تحریریه نیماد – بازداشت هشتم آذر ماه علی شادمان هنرپیشه سینما به همراه تعداد دیگری از همکارانش در یک جشن خصوصی، یک بار دیگر نبود حریم امن خصوصی در ایران را به متن جامعه آورده است.
این اولین بار نیست که حکومت به حریم خصوصی افراد وارد میشود. اما این بار«این اتفاق» بعد از اعتراضهای ۱۴۰۱ و شکاف دولت-ملت در ایران پسلرزههایی را با خود به همراه آورده است.
پژمان بازغی و پشتبندش سام درخشانی-رئیس و نایب رئیس انجمن بازیگران خانه سینما- استعفا دادند.
این استعفا پس از بیانیهای بود که این نهاد صنفی در آن با شیبی ملایم از «همزمانی بازداشتها با برگزاری جشنواره بینالمللی فیلم فجر و شیوه اطلاع رسانی آن انتقاد کرد.»
در این بیانیه به طور مشخص روی «انتشار عجولانه اسامی و جزئیات پرونده در رسانهها پیش از رسیدگی» انگشت گذاشته شده است.
اولینبار خبر با آب و تاب فراوان در خبرگزاری اصولگرای فارس نزدیک به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتشر شد. فارس درباره این دستگیری از عنوان «عملیات اطلاعاتی ویژه در یکی از ویلاهای شمال تهران» استفاده کرده بود، نکتهای که روزنامه هممیهن آن را زیر علامت سئوال گذاشت و نوشت که این اطلاعات «چندان با واقعیت تطبیق ندارد.»
هممیهن در گزارش «مهمانی آ.اس.پ»، «اتفاق افتاده» را تایید کرد اما لایهای به آن افزود که در گزارش خبرگزاری فارس وجود نداشت، آن هم ردپای اختلافی کهنه که میان هنرپیشهای که نیروی انتظامی جمهوری اسلامی به حریم خصوصیاش تعرض کرده بود و کارگردانی که از او با عنوان «ک.د» نام برده شده است.
آنگونه که هممیهن نوشته بود، این کارگردان که یافتههایی متقن درباره نام او وجود ندارد، هم ثروتمند است، هم با نفوذ و در شبکه نمایش خانگی فعال است.
به ظاهر کارگردان «اختلاف مالیاش» با علی شادمان را دستمایهای قرار میدهد تا با اطلاع از مهمانی خصوصی او انتقامش را بگیرد.
هممیهن مینویسد، «برخورد مأموران پلیس امنیت آرام نبوده و آنها بازداشتشدگان را با خودروهای ویژه پلیس انتقال دادهاند و به میزبان «دستبند قپانی» زده بودند.
خبرگزاری فارس هم ساکت ننشست و دربرنامه «پشت صحنه»، یکی از تولیدات چندرسانهای خود ضمن تاییدی تلویحی بر وجود «اصل اختلاف» تلاش کرد آن را از «اختلاف مالی» به سمتوسویی نزدیک کند که با اتهامهایی که برای اولین بار این خبرگزاری به بازداشتشدگان نسبت داده بود، نزدیکی داشته باشد.
بازداشتشدگان در آن خبر به «تجمع غیرقانونی»، «جریحهدار کردن عفتعمومی»، «شرب خمر» و «نگهداری ۳۸ لیتر مشروبات الکلی دستساز» متهم شده بودند.
سجاد رضایی مقدم مدیر گروه هنر و رسانه خبرگزاری فارس در این برنامه، با تعریف یک ماجرای وسترنی از عشق و خیانت با چاشنی «پاییدن و اسلحه»، علی شادمان را بر اساس «شنیدههایش» از «پنج» کارگردان، به برقراری «ارتباط» به گفته او «نامشروع» با یکی از هنرپیشگان زن در پشت صحنه یک فیلم متهم کرد.
آقای رضایی مقدم مدعی شد، همه افراد حاضر در مهمانی با سلام و صلوات رفتهاند و آنهایی هم که وثیقه گذاشتهاند، «جرمشان حمل و نگهداری مشروبات الکلی بوده است.»
شیوه پردازش خبری خبرگزاری فارس، صدای جواد هاشمی هنرپیشه شناخته شده فیلمهای جنگی موسوم به «سینمای دفاع مقدس» و خاصه «اخراجیها» را هم درآورد. آقای هاشمی ویدیویی را منتشر کرد که در آن به تندی خطاب به بازداشتکنندگان گفته بود، « شما چگونه به خودتان اجازه میدهید چنین غلطی بکنید؟ از کی خط میگیرید.»
او از «دسیسهای علیه اهالی سینما با ورود به حریم خصوصی آنها» صحبت کرده بود، موضوعی که به مزاق خبرگزاری فارس خوش نیامد و کارت زردی به او داد و نوشت، در «جستوجوی مقصر بیرون از خود» نباشید.
حمید صادقی چهره بحثبرانگیز اصولگرایان در فضای مجازی هم در صفحه شخصی خود در دو داستانک (استوری) جداگانه به هنرمندان بازداشت شده حمله کرد و در یکی از این داستانکها به تندی به جواد هاشمی تاخت و نوشت، «از بس پول مفت خوردید وقیح و طلبکار و پررو شدید، تا جایی که واسه مامورین قانون خط و نشون میکشید.»
داستانک این چهره تندرو از سوی یکی از مجریان صدا و سیمای جمهوری اسلامی هم بازنشر شد، ژیلا صادقی.
