پاپ لئو، رهبر کاتولیکهای جهان، «فرهنگ قدرت» را که محرک رشد سریع هوش مصنوعی است محکوم کرد و هشدار داد که این فناوری همزمان با نفوذ به همه ارکان جامعه، از بازار کار گرفته تا جنگ، باید تحت شدیدترین محدودیتهای اخلاقی قرار گیرد.
به گزارش گاردین، او روز دوشنبه ۴ خرداد در بخشنامه رسمی خود که اولین متن بزرگ پاپ برای حفاظت از بشریت در دوران صدارتش محسوب میشود، همچنین از تأخیر طولانیمدت کلیسای کاتولیک در محکوم کردن بردهداری عذرخواهی کرد، آن را «زخمی بر حافظه مسیحیت» نامید و از «اشکال جدید بردهداری» در اقتصاد دیجیتال سخن گفت.
به نوشته گاردین، پاپ لئو که کمی پس از انتخابش در ماه می سال گذشته اعلام کرده بود هوش مصنوعی را بزرگترین تهدید امروز بشریت میداند، در اقدامی ساختارشکنانه، این سند را شخصا طی مراسمی در واتیکان ارائه کرد و طرفه آنکه در این مراسم، کریستوفر اولاه، یکی از بنیانگذاران شرکت آمریکایی آنتروپیک نیز حضور داشت؛ شرکتی در حوزه هوش مصنوعی که در حال حاضر درگیر یک پرونده حقوقی با دولت دونالد ترامپ بر سر مسائل اخلاقی این تکنولوژی است و حاضر به همکاری با پنتاگون نشده.
بخشنامههای پاپ از بالاترین سطوح آموزههای یک پاپ برای ۱.۴ میلیارد عضو کلیسای کاتولیک به شمار میروند و معمولا اولویتهای او را ترسیم کرده و مسائل کلان جامعه را برجسته میکنند.
عادیسازی جنگ به کمک هوش مصنوعی
در این سند که «انسانیت باشکوه» نام دارد، پاپ لئو که متولد شیکاگو و نخستین پاپ متولد آمریکا است، به «احیای نگرانکننده ایده جنگ به عنوان ابزاری در سیاست بینالملل» اشاره کرد و گفت هوش مصنوعی به «عادیسازی جنگ» کمک میکند.
او نوشت: «به همین دلیل، توسعه و استفاده از هوش مصنوعی در جنگ باید تحت شدیدترین محدودیتهای اخلاقی قرار گیرد تا احترام به کرامت انسانی و تقدس زندگی تضمین شود و از شکلگیری یک مسابقه تسلیحاتی برای توسعه اینگونه سلاحها جلوگیری گردد.»
پاپ خواستار «خلع سلاح» هوش مصنوعی شد و در عین حال خاطرنشان کرد که برخی از سیستمهای تسلیحاتی خودمختار «عملا فراتر از هر گونه دسترسی و کنترل انسانی» هستند.
او در ادامه افزود: «خلع سلاح کردن هوش مصنوعی به معنای رها کردن آن از ذهنیت رقابت تسلیحاتی است. خلع سلاح به معنای رد کردن فناوری نیست، بلکه جلوگیری از سلطه آن بر بشریت است.» وی تأکید کرد که این فناوری باید «انساندوست»، برای همه قابل دسترس و بستر بحث و تبادل نظر باشد.
هشدار به سیلیکون ولی
در بخشی از این سند که به نظر میرسید هدف آن شرکتهای بزرگ سیلیکون ولی باشد، پاپ هشدار داد که قدرتِ حاکم بر سیستمهای دیجیتال، زیرساختها و دادهها «در اختیار دولتها نیست، بلکه در دست بازیگران بزرگ اقتصادی و فناوری است.» او تاکید کرد که تمرکز این قدرت «در دست معدودی از افراد» باعث میشود که عملکرد آنها «مبهم شده و از نظارت عمومی فرار کنند؛ امری که خطر توسعه تغییرشکلیافته و انحرافی را افزایش میدهد و زمینه را برای وابستگیها، محرومیتها، دستکاریها و نابرابریهای جدید فراهم میکند.»
