از ورود به حریم هوایی این کشور در شرق مدیترانه رهگیری و منهدم شد.
بر اساس اعلام وزارت دفاع ترکیه، این موشک را سامانههای دفاع هوایی ناتو رهگیری کرد که بقایای آن در ناحیه «دورتیول» سقوط کرد و تلفاتی نداشت.
منابع خبری ترکیه و بینالمللی میگویند که هدف نهایی موشک مشخص نیست و فرضیههای مختلفی مطرح شده از جمله هدفگیری پایگاه ناتو یا احتمال خطای مسیر، اگرچه ساعاتی بعد از حادثه، خبرگزاری فرانسه به نقل از یک مقام ترک بدون اشاره به نام او نوشت که هدف این موشک داخل خاک ترکیه نبوده، بلکه احتمالا پایگاهی در بخش جنوبی جزیره قبرس بوده که از مسیر خود منحرف شده است.
طبق گزارش خبرگزاری آناتولی، قبل از آن هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در تماس تلفنی با همتای ایرانی خود اعتراض شدید آنکارا را ابلاغ کرده و گفته بود هر اقدامی که موجب گسترش درگیری به مرزهای ترکیه شود، غیرقابلقبول است.
او همچنین هشدار داد: «هرگونه تهدید علیه خاک و شهروندان ما پاسخی درخور خواهد داشت.» همزمان، ناتو نیز شلیک موشک بهسوی خاک ترکیه را محکوم کرد.
غرق شدن ناوچه دنا و ابهام درباره سرنوشت خدمه آن
ایالات متحده که پیش از این یکی از اهداف خود در این حملات را نابودی ناوگان دریایی ایران عنوان کرده بود، روز چهارشنبه گفت که زیردریایی آمریکایی با شلیک اژدر، ناو ایرانی را در اقیانوس هند غرق کرده است.
ساعاتی قبل از آن مقامهای سریلانکا اعلام کرده بودند که ناو نظامی ایران با حدود ۱۸۰ نفر خدمه در آبهای خارج از محدوده سرزمینی سریلانکا هدف حمله واقع شد. این ناو بهعنوان «دنا» شناسایی شده که یکی از شناورهای رزمی نوسازتر نیروی دریایی ارتش ایران است.
مقامهای نیروی دریایی سریلانکا میگویند که به محض دریافت سیگنال اضطراری از شناور ایرانی قایقها و تیمهای نجات را به محل اعزام کردهاند و تا این لحظه ۳۰ تا ۳۲ نفر از خدمه آن نجات یافتهاند، اما بیش از ۱۴۰ نفر هنوز مفقود هستند.
از سویی خبرگزاری رویترز گزارش داده است که «دستکم ۸۰ نفر» در حمله زیردریایی ارتش آمریکا به ناوچه دنا در اقیانوس هند کشته شدهاند. پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، در نشستی خبری با تایید این اخبار گفت که «یک زیردریایی آمریکایی، ناوچه ایرانی را که فکر میکرد در امان است در آبهای بینالمللی غرق کرد.»
گسترش دامنه حملات به شهرهای ایران و اختلال سراسری در اینترنت
گزارشها حاکی است که تهران، کرج، اصفهان و قزوین در ساعات اخیر بارها هدف حملات هوایی اسرائیل و ایالات متحده قرار گرفتند؛ مدارس متعدد آسیب دیدند و تلفات غیرنظامی گزارش شده است. طبق آمار بنیاد شهید ایران، تاکنون ۱۰۴۵ نفر در کشور بر اثر حملات اسرائیل و ایالات متحده کشته شدهاند و رفتهرفته آمار تلفات به جنگ دوازده روزه ایران و اسرائیل در اواخر خرداد و اوایل تیر ماه امسال نزدیک میشود.
خبرگزاری تسنیم از حمله به شرکتی تولیدی در شهر الوند قزوین خبر داد که ۲۳ مجروح بر جای گذاشت. وبسایت عصر ایران نیز گفت که شهرک صنعتی کاسپین قزوین هدف حملات موشکی اسرائیل قرار گرفته که بر اثر آن سه نفر مجروح شدهاند. طبق آمار دفتر فرمانداری قزوین، تاکنون شش نفر در این استان کشته شدهاند.
اسرائیل میگوید که در پنجمین روز این جنگ با انجام دهمین موج حملات خود، سراسر ایران را هدف گرفته است. با این حال تهران در مرکز این حملات قرار دارد و تصاویر متعددی از ساختمانها و محلههای ویرانشده منتشر میشود.
روز چهارشنبه همچنین سازمان بینالمللی انرژی گزارشی از حملات به تاسیسات هستهای ایران ارائه داد و گفت آسیبهایی در دو ساختمان نزدیک سایت اصفهان دیده شده اما در تاسیسات دارای مواد هستهای آسیبی مشاهده نشده و خطر رادیولوژیک در حال حاضر مطرح نیست؛ در نطنز ورودیهای تاسیسات آسیب دیدهاند و در بوشهر اثری از ضربه نیست.
نتبلاکس که شرایط اینترنت جهانی را رصد میکند در این روز گزارش داد که قطع اینترنت در ایران از صد ساعت فراتر رفت و دسترسی به اینت تنها یک درصد سطح معمول است.
ادامه حملات متقابل؛ «وعده صادق» و آژیرها در اسرائیل
از سویی سپاه پاسداران نیز از ادامه عملیات «وعده صادق» خبر داد که به نوشته الجزیره با موج حملات موشکی و پهپادی به اهدافی در اسرائیل، اربیل عراق، کویت و خلیج همراه بود. روزنامه تایمز اسرائیل از به صدا درآمدن آژیرها در اورشلیم، تلآویو و سراسر مرکز اسرائیل خبر داد. رسانه آروتز شوا اسرائیل نیز گزارش داد که در منطقه جلیله شمالی اسرائیل آزیرهای خطر به صدا درآمدهاند.
