نیماد – پس از اعلام خبر توافق میان ایران و ایالات متحده که به آتشبس ۶۰ روزه و تلاش برای بازگشایی تنگه هرمز منجر شد، بازار ارز تهران اولین واکنش جدی خود را نشان داد و نرخ دلار که تا پیش از آن در کانال ۱۸۰ هزار تومان در نوسان بود، با شروع موجی از خوشبینی در میان فعالان اقتصادی، روند کاهشی به خود گرفت و به محدوده ۱۵۲ هزار تومان عقبنشینی کرد.
گزارشها از بازار آزار ایران در روز چهارشنبه ۲۷ خرداد نیز حاکیست که قیمت دلار در وایینترین سطح به ۱۵۲۵۰۰ تومان و در بالاترین سطح به ۱۶۰ هزار تومان رسیده است.
به گفته کارشناسان، این کاهشِ بیش از ۱۵ درصدی در مدت زمان کوتاه، نشاندهنده تغییر ناگهانی انتظارات تورمی در بازار غیررسمی ارز است.
تقابل انتظارات؛ چرا قیمت کالاها تغییر نمیکند؟
از سویی با وجود افت محسوس نرخ ارز، بازار کالا در ایران همچنان در وضعیت انتظار و سکون به سر میبرد. مشاهدات میدانی نشان میدهد که قیمت بسیاری از کالاهای اساسی، لوازم خانگی و قطعات خودرو، هنوز با نرخهای نزدیک به ۱۸۰ هزار تومان قیمتگذاری میشوند و کاهشی را تجربه نکردهاند. فعالان بازار معتقدند که کاهشِ نرخِ ارز، شرطِ لازم برای ارزان شدن کالاهاست، اما شرط کافی نیست.
بر اساس تحلیلهای اقتصادی، چندین عامل مانع از انتقال سریعِ کاهشِ دلار به قیمتهای مصرفکننده شده است که یکی از آنها را باید تردید نسبت به پایداری توافق دانست.
با توجه به گزارشهای منتشر شده از سوی نشریات بینالمللی مبنی بر شکننده بودنِ آتشبس و تداومِ درگیریهای پراکنده در منطقه، فروشندگان و واردکنندگان همچنان نسبت به ماندگاری قیمتهای جدید تردید دارند.
همچنین از آنجا که بخش بزرگی از کالاهای موجود در انبارها، با دلارِ گران خریداری شدهاند، فروشندگان تمایلی ندارند موجودی خود را با نرخهای جدید و احتمالا زیانده عرضه کنند تا زمانی که اطمینان یابند خریدِ کالای جایگزین با دلارِ ارزانتر میسر خواهد بود.
به گفته کارشناسان اقتصادی، بخشی از قیمت کالاها نه تنها متاثر از نرخ ارز، بلکه وابسته به هزینههای دستمزد، انرژی و حملونقل است که در ماههای اخیر همگام با رشد دلار افزایش یافتهاند و بازگشت آنها به عقب بسیار دشوارتر از نرخ ارز است.
نگاه کارشناسان؛ انتظار برای ترکیدن حباب
اقتصاددانان معتقدند که بازار کالا در ایران معمولا با «چسبندگی» همراه است؛ به این معنا که قیمتها به سرعت در برابر افزایش نرخ ارز بالا میروند، اما در برابر کاهش آن با مقاومت روبرو میشوند. در صورت تداوم ثبات در نرخ ۱۵۵ هزار تومان و تاییدِ عملیِ بازگشتِ امنیت به مسیرهای تجاری، انتظار میرود که طی هفتههای آینده، حبابِ قیمتیِ موجود در کالاهای وارداتی از بین برود. با این حال، تا زمانی که ابهامات درباره توافقِ نهایی و سرنوشتِ درگیریهای منطقه برطرف نشود، بعید است که کاهش نرخ دلار منجر به افت چشمگیر در قیمتِ نهاییِ سبدِ مصرفیِ خانوارها شود.
