حدود دو ماه و نیم پس از آغاز جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران و در میانه آتشبس شکننده، ایرانیان با افزایش شدید قیمت مواد غذایی مواجهند، بهطوری که نرخ برخی اقلام اساسی به نسبت بهار سال قبل تا بیش از ۳۰۰ درصد رشد کرده است.
گزارشهای متعدد از شرایط بحرانی بسیاری از خانوارهای ایرانی خبر میدهد که قادر به تامین منابع مالی لازم برای خرید غذای کامل شامل پروتئین و حتی روغن نیستند و سفره آنها بهمراتب کوچکتر از قبل شده است.
بررسیهای روزنامه دنیای اقتصاد نشان میدهد قیمت ۱۱ قلم کالای کلیدی سبد کالابرگ در مقایسه با فروردین سال گذشته ۱۴۸درصد جهش یافته که به معنای ۲.۵ برابر شدن بار مالی تامین این اقلام برای سفره خانوارهاست.
طبق گزارش این روزنامه، روغن مایع با تورم ۳۰۸ درصدی، پیشتاز گرانی در این سبد بوده و بهای آن نسبت به سال گذشته ۴ برابر شده است. در رتبههای بعدی، مرغ ماشینی گرم با ۱۹۱ درصد و برنج ایرانی با ۱۷۳ درصد رشد قیمت، بیشترین فشار تورمی را ثبت کردهاند.
حتی تخممرغ که همیشه نماد سادگی و کمخرجی سفرهها بوده طی این مدت ۱۷۱ درصد رشد قیمت داشته و پس از آن نیز گوشت گوساله با ۱۵۶ درصد و شیر پاستوریزه با ۱۳۲ درصد قرار دارند.
این گزارشها در حالی منتشر میشود که تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران به بنبست خورده و ناوهای آمریکایی همچنان به محاصره دریایی ایران ادامه میدهند. ارزش پول ملی نیز رو به سقوط دارد.
این میان مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز یکشنبه به مردم ایران توصیه کرد که «واقعبینانه شرایط و محدودیتهای کشور را درک کنند.» وی سپس تلاش کرد اطمینان دهد که با «انسجام ملی» میتوان از این مشکلات عبور کرد.
یک روز قبل از آن مرکز آمار ایران نرخ تورم فروردین ماه را نسبت به مدت مشابه سال قبل ۷۳.۵ درصد اعلام کرده بود. بانک مرکزی ایران نیز با اندکی اختلاف، این نرخ را ۶۷ درصد گزارش کرده است. اما اکنون که در میانه اردیبهشت بهسرمیبریم، مشاهدات میدانی نشان میدهد که شرایط وخیمتر است.
مثلا گزارشگر شبکه خبری الجزیره در ایران مواردی از تورم قیمت مواد غذایی را فهرست کرده که در گزارش دنیای اقتصاد نیست، از جمله روغن نباتی جامد که ۳۷۵ درصد افزایش داشته است. قیمت برنج وارداتی نیز ۲۰۹ درصد رشد کرده است که مجموع اینها یعنی مردم ناچارند بخش بزرگی از درآمدهای ناچیز خود را صرف تامین ابتداییترین نیازهای زندگی کنند.
ارزش ریال ایران هم در این میان همچنان رو به افول است بهطوری که جداول شبکههای اطلاعرسانی ارز نشان میدهد روز دوشنبه قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد تهران به حدود ۱.۷۷۹ میلیون ریال (۱۷۷۹۰۰ هزار تومان) رسید، در حالی که سال گذشته در همین زمان حدود ۸۳۰ هزار ریال (۸۳ هزار تومان) بود.
واکنش دولت به این بحران معیشتی، توزیع یارانههایی است که ارزش ماهانه آنها برای دهکهای اول تا نهم بهازای هر نفر ۱ میلیون تومان تعیین شده است. همچنین در قالب طرح ویژه مادران (کارت امید)، این سقف برای مادران دارای فرزند نوزاد تا ۲ میلیون تومان در ماه افزایش مییابد. با این حال، شواهد حاکی از آن است که به دلیل تنگنای شدید بودجهای، امکان ارتقای این مبالغ برای پوشش کامل شکاف میان درآمد و هزینههای زندگی وجود ندارد.
