با شکننده شدن مذاکرات آمریکا و ایران، اسرائیل و ایران تجهیز نظامی و دفاعی خود را تسریع بخشیدهاند. اسرائیل در این بین و همزمان اما، کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را نیز تغذیه و علیه ایران تجهیز میکند.
اسناد و عکسهای منتشر شده از تجهیزات اسرائیلی فروخته شده به قطر و عربستان نشان میدهد این تجهیزات شامل سیستمهای دفاع موشکی و قطعات پیشرفته جت به ارزش صدها میلیون دلار است.
در حالی که قطر و عربستان پیمان ابراهیم را هنوز با اسرائیل امضا نکرده و خلاف بحرین و امارات، روابط مستقیم دفاعی با اسرائیل ندارند، گزارشهای فاش شده روز یکشنبه روزنامه هاآرتص نشان میدهد این معاملات به صورت غیرمستقیم و از طریق قراردادهای پیمانکاری شرکتهای تابعه اروپایی و آمریکایی با صنایع هوافضای اسرائیل و شرکت اسرائیلی البیت سیستمز انجام شدهاند.
عکسهای منتشر شده از ناوگان سلطنتی قطر نشان میدهند هواپیماهای بوئینگ ۷۴۷ و ایرباس ای۳۴۰-۵۰۰ این کشور به سیستمهای دفاع هوایی سی-میوزیک شرکت البیت سیستمز مجهز شدهاند که برای محافظت در برابر موشکهای دوشپرتاب هستند. همچنین اسناد تدارکات فاش شده نشان میدهند که هر دو کشور سختافزارهای پیشرفته ساخت اسرائیل را در برنامههای جت جنگنده بوئینگ اف-۱۵ خود که از آمریکا تهیه شده بود، دریافت کردهاند. این تجهیزات شامل عینک پیشرفته برای دید در شب، کلاه ایمنی جیاچامسیاس است که دادههای پرواز و هدفگیری را روی نقاب خلبان منعکس میکند.
تحقیقات نیماد نشان میدهد اهمیت سامانههای فروخته شده در درگیری احتمالی با ایران، بر خنثیسازی شبکههای پیشرفته راداری، ردیابی موشکی و پدافند هوایی متمرکز است. اسرائیل به قطر و عربستان وعده داده است که این سامانهها دو کشور را برای مقابله با موشکهای زمین به هوای سام ایران آماده میکند و آنها را برای نبرد هوا به هوا (داگ فایت) با ایران یاری می رساند. فرار از حملات پهپادها و موشکهای ارتفاع پایین ایران در شرایط دید کم و شبانه میتوانند از دیگر مزایای این سری از تسلیحات دفاعی فروخته شده به قطر و عربستان باشند.
تحلیل تجهیزات فروخته شده
سامانه تعبیه شده روی هواپیماهای اف-۱۵ قطر و عربستان با توجه به این اصل اجرا شده که ایران دارای سیستمهای دفاع هوایی چندلایه،از جمله سامانه اس-۳۰۰ ساخت روسیه و انواع داخلی آن مانند باور-۳۷۳ است که برای هدف قرار دادن هواپیماها در ارتفاعات بالا طراحی شدهاند. سامانههای یکپارچه جنگ الکترونیک یا ای وی و گیرندههای هشدار راداری دیجیتال تولید و تعبیه شده اسرائیلی روی هواپیماهای اف-۱۵ قطر و عربستان برای ایجاد پارازیت، فریب و کور کردن فرکانسهای ردیابی رادار ایران طراحی شدهاند. این امر به جتهای جنگنده قطری و سعودی اجازه میدهد تا به حریم هوایی مورد مناقشه ایران نفوذ کنند، در صورت اجرای درست سکوهای پرتاب موشک متحرک ایران را پیدا کرده و قبل از اینکه موشکهای سام ایران بتوانند روی آنها قفل شوند، فرار کنند.
