افغانستان اعلام کرده است که برای کاهش وابستگی طولانیمدت به پاکستان، تجارت خارجی خود را بهطور فزایندهای از مسیر ایران و کشورهای آسیای مرکزی انجام میدهد. این تغییر در پی تشدید تنشها میان کابل و اسلامآباد و بستهماندن مرزهای دو کشور طی هفتههای اخیر سرعت گرفته است.
مقامات وزارت بازرگانی افغانستان به رویترز گفتهاند که طی شش ماه گذشته، حجم تجارت با ایران به ۱.۶ میلیارد دلار رسیده است؛ رقمی که از ۱.۱ میلیارد دلار تجارت با پاکستان در همین دوره پیشی گرفته است.
عبدالسلام جواد آخوندزاده، سخنگوی وزارت بازرگانی، گفته است که تسهیلات ارائهشده در بندر چابهار باعث شده بازرگانان افغان از توقفهای مکرر مرزی در پاکستان رها شوند. او تأکید کرد که «امکانات چابهار تأخیرها را کاهش داده و به تجار این اطمینان را میدهد که حتی با بستهشدن مرزها، محمولهها متوقف نخواهد شد.»
ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی طالبان، اعلام کرده است که بازرگانان سه ماه فرصت دارند قراردادهای خود را در پاکستان تسویه کرده و مسیرهای جایگزین را انتخاب کنند. او پاکستان را متهم کرد که امور تجاری و انسانی را «به ابزار فشار سیاسی» تبدیل کرده و دستور توقف واردات شماری از کالاهای پاکستانی، از جمله دارو، را صادر کرده است.
بندر چابهار که از سال ۲۰۱۷ تحت توافق سهجانبه ایران، هند و افغانستان مورد استفاده قرار میگیرد، اکنون به مسیر کلیدی تجارت افغانستان تبدیل شده است.
به گفته مقامات افغان، ایران برای جذب بیشتر بار، ۳۰٪ تخفیف در تعرفههای بندری، ۷۵٪ تخفیف در هزینه انبارداری و ۵۵٪ تخفیف در هزینه پهلوگیری ارائه داده و تجهیزات جدید، از جمله اسکنرهای ایکسری، نصب کرده است.
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، گفته است که تصمیم افغانستان «هیچ آسیبی» به اقتصاد پاکستان وارد نمیکند و کابل میتواند از هر بندری که میخواهد تجارت کند.
اما وزیر بازرگانی پاکستان تأکید کرده است: «نمیتوانیم در موضوع امنیت مصالحه کنیم.»
افغانستان همچنین تجارت خود را از مسیر ترکمنستان، ازبکستان و تاجیکستان افزایش داده و میگوید این مسیرها اکنون با سرعت بیشتری در حال توسعهاند.
با وجود این، مقامات اذعان دارند که مسیر پاکستان همچنان سریعترین راه دسترسی افغانستان به آبهای آزاد است، زیرا کامیونها تنها طی سه روز به بندر کراچی میرسند.