خانم صادقی مجری دو تابعیتی تلویزیون حکومتی ایران است که پیشتر، همین تابعیت آمریکایی او با پوشش متفاوتش در این رسانه، به همراه مواضع محافظهکارانهاش در دفاع از بخشهای تندروی حکومت به بحثهای فراگیری دامن زده بود.
صورتبندی جامعه از بازداشت این هنرمندان بیشتر متمرکز بر تعرض نیروهای پلیس امنیت جمهوری اسلامی به حریم خصوصی یک شهروند است که البته در لایههای زیرینش به اتفاقهای بعد از شهریور ۱۴۰۱ میرسد.
در آن روزها هنرمندان به ویژه بازیگران سینما در برابر خشونت عریان نیروهای حکومتی علیه معترضان به کشته شدن مهسا امینی در بازداشت پلیس امنیت اخلاقی موسوم به «ارشاد» به شدت انتقاد کردند.
این انتقادها منجر به حذف و کنار گذاشته شدن بسیاری از این چهرهها شد. هر چند بسیاری از زنان بازیگری که به جرگه منتقدان پیوستند با برداشتن حجاب اجباری اعلام کردند که در سینمای ایران دیگر با حجاب اجباری نقشآفرینی نخواهند کرد.
علی شادمان که در جریان اولین دوره «جشن نگاه» ویژه تولیدات سینمای خانگی جایزه بهترین بازیگر برای مجموعه «سرزمین مادری» را به دست آورد، جایزهاش را به یک بازیگر زندانی تئاتر، حسین محمدی تقدیم کرد. آقای محمدی از هنرمندانی بود که در جریان شرکت در مراسم چهلمین روز کشته شدن حدیث نجفی از معترضان اعتراضهای ۱۴۰۱ به اتهام نقش داشتن در کشته شدن روحالله عجمیان، طلبه بسیجی به ده سال زندان محکوم شد.
گروهی این موضوع را جوری انتقامگیری حکومتی از هنرمندانی میدانند که به خشونتهای سیاسی حکومت با شهروندان ایرانی «نه» گفتند. ولی این مسئله چیزی از نگاه دوباره جامعه به حریم خصوصی که این بار بعد از جنگ دوازده روزه اسرائیل علیه ایران در معرض تحدید بیشتری قرار گرفته است کم نمیکند.
اینکه نوشیدن مشروب در فضای خانگی مجوزی به دست نیروهای انتظامی و قضایی برای تعرض به حریم خصوصی نمیدهد و وقتی خبرگزاری فارس این افراد را به جریحه دار کردن عفت عمومی متهم میکند باید پرسید، عفت عمومی در خفا؟
احمد زیدآبادی فعال سیاسی اصلاحطلب در صفحه شخصی خود در شبکه پیامرسان تلگرام نوشته است، خبرگزاری فارس، مأموران و آنهایی که حکم تعرض به حریم خصوصی یک شهروند ایرانی دادهاند، مجرمند.
صفحه رسمی وزارت خارجه آمریکا به فارسی هم با تاکید بر حق مسلم حفظ حریم خصوصی افراد نوشته است، «در ایران امروز، هیچکس خارج از دایره داخلی حکومت از دخالت دولت در امان نیست، حتی زمانی که خود مقامات در حال لذت بردن از مهمانیهای پرزرق و برق هستند، که ریاکاری پشت آنچه را که آنها «پیروی از ارزشها» مینامند آشکار میکند.»
وزارت خارجه آمریکا در این نوشته، هدف حکومت را نه «دفاع از ارزشهای اسلامی» بلکه «کنترل مطلق جامعه» دانسته است.
آذر ماه ۱۳۹۵ دولت حسن روحانی از منشور حقوق شهروندی رونمایی کرد که در بند خ آن به طور مفصل به حریم خصوصی پرداخته شده است.
بر این اساس ماده ۳۶ این منشور ناظر بر اصل ۱۳۴ قانون اساسی که می گوید، «حق هر شهروند است که حریم خصوصی او محترم شناخته شود». نقض شده است.
ماده ۳۹ هم که از حفاظت و حراست اطلاعات شخصی افراد نزد دستگاهها و اشخاص حقیقی و حقوقی صحبت میکند، نقض شده است.
بر اساس گزارش روزنامه هممیهن، ماده ۴۰ که از لزوم هرگونه بازرسی و تفتیش بدنی با رعایت قوانین، احترام لازم و با استفاده از روشها و ابزار غیر اهانتآمیز و غیر آزاردهنده، میگوید، در اینجا نقض شده است.
ماده ۴۲ به طور مشخص میتواند شامل خبرگزاری فارس شود. این بخش از رعایت حرمت و حریم خصوصی شهروندان در رسانهها و تریبونها به عنوان یک حق مسلم صحبت میکند.
مشخص نیست چه کسی اولین بار تصویری از فهرست نام بازداشتشدگان را منتشر کرده است. برخی پایگاههای خبری قضیه را به یک کاربر به اصطلاح ارزشی نسبت میدهند، کاربری که نامش را قلم گرفتهاند یا اینکه این کاربر با یک اسم کاربری در شبکه اجتماعی ایکس حضور دارد. برخی دیگر از این پایگاهها نام مهناز افشار هنرپیشه سینما و مجری برنامههای تلویزیونی خارج از کشور را هم به عنوان یکی از افشا کنندگان مطرح کردهاند.
حالا علی شادمان وسط یک کمدی سیاه اجتماعی قرار گرفته که پیشتر در نمایش «زهرماری» تمرین و بازیاش کرده بود، سرکههایی میراث مادر که شراب شده بودند و حضور ماموران در فضای خانه و همان تنشها و فراز و فرودهای احتمالی آشنا که با حضور ماموران حکومتی میتوان انتظارش را داشت.
