کمکهای مالی و نظامی آمریکا به اسرائیل راست و چپ، یا جمهوریخواه و دموکرات ندارد. باراک اوبامای دموکرات در تجهیز سالانه ارتش اسرائیل همان اندازه مایه گذاشته است که دونالد ترامپ و جورج بوش جمهوریخواه.
با آغاز مذاکرات رسمی اسرائیل و آمریکا در ماه پیش رو که با هدف تمدید قرارداد ۱۰ ساله کمکهای مالی و نظامی آمریکا به اسرائیل است، اسرائیل میرود تا سال ۲۰۳۸ آمریکا را در رکاب حمایتهای مالی و نظامی خود نگهدارد.
توافق ۳۸ میلیارد دلاری کنونی آمریکا در تجهیز نظامی اسرائیل که در زمان ریاست جمهوری باراک اوباما در سال ۲۰۱۶ امضا شد آمریکا را متعهد کرد تا ۱۰ سال، سالانه ۳.۳ میلیارد دلار برای تهیه سیستمهای دفاعی اصلی از تولیدکنندگان آمریکایی، از جمله جتهای جنگنده، هواپیماهای سوخترسان و بالگردها، به علاوه سالانه ۵۰۰ میلیون دلار اضافی برای توسعه و استقرار سیستمهای دفاع هوایی اسرائیل بپردازد، هزینهای که به شکل مالیات از جیب تک تک شهروندان آمریکایی جمع آوری و هرسال دو دستی به اسراییل پرداخت میشود.
اجزای کلیدی قرارداد امضا شده اوباما شامل بودجه برای سامانههای دفاع موشکی گنبد آهنین، فلاخن داوود و ارو نیز هست. از همین رو آمریکا متعهد بود تا خسارتهای وارده به گنبدآهنین از حملههای ایران در سال گذشته به اسرائیل را تامین کند.
قرارداد کنونی که در آخرین سال ریاست جمهوری باراک اوباما امضا شد و در سال ۲۰۱۸ به اجرا درآمد تلویحا بنا گذاشت تا اسرائیل را برای قطع تدریجی کمکهای مالی مستقیم آمریکا تا سال ۲۰۳۸ آماده کند اما به گفته مقامات امنیتی اسرائیلی، چارچوب حمایتی ۱۰ سال بعدی همچنان شامل تامین سلاحهای مدرن از جمله سلاحهای انرژی هدایتشده مانند لیزرهای پرقدرت، سیستمهای دفاع هوایی پیشرفته برای مقابله با تهدیدهای نوظهور از جمله موشکهای مافوق صوت و هوش مصنوعی میشود. این مقامات تخمین زدهاند که مذاکرات بر سر چارچوب جدید تقریبا چهار ماه طول خواهد کشید، اگرچه سرعت مذاکرات میتواند با تحولات منطقهای، از جمله تشدید احتمالی تنشها با ایران بالا و پایین برود.
تامین مالی پیشاپیش
درحالی که از این قرارداد هنوز حدود دو سال و نیم دیگر باقیست، اسرائیل پیشاپیش گروه مذاکرهکننده و نشستهایی را برای گرفتن تعهد ۱۰ سالهای دیگر از آمریکا آماده کرده است تا اورشلیم برای سالهای ۲۰۲۹ تا ۲۰۳۸ تامین مالی شده باشد. پیشبینی میشود در سایه دولت ترامپ، بی بی نتانیاهو ناراضی از قرارداد آتی نخواهد بود.
کمکهای امنیتی آمریکا در حال حاضر تقریبا نیم درصد از تولید ناخالص داخلی اسرائیل و حدود ۱۵ درصد از بودجه دفاعی سالانه آن را تشکیل میدهد. این کمکها به نفع صنعت دفاعی آمریکا توجیه شده است، چراکه بخش عمدهای از بودجه باید صرف خرید تجهیزات نظامی از تأمینکنندگان مستقر در داخل آمریکا شود.
به گفته مقامهای نظامی اسرائیل تا زمان انقضای توافق کنونی در سال ۲۰۲۸، اسرائیل هنوز چندین میلیارد دلار تعهدات خرید معوقه به آمریکا خواهد داشت و انتظار میرود این تعهدات تحت توافق بعدی پوشش داده شوند؛ در غیر این صورت، اسرائیل باید آنها را به طور مستقل تامین مالی کند. اسرائیلی ها اما معتقدند که قادرند روزی برنامههای توسعه نظامی خود را بدون بودجه آمریکا و با افزایش قابل توجه بودجه دفاعی ادامه دهند.
