نشریه اکونومیست در گزارشی به خروج مهاجران ثروتمند از امارات متحده عربی در پی جنگ اخیر ایالات متحده و اسرائیل با ایران پرداخته است، جنگی که این کشور حاشیه حلیج فارس نیز در آن درگیر بوده است، و مینویسد که بسیاری از این مهاجران در صدد اقامت در کشورهایی که برای جذب مهاجران ثروتمند رقابت میکنند، برآمدهاند.
امارات متحده عربی در میان کشورهای حاشیح خلیج فارس هدف بیشترین حملات ایران قرار گرفت، اما گزارشهایی که پس از جنگ منتشر شده است، نشان میدهد که خود این کشور نیز فعالانه و البته در سایه اسرائیل و ایالات متحده با ایران در حملات به ایران دخیل بوده است. اما این مشارکت در جنگ، بهای سنگینی هم برایش داشته که از جمله آن همین فرار مهاجران ثروتمند از آن است که اکونومیست به آن پرداخته.
گزارش اکونومیست با توصیف زندگی در دبی پیش از جنگ شروع میشود که «تقریبا به همان اندازه مطلوب بود که زندگی یک مهاجر متخصص و پردرآمد میتوانست باشد؛ مدارس خصوصی باکیفیت، سواحل زیبا، ارتباطات هوایی گسترده و مصرف قانونی الکل (تا زمانی که اماراتی یا مسلمان نباشید) از جمله مزایای آن بود. مهاجران مالیات بر درآمد نمیپردازند، باران بهندرت میبارد و الیگارشهای روس میتوانند در کنار بانکداران غربی، سرمایهداران عرب بازار املاک و کارآفرینان اسرائیلی رفتوآمد کنند.»
این گزارش یادآوری میکند که «سه ماه پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در آن سوی خلیج فارس، همه این مزایا همچنان وجود دارند. اما اکنون مزیتهای دبی را باید در کنار خطر بارش موشکها و پهپادهای ایرانی سنجید. مثلا در یک مورد، روز ۲۸ اردیبهشت، مولد برق تنها نیروگاه هستهای امارات متحده عربی هدف یکی از این حملات قرار گرفت.»
نویسنده اکونومیست سپس به اصل ماجرا میرسد، اینکه در نتیجه این جنگ،«بسیاری از ساکنان خارجی که وابستگی چندانی به محل زندگی خود ندارند، از کشور خارج شدهاند. برخی موفق شدند آخرین پروازها به آمریکا یا اروپا را سوار شوند. برخی دیگر با خودرو به مسقط در عمان رفتند تا مسیرهای فرار جایگزین پیدا کنند. بسیاری امیدوار بودند پس از پایان درگیریها بازگردند. اما هرچه بحران طولانیتر میشود، شمار بیشتری در جستوجوی پناهگاهی تازه و آرامتر هستند.»
اکنومیست یادآور میشود که امارات آمار دقیقی از جمعیت خارجی خود منتشر نمیکند، اما برآوردها نشان میدهد پیش از جنگ، از میان ۱۲ میلیون نفر جمعیت کشور، حدود ۳ تا ۴ میلیون نفر را خارجیهای ثروتمند و خانوادههایشان تشکیل میدادند. بیش از ۲۴۰ هزار نفر از آنان میلیونر بودند. دبی سهم عمدهای از این مهاجران را جذب کرده بود و اکنون احتمالا سهم بزرگی از خروجیها را نیز به خود اختصاص داده است. دومینیک وولک از شرکت هنلی و شرکا که به افراد ثروتمند در زمینه مهاجرت مشاوره میدهد، میگوید تعداد درخواستهای ساکنان امارات برای بررسی گزینههای اقامت در کشورهای دیگر طی هفتههای اخیر بیش از ۴۰ درصد افزایش یافته است.
پرسش این است که «آنها به کجا میروند؟ و آیا اصلا روزی بازخواهند گشت؟»
ژان فرانسوا هاروی از شرکت حقوقی هاروی به اکونومیست میگوید اکنون بیش از ۳۵ کشور برای جذب افراد ثروتمند و کارآفرین رقابت میکنند که حالا انتظار میرود آن کشورها خانههای این مهاجران باشند، از مقاصد سنتی مانند نیوزیلند و مالت، گرفته تا رقبای جدید مثل مالدیو که امسال برنامه اقامت دائم از طریق سرمایهگذاری را راهاندازی میکند. انتظار میرود آرژانتین نیز بهزودی امکان دریافت تابعیت برای سرمایهگذاران ثروتمند را فراهم کند. در ماه آوریل، ترکیه نیز معافیت ۲۰ ساله از مالیات بر درآمد خارجی و سود سرمایه را برای برخی اتباع خارجی پیشنهاد داد.
اکونومیست مینویسد که از زمان آغاز جنگ، حدود دوازده نفر از مشتریان شرکت هاروی با خرید خانه در ترکیه تابعیت این کشور را به دست آوردهاند.
اما در این میان، میلان محبوبیت ویژهای پیدا کرده است. روبرتو بونومی، وکیل مالیاتی در شرکت حقوقی بریتانیایی ویترز در میلان، میگوید: «موج خروج از دبی کاملا محسوس است.» دیلتا جورجولو از شرکت بینالمللی املاک ساتبی نیز میگوید علاقه سرمایهگذاران خلیج فارس به ایتالیا نسبت به سال گذشته بهشدت افزایش یافته است. او توضیح میدهد که اگر در ابتدا بیشتر درخواستها برای اجارههای موقت بود، اکنون بهطور فزایندهای با «برنامهریزیهای بلندمدت سبک زندگی و سرمایهگذاری» مرتبط شدهاند.
