همزمان با ادامه حملات آمریکا به ایران، بریتانیا و بلغارستان تسهیلات نظامی و لجستیکی بیشتری در اختیار نیروهای آمریکایی قرار دادهاند؛ اقداماتی که از گسترش نقش غیرمستقیم کشورهای اروپایی در جنگ حکایت دارد و با اعتراضها و نگرانیهایی درباره پیامدهای حقوقی و امنیتی آن همراه شده است.
براساس گزارش بلومبرگ، اندی برنهام، نخستوزیر جدید بریتانیا، با ادامه استفاده آمریکا از برخی پایگاههای نظامی بریتانیا برای انجام حملاتی که لندن آنها را «دفاعی» میخواند، موافقت کرده است. این تصمیم در واقع ادامه سیاست دولت پیشین به رهبری کییر استارمر محسوب میشود.
گفته میشود استارمر پیش از کنارهگیری، در نشستی با وزیران و مقامهای ارشد دولت توافق کرده بود که هواپیماهای آمریکایی همچنان بتوانند از پایگاه دیهگو گارسیا در اقیانوس هند و پایگاه نیروی هوایی سلطنتی فرفورد در گلاسترشر استفاده کنند. برنهام نیز پس از اطلاع از این تصمیم، با ادامه آن در جریان عملیات تازه آمریکا علیه ایران موافقت کرده است.
دولت بریتانیا پیشتر اعلام کرده بود که این پایگاهها تنها برای عملیات «دفاعی» مورد استفاده قرار میگیرند. با این حال، در دوره استارمر دامنه این مجوز گسترش یافت تا حمله به مواضعی در ایران که به ادعای لندن امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را تهدید میکنند نیز شامل آن شد . دولت بریتانیا برای توجیه حقوقی این سیاست، به اصل «دفاع جمعی» از متحدان خود در کشورهای حاشیه خلیج فارس استناد کرده است.
واشینگتن پست: ارزیابی اطلاعاتی آمریکا میگوید حملات نظامی موضع ایران را تغییر نخواهد داد
این تصمیم با انتقاد سازمانهای حقوق بشری روبهرو شده است. منتقدان میگویند ارائه پایگاه و امکانات نظامی به آمریکا ممکن است بریتانیا را در برابر حملاتی که ناقض حقوق بینالملل بشردوستانه باشند، مسئول یا همدست کند. این نگرانیها بهویژه پس از انتشار گزارشهایی درباره حملات آمریکا به مناطق غیرنظامی ایران افزایش یافته است.
برنهام همچنین در تماس تلفنی اخیر خود با دونالد ترامپ بر تعهد بریتانیا به تضمین عبور کشتیها از تنگه هرمز تأکید کرده است. ترامپ نیز اعلام کرد که در این تماس درباره موضوعاتی مانند مینروبی تنگه هرمز، همکاری نظامی، تجارت و نفت دریای شمال گفتوگو شده است.
در تحولی جداگانه اما مرتبط، پارلمان بلغارستان نیز روز چهارشنبه با استقرار موقت هواپیماهای سوخترسان آمریکایی در پایگاه نظامی بزمِر موافقت کرد. این طرح با ۱۳۶ رأی موافق، ۱۳ رأی مخالف و دو رأی ممتنع تصویب شد و به آمریکا اجازه میدهد حداکثر هشت فروند هواپیمای سوخترسان کیسی-۱۳۵، ۲۵۰ نیروی نظامی و تجهیزات مرتبط را در خاک بلغارستان مستقر کند.
براساس این توافق، استقرار نیروها و هواپیماهای آمریکایی از ۲۴ ژوئیه تا اول اکتبر ادامه خواهد داشت و هدف رسمی آن، پشتیبانی لجستیکی از عملیات آمریکا در خاورمیانه عنوان شده است. هواپیماهای کیسی-۱۳۵ با سوخترسانی هوایی، امکان پرواز طولانیتر و افزایش برد جنگندهها و بمبافکنها را فراهم میکنند؛ از همین رو، هرچند خود این هواپیماها مستقیماً در عملیات بمباران شرکت ندارند، حضور آنها میتواند نقشی اساسی در ادامه و گسترش حملات هوایی آمریکا داشته باشد.
دولت بلغارستان تأکید کرده است که هیچ سلاح تهاجمی در این کشور مستقر نخواهد شد و عملیات رزمی مستقیماً از خاک بلغارستان انجام نمیشود. مقامهای صوفیه این مأموریت را صرفاً «لجستیکی» معرفی کردهاند، اما برخی نمایندگان پارلمان و مقامهای محلی درباره احتمال درگیرشدن بلغارستان در جنگ آمریکا و ایران هشدار دادهاند.
ایران نیز پیش از تصویب این طرح هشدار داده بود که استفاده آمریکا از خاک بلغارستان برای پشتیبانی از عملیات نظامی علیه ایران، میتواند این کشور را در «تجاوز و جنایتهای جنگی» شریک کند. دولت بلغارستان این اتهام را رد کرده و گفته است که تصمیم پارلمان در چارچوب توافق دفاعی سال ۲۰۰۶ میان واشینگتن و صوفیه اتخاذ شده است.
جنگ آمریکا با ایران؛ برای درک وضعیت اقتصادی باید فراتر از بازار سهام را دید
تصمیمهای تقریباً همزمان بریتانیا و بلغارستان نشان میدهد که مشارکت کشورهای اروپایی در جنگ، لزوماً به اعزام مستقیم جنگنده یا انجام حملات مستقل محدود نمیشود. فراهمکردن پایگاه، سوخترسانی هوایی، استقرار نیرو، انتقال تجهیزات و ارائه امکانات اطلاعاتی و لجستیکی نیز بخش مهمی از زیرساخت ادامه عملیات آمریکا را تشکیل میدهد.
درحالیکه دولتهای اروپایی این اقدامات را «دفاعی»، «موقت» یا «لجستیکی» توصیف میکنند، منتقدان معتقدند چنین تفکیکی نمیتواند نقش عملی این کشورها را در ممکنساختن حملات نظامی پنهان کند. ادامه جنگ و افزایش استفاده آمریکا از پایگاههای اروپایی ممکن است بحث درباره مسئولیت حقوقی و سیاسی متحدان واشنگتن را بیش از پیش گسترش دهد.