بودجه دفاعی اسرائیل در حال حاضر به شدت افزایش یافته و به حدود ۴۵ میلیارد دلار رسیده، در حالی که نهاد دفاعی خواستار افزایش آن به ۵۷ میلیارد دلار است و این رقم بسته به احتمال درگیری مجدد با ایران، تشدید تنش با حزبالله در لبنان یا بازگشت به نبردهای گسترده در غزه میتواند میلیاردها دلار دیگر به هزینههای دفاعی مورد نیاز اضافه کند.
وزارت دفاع اسرائیل، دهه آینده را به عنوان «دهه توسعه» تعریف کرده و بر تسریع در تهیه پلتفرمهای اصلی، از جمله جتهای جنگنده، هواپیماهای سوخترسان، بالگردهای تهاجمی، کشتیهای نیروی دریایی، ماهوارهها و سیستمهای پیشرفته دفاع هوایی تأکید دارد.
منافع استراتژیک و نظامی برای آمریکا
در عوض تمامی کمکهای مالی و نظامی آمریکا به اسرائیل، کافیست اسرائیل که نخستین شریک نظامی آمریکا در خاورمیانه است اطلاعات حیاتی در مورد تهدیدهای منطقهای، از جمله ایران و بازیگران غیردولتی مختلف را در اختیار آمریکا قرار دهد. به این ترتیب آمریکا بی آنکه نیاز به هزینه کردن زمینی در منظقه داشته باشد (هزینهای که آمریکا همچنان در خاک های آلمان و ژاپن میپردازد) از فعالیتها و سیستمهای جاسوسی موساد اسرائیل بهره میبرد.
این قراردادها همچنین به آمریکا امکان دسترسی به نتایج تحقیق و استفاده فناوریهای نظامی پیشرفته خود را میدهد به این ترتیب که با استفاده عملی اسرائیل از جنگ افزارهای آمریکا برچسب «آزمایششده در نبرد» به آن جنگافزارها خورده و در مسیر تحقیق و بررسی پس از عملیات در جهت بازبینی و ارتقا قرار میگیرند که صرفهجویی تحقیقاتی و مالی آن قابل توجه است.
مزایای اقتصادی برای آمریکا
حامیان سیاسی و لابیگر عنوان می کنند که این قرارداد از ایجاد حدود ۲۰ هزار شغل در آمریکا پشتیبانی کرده است. طبق توافقنامه سال ۲۰۱۶ دولت اوباما یک گذار مرحلهای آغاز شد تا اطمینان حاصل شود که تا سال ۲۰۲۸ صددرصد کمکها در آمریکا و برای محصولات دفاعی ساخت آمریکا هزینه میشود. بخش عمدهای از این کمکها نیز به عنوان کمک هزینه فدرال برای پیمانکاران دفاعی آمریکایی عمل میکند و تولید داخلی جتهای اف-۳۵، مهمات و هواپیماهای سوختگیری را تقویت میکند.
امتیازات دیگر
اوباما برای امضای آن قرارداد متقاعد شد که دولتش امتیازات خاصی را از اسرائیل دریافت کرده است، از جمله «تدارکات خارج از کشور» که قبلا به اسرائیل اجازه میداد حدود ۲۶ درصد از کمکها را صرف صنعت دفاعی داخلی خود کند و اسرائیل موافقت کرد که در طول مدت توافق، به جز در موارد درگیری یا جنگ بزرگ، از کنگره آمریکا بودجه اضافی درخواست نکند. امری که پایهاش در دولت بوش گذاشته شد.
طبق قانون آمریکا که در زمان جورج بوش و در سال ۲۰۰۸ با هزینه میلیون دلاری ایپک لابی حمایتی اسرائیل در بدنه آمریکا پایهگذاری شد، آمریکا متعهد است که اطمینان حاصل کند اسرائیل «برتری نظامی کیفی» را برای بازدارندگی دشمنان از نظر عددی برتر حفظ میکند، که در خدمت اهداف گستردهتر آمریکا در بازدارندگی منطقهای است. این قانون به اسرائیل این عرصه را میداد به هر بهانه ای و برای تامین مالی به سراغ کنگره آمریکا برود.