این گزارش در ادامه به برنامههای میلان برای جذب مهاجران ثروتمند و و امتیازات این شهر میپردازد که میتواند جایگزین ایدهالی برای دبی باشد. میلان، پایتخت مد و امور مالی ایتالیا، شبکههایی را در اختیار افرادی قرار میدهد که میخواهند ثروت خود را افزایش دهند، نه فقط آن را خرج کنند. در سالهای اخیر، صندوقهای سرمایهگذاری آمریکایی مانند میلنیوم در این شهر دفتر تاسیس کردهاند و به معاملهگران و مدیران سرمایه این امکان را دادهاند که از قوانین مالیاتی ایتالیا بهرهمند شوند. افراد پردرآمد در این کشور برای کل درآمد خارجی خود تنها سالانه ۳۰۰ هزار یورو مالیات ثابت پرداخت میکنند. خانوادهها نیز میتوانند میان مدارس بینالمللی آمریکایی، بریتانیایی، کانادایی، فرانسوی و آلمانی انتخاب کنند. آبوهوا هم قابل تحمل است.
شهروندان اتحادیه اروپا هر زمان بخواهند میتوانند به میلان نقل مکان کنند و همین موضوع آن را برای اروپاییهایی که از دبی مهاجرت کردهاند جذاب ساخته است. برای غیراروپاییها، رایجترین راه دریافت اقامت، سرمایهگذاری ۲۵۰ هزار یورویی در یک استارتاپ ایتالیایی یا ۵۰۰ هزار یورو در یک شرکت باسابقهتر است. گزینههای دیگر شامل اهدای یک میلیون یورو به یک موسسه خیریه ایتالیایی یا خرید دو میلیون یورو اوراق قرضه دولتی ایتالیاست.
از نگاه اکونومیست، گزینه دیگر برای مهاجران ثروتمند دبی نیز سنگاپور است، «دولتشهری که در سالهای اخیر بخشی از جذابیت خود را به دبی واگذار کرده بود،» اما جنگ فرصت دوبارهای به آن داده است.
اکونومیست مینویسد: در مقایسه، هنجارهای اجتماعی سختگیرانهتر سنگاپور و حساسیت دولت این کشور نسبت به حفظ تصویری کاملا پاک و منظم، آن را تا حدی خشک و رسمی جلوه میداد. اما اکنون همین تصویر به یک مزیت تبدیل شده است. دولت کارآمد، نظام حقوقی قابل پیشبینی و مدیران حرفهای ثروت از دیگر نقاط قوت سنگاپور محسوب میشوند. بانکهای بزرگ سنگاپوری مانند اوسیبیسی از افزایش ورود سرمایههای خالص از دبی خبر میدهند. واردات طلای سنگاپور از امارات نیز از ژانویه تاکنون چهار برابر شده است.»
رایان لین از شرکت حقوقی بیفرانت در سنگاپور میگوید تعداد درخواستهای جدید مشتریان در دو ماه گذشته یکسوم افزایش یافته است. مشتریان فعلی او که عمدتا ثروتمندان تازهبهدورانرسیده چینی هستند، بیش از گذشته به ترک خاورمیانه علاقه نشان میدهند. ثروتمندان هندی نیز که سالانه حدود ۳۵۰۰ نفر از آنان با دستکم یک میلیون دلار دارایی کشور را ترک میکنند، بار دیگر به سنگاپور توجه نشان میدهند. موکش آمبانی، ثروتمندترین فرد هند، در سال ۲۰۲۲ دفتر مدیریت دارایی خانوادگی خود را در سنگاپور تاسیس کرد.
اکونومیست یادآور میشود که البته سنگاپور جایگزین چندان کاملی هم برای دبی و برخی قوانین سختگیرانه مالیاتی میتواند به عنوان بازدارنده عمل کند، مثلا این کشور برای خرید املاک توسط خارجیها مالیاتهای بسیار سنگینی وضع کرده است و پس از رسوایی سه میلیارد دلاری پولشویی در سال ۲۰۲۳ قوانین خود را سختتر کرده و احتمالا نسبت به ورود حجم بزرگی از سرمایههای مشکوک از دبی حساس است. قانونی که در سال ۲۰۲۴ تصویب شد به پلیس اجازه میدهد دادههای مالیاتی و گمرکی را بررسی کند.
یک بانکدار خصوصی در سنگاپور میگوید: «بعضی سرمایهگذاران امارات را دوست داشتند چون سوالات زیادی نمیپرسید.» به گفته او، نقل مکان به سنگاپور ممکن است شبیه «معاینه کامل پزشکی» باشد.
رایان لین معتقد است: «ثروت حاصل از رمزارزها در خاورمیانه باقی خواهد ماند.» برخی انواع دیگر ثروت نیز همینطور. یکی از مدیران دارایی میگوید مدیران ثروت باید در نزدیکی مشتریان خود باشند و به همین دلیل انتظار دارد کارکنان شرکتش خیلی زود به دبی بازگردند. بسیاری از شرکتهای خارجی که در ماههای نخست جنگ به کارکنان ثروتمند خود اجازه داده بودند از «خانه» کار کنند، حتی اگر آن خانه در میلان یا لندن باشد، اکنون انتظار دارند آنان به دفاتر خود در دبی بازگردند.
یکی دیگر از مدیران ثروت میگوید: «زمان درمانگر بزرگی است.» شاید همینطور باشد. اما هرچه زخم جنگ برای مدت طولانیتری باز بماند، احتمال آنکه مهاجران از این تجربه آسیبهای ماندگار ببینند بیشتر خواهد شد. تا آن زمان، بسیاری ترجیح میدهند دوران نقاهت خود را در جایی سپری کنند که دستکم کمی خنکتر و آرامتر باشد.