سیستم نشانهگیری مشترک نصبشده روی کلاه خلبان (جیاچامسیاس) نیز قطر و عربستان را تجهیز میکند تا خط دید خلبان را با رادار و موشکهای هواپیما هماهنگ کند. اهمیت این سیستم در مقابل ایران به این تحلیل همراه است که در حالی که نیروی هوایی ایران به پلتفرمهای قدیمیتر مانند اف-۱۴ تامکت و میگ-۲۹ متکی است و از پهپادهای متراکم انواع شاهد و موشکهای کروز برای غلبه بر دشمنان استفاده میکند، خلبان در حال اجرای ماموریت قطر یا عربستان فقط باید به یک هدف مانند یک پهپاد سریع یا جت ایران نگاه کند تا روی آن قفل کند و یک موشک با دید خارج از زاویه دید بالا شلیک کند و نیاز به مانور کل دماغه هواپیما به سمت هدف نخواهد داشت. این زمان واکنش و هدفگیری خلبان را به چند ثانیه کاهش میدهد.
توجیه اسراییل در فروش تجهیزات سی-موزیک و حسگرهای پیشرفته هشدار موشکی مادون قرمز به قطر و عربستان نیز به تحلیل استراتزی تهاجمی ایران باز میگردد. از آنجا که دکترین تهاجمی اصلی ایران متکی بر حملات نامتقارن با استفاده از موشکهای کروز در ارتفاع پایین و مهمات پرسهزن پهپادهای انتحاری است که برای پنهان شدن از دید رادارهای سنتی طراحی شدهاند، تجهیزات سی-موزیک و حسگرهای پیشرفته هشدار موشکی مادون قرمز کمک میکنند تا قطر و عربستان با استفاده از یک دوربین حرارتی پرسرعت موشکهای حرارتی در حال نزدیک شدن را شناسایی کند سپس با شلیک یک پرتو لیزر دقیق به جستجوگر نوری موشک، سیستم هدایت آن را کور کرده و آن را از مسیر خارج کند. این فناوری در حالی که در ناوگانهای وی آی پی مستقر است، قرار است از هواپیماهای فرماندهی و کنترل با ارزش بالا در برابر کمین گروههای نیابتی همسو با ایران که مجهز به موشکهای دوشپرتاب منپدز هستند، محافظت کند.
مرور نحوه اجرای عملیات نبرد ایران با اسرائیل و آمریکا در فروردین سال جاری نشان می دهد ایران اغلب از پوشش شبانه برای جابجایی پرتابگرهای متحرک موشک بالستیک مانند فاتح-۱۱۰ یا انجام حملات پهپادی از پایگاههای زیرزمینی پنهان استفاده کرده است. فروش عینک دید در شب پیشرفته ایان/ایویاس-۹ و اجزای نمایشگر سربالا به قطر و عربستان با این توجیه انجام شده که این عینک به خلبان کمک میکند تا در تاریکی مطلق، پروازهای پرسرعت و با قابلیت تعقیب عوارض زمینی را به انجام رساند. به این ترتیب نیروهای هوایی قطر و عربستان امیدوارند با این وسیله میتوانند بدون هشدار بصری به دیدهبانهای زمینی ایران، به اهداف تاکتیکی متحرک در داخل ایران یا در امتداد مرزهای ساحلی آن حمله کنند.
آمادگی ایران برای مقابله
ایران در مقابل و به طور فعال دکترین نظامی خود را برای مقابله با حملات هوایی و دور زدن سیستمهای جنگ الکترونیک تأمینشده توسط اسرائیل، تطبیق داده و از آنجا که تحریمهای بینالمللی مانع از آن میشود که تهران بهطور مستقیم با فناوری هوافضای آمریکا و اسرائیل مطابقت داشته باشد، ایران خود را بیش از پیش به تاکتیکهای اشباع نامتقارن، پدافندهای هوایی بسیار متحرک و واردات فناوری استراتژیک مجهز کرده است.
به طور مثال، ایران در ارتقای توانایی خود برای اشباع جنگ الکترونیک، حملات مافوق صوت و ارتفاع پایین برای دور زدن سیستمهای پیشرفته اخلال راداری و هدایت کابین خلبان مانند جیاچامسیاس را که اسرائیل به قطر و عربستان فروخته مدنظر قرار داده است.
