در حالی که توجه جهان به محاصره تنگه هرمز معطوف شده است، کشتیسازیهای ترکیه مشغول ساخت نخستین ناو هواپیمابر ملی این کشور به نام «موگم» هستند.
دریادار ارجومنت تاتلیاوغلو، فرمانده نیروی دریایی ترکیه، هفته گذشته اعلام کرد که کار ساخت این ناو هواپیمابر احتمالا تا پایان سال آینده به سرانجام خواهد رسید؛ امری که توجه بسیاری را جلب کرده است، چرا که این اظهارات گویای آن است که بدنه کشتی حدود یک سال زودتر از زمانبندی اعلامشده قبلی آماده خواهد شد.
بر اساس گزارش وبسایت میدلایست آی، این کشتی که بزرگترین ناو جنگی ساختهشده در ترکیه است، قرار است وزنی حدود ۶۰ هزار تن و طولی معادل ۲۸۵ متر داشته باشد. این ناو از ناو هواپیمابر فرانسه با طول ۲۶۱ متر و وزن ۴۲ هزار و ۵۰۰ تن نیز بزرگتر خواهد بود که تاکنون قدرتمندترین ناو در دریای مدیترانه به شمار میرفت. این ناو برای حمل ۶۰ هواپیما طراحی شده و دارای سامانه برخاست و فرود کوتاه است.
بسیاری در آنکارا پیشرفت سریع این پروژه را که در مرداد ۱۴۰۴ با حضور رجب طیب اردوغان آغاز شد، نشانهای از عزم ترکیه برای تقویت توان بازدارندگی در برابر کشورهای دیگر میدانند.
در ماههای اخیر تنش میان ترکیه و اسرائیل افزایش یافته و مقامات اسرائیلی، چه در دولت و چه در اپوزیسیون، در اظهارات خود ترکیه را با ایران مقایسه کردهاند.
نفتالی بنت، یکی از چهرههای محبوب اپوزیسیون اسرائیل که احتمال دارد نخستوزیر آینده این کشور شود، در نشستی در واشینگتن در بهمنماه گفته بود که ترکیه، ایران بعدی است.
انزوای فزاینده در مدیترانه شرقی
میدلایست آی مینویسد که پس از دو دوره درگیری میان اسرائیل، ایران و ایالات متحده، آنکارا پروژههای دفاع هوایی، سامانههای بدون سرنشین و همچنین تولید جنگنده نسل پنجم «کان» را تسریع کرده است.
میسونه یاشار، پژوهشگر حوزه قدرت دریایی ترکیه، میگوید اتحاد رو به گسترش اسرائیل با یونان و قبرس باعث شده ترکیه تمرکز بیشتری بر توان دریایی خود داشته باشد.
او میگوید که روابط گرمتر میان قبرس یونانی و اسرائیل این اتحاد را بسیار تقویت کرده و رویکرد آنها تهاجمیتر شده است. به گفته وی، ترکیه در مدیترانه شرقی در حال انزواست و این ناو هواپیمابر هم توانی اضافی و هم ضرورتی راهبردی است.
ایده ساخت ناو هواپیمابر در ترکیه موضوع تازهای نیست و به اوایل دهه ۱۳۷۰ بازمیگردد.
یانکی باغچیاوغلو، دریادار پیشین نیروی دریایی ترکیه، گفت که در سال ۱۳۷۲ طرحی برای حضور در آبهای آزاد تدوین شد که شامل ناوهای سبک، کشتیهای تهاجمی آبی-خاکی و نمایش قدرت در فواصل دور بود.
او گفت این پروژه در حدود سال ۱۳۹۶ بهعنوان بخشی از برنامه آینده نیروی دریایی شکل عملی به خود گرفت و نیاز به ناو هواپیمابر برجسته شد.
طرحهای اولیه شامل خرید جنگندههای نسل پنجم پنهانکار بود، اما ترکیه در سال ۱۳۹۸ از این برنامه کنار گذاشته شد و مجبور شد گزینههای جایگزین بیابد.
در حال حاضر ارتش ترکیه قصد دارد از جنگنده بدون سرنشین «قیزیلالما»، هواپیمای سبک رزمی «حورجت» و نسخه دریایی جنگنده «کان» در این ناو استفاده کند. همچنین پهپاد «بایراکتار تیبی۳» نیز که قابلیت برخاست کوتاه دارد، در این ناو بهکار گرفته خواهد شد.
افزایش قدرت چانهزنی
آلپر کوشکون، سفیر پیشین ترکیه، میگوید این پروژه نشاندهنده جایگاه مناسب ترکیه در ساختار امنیتی اروپا و توان بالای صنایع دفاعی آن است.
او افزود که این ناو میتواند جایگاه ترکیه در پیمان آتلانتیک شمالی را تقویت کند، بهویژه در شرایطی که آمریکا از متحدان خود خواسته نقش بیشتری ایفا کنند.
به گفته وی، این موضوع قدرت چانهزنی ترکیه را افزایش میدهد، اما هزینههایی نیز به همراه دارد و میتواند تنشها را در منطقه تشدید کند.
تنش میان ترکیه و یونان در سال ۱۳۹۹ منجر به اتحاد نظامی میان فرانسه و یونان شد که طی آن دو کشور متعهد به حمایت از حاکمیت یکدیگر شدند.
کوشکون معتقد است ترکیه باید این نگرانیها را مدیریت کند تا از تشدید تنش جلوگیری شود.
آسیبپذیری ناوهای بزرگ
کارشناسان میگویند جنگهای اوکراین و ایران نشان دادهاند که ناوهای بزرگ در برابر پهپادها و موشکهای بالستیک آسیبپذیر هستند.
به نوشته میدلایست آی، در یک مورد، زمانی که ناو آمریکایی برای فرار از حمله مانور سریع انجام داد، یکی جنگندهها از ناو در دریای سرخ سقوط کرد.
ناوهای آمریکایی در جنگ اخیر با ایران از برد مستقیم موشکها دور نگه داشته شدند. ناو ترکیه قرار است به سامانههای دفاعی پیشرفته مجهز شود تا با تهدیدهای نامتقارن مقابله کند.
دیپلماسی نظامی
میدلایست آی مینویسد که یکی از موضوعات مهم، گسترش حضور ترکیه در شمال آفریقا و شاخ آفریقا، بهویژه در لیبی، سودان و سومالی است.
ترکیه در حال استخراج منابع انرژی در سواحل سومالی است و برنامه ایجاد پایگاه پرتاب فضایی در این کشور را دارد. ناو هواپیمابر میتواند نقش مهمی در حفاظت از این منافع ایفا کند.
باغچیاوغلو که اکنون از اعضای حزب مخالف دولت است، گفت از داشتن ناو هواپیمابر حمایت میکند، اما زمانبندی آن را مناسب نمیداند.
او تاکید کرد که ترکیه باید ابتدا نیازهای فوریتر مانند تقویت سامانههای دفاع هوایی و ساخت ناوشکنها را در اولویت قرار دهد.
وی افزود که ناو هواپیمابر به تنهایی کافی نیست و نیاز به مجموعهای از تجهیزات همراه دارد که ترکیه هنوز بهطور کامل در اختیار ندارد.
با این حال، یاشار با این دیدگاه مخالف است و معتقد است ترکیه میتواند بهمرور منابع لازم را تامین کند.
وی گفت که به طور یقین ناو هواپیمابر تاثیر مهمی در منطقه خواهد داشت و در بلندمدت نقش تقویتکننده قدرت را ایفا خواهد کرد.
