خبرنگاران و تصویربرداران فلسطینی که در میانه جنگ و ویرانی در غزه به پوشش رویدادها ادامه دادهاند، امسال یکی از مهمترین جوایز بینالمللی حوزه آزادی مطبوعات را دریافت خواهند کرد؛ جایزهای که به گفته برگزارکنندگان آن، ادای احترام به «شجاعت، استقامت و حرفهایگری» روزنامهنگارانی است که در شرایطی بیسابقه به ثبت و روایت جنگ پرداختهاند.
انجمن جهانی ناشران اخبار و روزنامهها اعلام کرده است که جایزه «قلم طلایی آزادی ۲۰۲۶» به خبرنگاران، عکاسان و تصویربرداران محلی سه خبرگزاری بینالمللی فرانسه، آسوشیتدپرس و رویترز که همچنان از داخل غزه گزارش تهیه میکنند، اهدا خواهد شد. این نهاد در بیانیه خود تأکید کرده است که این روزنامهنگاران در شرایطی «فوقالعاده دشوار» توانستهاند پوششی مستمر و حرفهای از جنگ ارائه دهند.
در متن تقدیرنامه این جایزه آمده است: «بیش از دو سال و نیم است که خبرنگاران غزه مرگ، ویرانی و رنج انسانی را در ابعادی بیسابقه ثبت کردهاند. آنها نه تنها روایتگران جنگاند، بلکه خود نیز از قربانیان همان جنگی هستند که در اطرافشان جریان دارد.»
این جایزه قرار است اول ژوئن در شهر مارسی فرانسه و در جریان کنگره جهانی رسانههای خبری اهدا شود. از جمله حاضران در این مراسم، محمد عابد، عکاس خبرگزاری فرانسه خواهد بود که تا سال ۲۰۲۴ در غزه فعالیت میکرد و سپس به دفتر این خبرگزاری در قاهره منتقل شد.
روزنامهنگارانی که خود به بخشی از خبر تبدیل شدند
از زمان آغاز جنگ در اکتبر ۲۰۲۳، دسترسی رسانههای خارجی به غزه بهشدت محدود شده و اسرائیل عملاً مانع ورود مستقل خبرنگاران بینالمللی به این منطقه شده است. در چنین شرایطی، بخش عمده روایت جنگ و بحران انسانی غزه بر دوش خبرنگاران فلسطینی باقی مانده است؛ روزنامهنگارانی که همزمان با انجام وظیفه حرفهای خود، با خطر بمباران، آوارگی، گرسنگی و از دست دادن اعضای خانواده نیز مواجه بودهاند.
انجمن جهانی ناشران اخبار میگوید تصاویر و گزارشهای این خبرنگاران «درک جهانی از جنگ غزه را شکل داده» و اسنادی ماندگار از یکی از پرهزینهترین و مرگبارترین درگیریهای معاصر را ثبت کرده است.
دیوید والمزلی، رئیس مجمع جهانی سردبیران و سردبیر روزنامه «گلوب اند میل» کانادا، که این جایزه را اهدا خواهد کرد، گفته است: «هیچ جایگزینی برای روزنامهنگاری مستقل و شجاع وجود ندارد. خبرنگاران و تصویربرداران غزه داستانی را به جهان نشان دادند که در غیر این صورت ممکن بود پنهان بماند.»
یکی از مرگبارترین جنگها برای روزنامهنگاران
بر اساس آمار سازمان گزارشگران بدون مرز، از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۲۲۰ روزنامهنگار و فعال رسانهای در جریان جنگ غزه کشته شدهاند که دستکم ۷۰ نفر از آنان هنگام انجام وظیفه حرفهای خود جان باختهاند.
در همین حال، کمیته حفاظت از روزنامهنگاران نیز اعلام کرده است که دهها مورد از این کشتهشدنها میتواند مصداق هدف قرار گرفتن عمدی خبرنگاران باشد؛ اقدامی که در صورت اثبات، بر اساس حقوق بینالملل میتواند جنایت جنگی تلقی شود.
ارتش اسرائیل همواره اتهام هدف قرار دادن عمدی روزنامهنگاران را رد کرده و میگوید برخی از افرادی که کشته شدهاند، اعضای گروههای مسلح فلسطینی بودهاند که تحت پوشش فعالیت رسانهای عمل میکردهاند.
جایزهای با سابقه طولانی در دفاع از آزادی مطبوعات
جایزه «قلم طلایی آزادی» از سال ۱۹۶۱ توسط انجمن جهانی ناشران اخبار و روزنامهها اهدا میشود و یکی از معتبرترین جوایز حوزه آزادی مطبوعات در جهان به شمار میرود. این جایزه پیشتر به روزنامهنگاران و رسانههایی از کشورهای مختلف که با سرکوب، سانسور یا فشار سیاسی مواجه بودهاند تعلق گرفته است. از برندگان سالهای گذشته میتوان به جمال خاشقجی، ماریا رسا، جیمی لای و همچنین نیلوفر حامدی و الهه محمدی اشاره کرد که در سال ۲۰۲۳ این جایزه را دریافت کردند.
برگزارکنندگان تأکید کردهاند که جایزه امسال نه تنها تقدیری از خبرنگاران زنده و فعال در غزه است، بلکه یادبودی برای همکارانی محسوب میشود که در جریان پوشش جنگ کشته یا زخمی شدهاند.
