نامه سرگشادهای که هفته گذشته در روزنامه گاردین منتشر شد و خطاب به «فعالان، دانشجویان، متفکران، کارگران، هنرمندان و سایر زندانیان عقیدتیِ محبوس در پشت دیوارهای تمامی بازداشتگاههای سراسر ایران» بود، نشان میدهد که گروهی از استادان و فعالان سرشناس در قبال جنگ ویرانگر دو قدرت هستهای علیه ایران به کلیشه تهوعآورِ «هر دو طرف مقصرند» متوسل شدهاند.
در روزهای گذشته، انتشار نامهای سرگشاده خطاب به زندانیان سیاسی ایران در گاردین و واکنشهایی که از سوی بخشی از چپ ضدامپریالیست به آن شکل گرفت، بار دیگر مسئلهای قدیمی اما همچنان حلنشده را به مرکز بحث سیاسی درباره ایران بازگرداند. نویسندگان نامه، زندانیان سیاسی ایران را گرفتار میان «دو تیغه یک قیچی» توصیف کرده بودند: از یک سو جمهوری اسلامی و از سوی دیگر نیروهای امپریالیستیای که حکومت ایران در حال مقابله با آنهاست.
استبدادِ داخلی بیگمان شر است، شری که بیشک نقشی دارد در آفرینش وضع کنونی، نقشی که البته در حاشیه استثمار خارجی باید بدان نگریست. اما خطرِ موجودیتی، فروپاشیِ سرزمینی و نابودیِ فیزیکیِ ایران شری بهمراتب بزرگتر از حکمرانی بد است. با این حساب، نوشته مهرگ کمالی هنوز در حالوهوای پیشاجنگ است و دچار نادیدن خطرهای بنیادی علیه کشور.
«اگر جنگ نه، پس چه؟» ششمین و آخرین نشست سمینار آنلاین «دفاع از میهن، ملاحظات میانهی جنگ» است که با میزبانی نیماد برگزار شد، سمیناری که ناظر به جنگ اخیر ایالات متحده و اسرائیل با ایران و شکستن تابوی دعوت به مداخلهی خارجی در میان طیفهایی از ایرانیان بود. مهمان این آخرین نشست حسین دباغ، مدرس فلسفه سیاسی در دانشگاه نورثایسترن لندن است که در گفتار خود به نقد فلسفی جنگ برای تغییر رژیم میپردازد.
«دفاع از میهن، ملاحظات میانهی جنگ» عنوان سمینار آنلاینیست که نیماد برگزار میکند، رخدادی که ناظر به جنگ اخیر ایالات متحده و اسرائیل با ایران
در این گفتار، قصد دارم با اتکاء به دیدگاه «میهندوستی انتقادی» به واکاوی سه پرسش محوری مرتبط با شرایط کنونی ایران بپردازم. منظورم از «میهندوستی انتقادی» رویکردی سیاسی است که میکوشد دفاعِ حقوقبشری از کیانِ سرزمین و جانِ شهروندان را با نقدِ ساختاری و سازشناپذیرِ شیوه حکمرانی غیر دموکراتیک همآهنگ سازد؛ این دیدگاه به استبداد داخلی نه میگوید اما نه به قیمت استیلای خارجی، و همزمان به استیلای خارجی هم نه میگوید اما نه به قیمت تحکیم استبداد داخلی.
ضدِ جنگ بودن، اگر بهدرستی فهمیده شود، موضعی است که باید در زمان صلح اتخاذ گردد، نه در لحظهای که آسمان شهرها از غرش جنگندهها لبریز شده است. در زمان صلح، وظیفه نیروهای آگاه آن است که علیه سیاستهای جنگافروزانه، علیه منطق توسعهطلبی و علیه آن سازوکارهای جهانی که جهان را به سوی منازعه سوق میدهند، به روشنی سخن بگویند.