در این حال خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت که اصابت موشک ایرانی به بیت شمش در اسرائیل ۹ کشته بر جای گذاشت. امدادگران زخمیها را از محل حمله موشکی مرگبار ایران خارج کردهاند.
وزارت دارایی اسرائیل میگوید خسارت وارده به اقتصاد این کشور از جنگ علیه ایران میتواند به ۹ میلیارد شِکِل (۲.۹ میلیارد دلار) در هفته برسد.
افزایش فشار بر اقتصاد و زیرساختهای انرژی خلیج فارس
اما کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در روز چهارشنبه همچنان هدف حمله قرار گرفتند. وزارت دفاع عربستان سعودی اعلام کرد که حمله پهپادی به پالایشگاه عظیم رأس تنوره را خنثی کرده و این حمله تلفاتی نداشته است. جنگ باعث شده تولید گاز مایع طبیعی در قطر نیز همچنان متوقف باشد.
به گزارش رسانههای الجزیره و رویترز، قطر در این روز به خریداران خارجی اعلام «فورس ماژور» داد؛ اقدامی که به آن معناست که دوحه به دلیل شرایط خارج از کنترل خود قادر به اجرای تعهدات قراردادی نیست. همزمان، قیمتهای معیار گاز در اروپا و آسیا با جهش قابل توجه روبهرو شد و بازارهای انرژی در سراسر جهان با نوسان و نگرانی از کمبود عرضه مواجه شدند.
عبور و مرور دریایی در تنگه هرمز نیز همچنان میسر نیست. الجزیره مینویسد که صدها کشتی تجاری و نفتکش در بنادر امارات و عمان در انتظار اجازهٔ عبور یا تغییر مسیر ماندهاند. همزمان، چند شرکت بزرگ بینالمللی حملونقل دریایی رزرو مسیرهای عبوری از خاورمیانه را تعلیق کردهاند تا ریسکهای احتمالی را کاهش دهند. در بخش هوایی نیز بسیاری از شرکتهای هواپیمایی منطقهای و بینالمللی پروازهای خود را کاهش یا بهطور موقت تعلیق کردهاند.
واکنش سازمان ملل: مغایرت با منشور ملل متحد
در سطح بینالمللی، سازمان ملل موضعی صریح نسبت به این جنگ اتخاذ کرد. هیئت حقیقتیاب مستقل سازمان ملل درباره ایران و همچنین دفتر حقوقی سازمان ملل تأکید کردند که حملات نظامی علیه خاک ایران
بدون مجوز شورای امنیت یا بدون استناد معتبر به دفاع مشروع بر اساس ماده ۵۱ منشور ملل متحد با اصول منشور سازمان ملل سازگار نیست.
بیانیه ایسن نهاد یادآوری میکند که استفاده از زور علیه یک کشور عضو سازمان ملل «مگر در شرایط بسیار محدود» ممنوع است و هرگونه حملهای که تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی یک کشور را هدف بگیرد، نقض صریح حقوق بینالملل محسوب میشود.
موضعگیری سازمان ملل بازتاب گستردهای یافت و برخی کشورهای غیرمتعهد و نیز اعضای شورای حقوق بشر سازمان ملل خواستار تشکیل نشست فوقالعاده درباره پیامدهای جنگ شدند.
موضعگیری چین، روسیه و آسهآن
روسیه و چین با انتشار بیانیههایی جداگانه، حملات اخیر را «بیثباتکننده» و «فاقد توجیه حقوقی» توصیف کردند. مسکو اعلام کرد که هیچ شواهدی وجود ندارد که نشان دهد ایران در پی ساخت سلاح هستهای بوده، و افزود که «تهدیدسازی درباره برنامه هستهای ایران» نمیتواند مبنای استفاده از زور باشد. پکن نیز از همه طرفها خواست ضمن خودداری از تشدید تنش، «به چارچوبهای حقوق بینالملل پایبند بمانند».
اتحادیه کشورهای جنوبشرقی آسیا (آسهآن) هم یکی از روشنترین مواضع را اتخاذ کرد. این بلوک در بیانیهای رسمی گفت که گسترش جنگ در خاورمیانه «تهدیدی جدی برای صلح و ثبات بینالمللی» است،این حملات نهتنها امنیت منطقه خلیج فارس، بلکه مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت جهانی را نیز تهدید میکند، و کشورهای عضو آسهآن «با هرگونه تشدید تنش که منجر به ورود کشورهای جدید به میدان جنگ شود مخالفاند».
پیام اسپانیا به ایالات متحده: «نه به جنگ»
جنگ اخیر شکافهایی جدی در فضای سیاسی اروپا ایجاد کرده است. شماری از کشورهای اروپایی که در چارچوب ناتو شریک آمریکا هستند، تمایل بیشتری به همراهی سیاسی با واشنگتن نشان دادهاند، اما بخش مهمی از اتحادیه اروپا نسبت به تبعات حقوقی و انسانی حملات هشدار دادهاند.
اختلاف میان اسپانیا و آمریکا بر سر استفاده از پایگاههای هوایی در خاک اسپانیا و سپس تهدیدات تجاری واشنگتن، موجی از اعتراض در بروکسل ایجاد کرد. شورای اتحادیه اروپا روز چهارشنبه آشکارا از موضع مادرید حمایت کرد و تأکید نمود که هیچ دولت اروپایی نباید «زیر فشار تهدیدات اقتصادی یک کشور ثالث» قرار بگیرد. نخستوزیر اسئانیا نیز در این روز پیام کشورش به ایالات متحده را در یک جمله خلاصه کرد: «نه به جنگ»