ایران در گسترش سلاحهای مافوق صوت خود توانسته کاهش زمان واکنش خلبان به صفر طراحی شده در تجهیزات فروخته شده به قطر و عربستان را در خط مهار بگنجاند. موشک فتاح از جمله این موشکهاست که یک موشک بالستیک سوخت جامد مجهز به یک وسیله نقلیه مانورپذیر برای ورود مجدد به جو را به کار میگیرد. این موشک که با سرعت مافوق صوت و در مسیر پرواز غیرقابل پیشبینی کار میکند، به گونهای طراحی شده که الگوریتمهای هدفگیری پدافند هوایی را قبل از اینکه سیستمها بتوانند بردار رهگیری را محاسبه کنند، تحت الشعاع قرار دهد.
گسترش موشکهای کروز ارتفاع پایین نیز از دیگر استراتژیهای ایران است. به طور مثال، موشک کروز هویزه به طور ثابت و در ارتفاع پایین به زمین پرواز میکند. این موشک با تقلید از هواپیماهای بدون سرنشین، به زمین نزدیک میشود تا از سیستمهای هشدار راداری هوایی متعارف عبور کند.
ارتقاء تابآوری پهپادها با کمک روسیه برای مقابله با تهدید رهگیری مهمات پرسهزنی هواپیماهای دشمن نیز از دیگر تجهیزات روسی ست که ایران در ناوگان پهپادهای خود ادغام کرده است. پهپادهای سری شاهد میتوانند تجهیزات گران-۲ (Geran-2) تولید روسیه را تعبیه کرده و دارای سیستم آنتن دیجیتال کومتا-ام (Kometa-M ) هستند. این سیستم در برابر جنگ الکترونیکی بسیار مقاوم است و به پهپادها اجازه میدهد حتی هنگام پرواز در محیطهای پر از پارازیت الکترونیکی، اتصال جی پی اس خود را حفظ کنند.
پهپادهای دفاع هوایی
ایران موشکهای ضدهوایی دوشپرتاب وربای روسی را در پهپادهای گشت خود ادغام کرده و عملا پهپادهای انتحاری را به تلههای هوایی خودکار تبدیل کرده که قادر به شلیک متقابل به هواپیماهای رهگیری هستند.
استقرار پدافند هوایی «پنهانکار» سپاه پاسداران نشان میدهد ایران پس از خسارات سنگین به سایتهای پدافند هوایی ثابت اس-۳۰۰ خود، به سمت پلتفرمهای کمهزینه، غیرمتمرکز و بسیار متحرک روی آورده که سامانه آرش کمانگیر یکی از آنهاست. ایران این پلتفرم پدافند هوایی بومیسازیشده را باز مستقر کرده که با موفقیت یک پهپاد ام کیو-۹ریپر آمریکایی را در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرد. سامانه آرش کمانگیر بدون شبکههای راداری ثابت و پر انتشار عمل کرده و مکانیابی و ایجاد پارازیت را برای جنگ الکترونیک اف-۱۵های دشمن دشوار میکند. از آنجا که برای شلیک و جابجایی به حداقل آمادگی نیاز دارد، با استفاده از دید در شب و ردیابی حرارتی پیشرفته، قرار گرفتن در معرض جتهای خلیج فارس را به حداقل میرساند.
تبادلات ماهواره ای با روسیه و چین
ایران همزمان با ارتقای تسلیحاتی خود، تبادلات متقابل فناوری و اتحاد دفاعی با روسیه و چین را تعمیق بخشیده تا شکافهای اطلاعاتی خود را پر کند. روسیه و چین تصاویر ماهوارهای پیشرفتهای از تاسیسات نظامی کشورهای حوزه خلیج فارس و آمریکا در این حوزه در اختیار ایران قرار دادهاند. این امر به ایران اجازه میدهد تا بدون تکیه بر هواپیماهای شناسایی هوایی آسیبپذیر، استقرار دقیق آتشبارهای دفاعی را ترسیم کند.