کریستوفر اولاه نیز روز دوشنبه در این مراسم گفت که توسعه هوش مصنوعی را نمیتوان صرفا به شرکتهای فناوری واگذار کرد و خواستار نظارت بیشتر رهبران مذهبی، دولتها و جامعه مدنی شد.
اولاه که در کنار پاپ نشسته بود، اشاره کرد که «احتمال واقعی» وجود دارد که هوش مصنوعی در مقیاسی بسیار بزرگ جایگزین نیروی کار انسانی شود. او گفت: «اگر این اتفاق بیفتد، حمایت از افراد بیکارشده یک ضرورت اخلاقی با ابعاد تاریخی خواهد بود.»
او افزود شرکتهایی مانند شرکت او تحت فشار محرکها و محدودیتهای شدیدی (مانند فشارهای تجاری، ژئوپلیتیک و شخصی) فعالیت میکنند که گاهی اوقات با «انجام کار درست» برای منافع گستردهتر جامعه در تضاد است؛ به همین دلیل نظارت بیرونی امری حیاتی است.
پیشگامی آنتروپیک خبری ناخوشایند برای ترامپ؛ شرکتی که تن به همکاری با پنتاگون نداد
عذرخواهی تاریخی برای بردهداری
پاپ لئو که تاریخچه خانوادگیاش هم شامل بردگان و هم بردهداران میشود، درباره بردهداری نوشت: «غیرممکن است با تماشای رنج و تحقیر عظیمی که بسیاری از انسانها متحمل شدهاند، آن هم در تضاد آشکار با کرامت بیاندازه آنها به عنوان افرادی که خداوند بینهایت دوستشان دارد، احساس اندوه عمیق نکرد… به همین دلیل، من از طرف کلیسا صمیمانه طلب بخشش میکنم.»
پاپهای گذشته نیز برای مشارکت مسیحیان در تجارت برده در اقیانوس اطلس عذرخواهی کرده بودند، اما تاکنون هیچ پاپی به طور علنی به نقشی که خود پاپها در اعطای اختیار صریح به پادشاهان اروپایی برای تسلیم و به بردگی کشیدن «کافران» داشتند، اعتراف و از آن عذرخواهی نکرده بود.
در این مراسم علاوه بر دو کاردینال، متکلمانی چون آنا رولندز و لئوکادی لوشومبو نیز حضور داشتند. رولندز، استاد تفکر اجتماعی کاتولیک در دانشگاه دورهام، گفت که این بخشنامه «دیدگاه انجیل را وارد فرهنگ هوش مصنوعی میکند» و با این کار «نسبت به رشد فرهنگ قدرتی که در حال تغییر شکل کار، خانواده، آموزش و زندگی سیاسی است، هشدار میدهد.»
واتیکان چندین سال است که به طور جدی درگیر مسائل پیرامون هوش مصنوعی بوده و گفتوگوهای منظمی با مایکروسافت، گوگل و دیگر شرکتهای بزرگ فناوری داشته است. پاپ روز دوشنبه اعلام کرد که کلیسای کاتولیک مایل است با توسعهدهندگان هوش مصنوعی برای بحث در مورد استفاده صحیح از این فناوری همکاری کند.
کریستوفر وایت، نویسنده کتاب «پاپ لئو چهاردهم: در درون مجمع کاردینالها و آغاز یک پاپ جدید» در این باره گفت: «کاری که لئو در این سند انجام داده، این است که تمام وزن جایگاه خود را پشت تلاشهای کلیسای کاتولیک برای گفتوگو با غولهای فناوری قرار داده است. او آشکارا با تواضع به هوش مصنوعی نزدیک میشود و روشن میکند که کلیسا همه پاسخها را در مورد سیاستهای لازم برای تنظیم مقررات هوش مصنوعی ندارد. اما او کاملا واقعبین است و میداند که توسعه هوش مصنوعی نمیتواند صرفاً مانند غرب وحشی باشد که برخی از مدافعانش دوست دارند ببینند.»
