ایران و آمریکا پس از نزدیک به دو هفته نبرد سنگین و حملات متقابل، عملیات نظامی خود را متوقف کردهاند؛ تحولی که همزمان با افزایش تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش جنگ و بازگرداندن دو طرف به میز مذاکره روی داده است. با این حال، هنوز هیچ توافق رسمی درباره آتشبس اعلام نشده و مشخص نیست این توقف، مقدمهای برای پایان درگیریهاست یا وقفهای موقت پیش از دور تازهای از حملات.
آسوشیتدپرس گزارش داده است که پس از چندین شب حملات متوالی، در دو شب گذشته حمله تازهای از سوی آمریکا علیه ایران انجام نشده و تهران نیز از اجرای عملیات تلافیجویانه جدید خودداری کرده است. رویترز نیز به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داده که ایران تا زمانی که آمریکا توقف حملات را رعایت کند، حملات خود را از سر نخواهد گرفت.
همزمان، گزارشها نشان میدهد نگرانی درباره پیامدهای ادامه جنگ در میان مقامهای ارشد دولت و ارتش آمریکا افزایش یافته است.
شبکه سیانان به نقل از یک مقام آمریکایی و منبعی آگاه گزارش داده است که جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش این کشور، در نشست روز جمعه کاخ سفید درباره تشدید جنگ با ایران ابراز نگرانی کردهاند.
والاستریت ژورنال: امارات از همان ابتدا به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران پیوست
این نشست در حالی برگزار شد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، گزینههای مربوط به گسترش عملیات نظامی علیه ایران را بررسی میکرد. به گزارش سیانان، ژنرال کین بهطور مشخص درباره کاهش ذخایر مهمات آمریکا و دیگر پیامدهای منفی احتمالی ادامه جنگ هشدار داده است.
منابع سیانان گفتهاند کین به ترامپ اطمینان داده که ارتش آمریکا احتمالا قادر است گزینههای نظامی موجود را اجرا کند و در مرحله عملیاتی به اهداف تعیینشده دست یابد، اما همزمان درباره پیامدهای گستردهتر چنین تصمیمی هشدار داده است.
نگرانی درباره ذخایر تسلیحاتی تنها یکی از موضوعاتی بوده که در نشست کاخ سفید مطرح شده است. احتمال کشتهشدن شمار زیادی از غیرنظامیان ایرانی در صورت آغاز حملات گستردهتر نیز از جمله هشدارهایی بوده که به ترامپ داده شده است.
رئیسجمهوری آمریکا در روزهای گذشته تهدید کرده بود که در صورت ادامه درگیری، زیرساختهایی مانند جادهها، پلها و نیروگاههای ایران ممکن است هدف قرار گیرند. حمله عمدی به زیرساختهای غیرنظامی، در صورتی که ضرورت نظامی و تناسب نداشته باشد، میتواند نقض قوانین بینالمللی بشردوستانه و مصداق جنایت جنگی باشد.
به گزارش سیانان، به ترامپ هشدار داده شده است که چنین حملاتی میتواند تلفات گستردهای بهجا بگذارد و تعداد بیشتری از مردم ایران را با قطع برق، کمبود مواد غذایی و اختلال در خدمات اساسی روبهرو کند.
وال استریت ژورنال: کویت و بحرین علیه ایران اقدام به حمله هوایی کردهاند
احتمال ایجاد موج تازهای از آوارگی و پناهجویی، حمله ایران به زیرساختهای انرژی و تأسیسات آبشیرینکن کشورهای حاشیه خلیج فارس و گسترش درگیری به سراسر منطقه، از دیگر نگرانیهای مطرحشده در نشست روز جمعه بوده است.
براساس این گزارش، بیشتر مشاوران حاضر در جلسه گفتهاند که در صورت دستور ترامپ، آمریکا قادر است حملهای گسترده و ویرانگر انجام دهد، اما رئیسجمهوری باید پیامدهای مرحله دوم و سوم چنین تصمیمی را نیز در نظر بگیرد.
هنوز روشن نیست نگرانی درباره ذخایر مهمات یا هشدارها درباره گسترش جنگ، دلیل اصلی توقف حملات آمریکا بوده است. همچنین مشخص نیست این توقف در روزهای آینده ادامه خواهد یافت یا واشنگتن بار دیگر عملیات خود را از سر خواهد گرفت.
مقامهای آمریکایی در هفتههای گذشته بارها درباره کاهش ذخایر برخی تسلیحات هشدار دادهاند. مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل، گفته است ارسال تسلیحات به اوکراین و عملیات نظامی علیه انصارالله یمن، بخش قابل توجهی از ذخایر مهمات این کشور را مصرف کرده است.
آیا روسیه به ایران در حمله به مقرهای سیآیای در خلیج فارس کمک میکند؟
در مقابل، سخنگوی پنتاگون تأکید کرده است که ارتش آمریکا همچنان از توانایی و تجهیزات لازم برای انجام مأموریتهای مورد نظر رئیسجمهوری برخوردار است. سخنگوی ژنرال کین نیز از اظهارنظر درباره توصیههای محرمانه نظامی رئیس ستاد مشترک به رئیسجمهوری خودداری کرده است.
استیون چونگ، مدیر ارتباطات کاخ سفید، نیز گفته است ترامپ همواره راهحل دیپلماتیک را ترجیح داده، اما در صورت ادامه اقدامات ایران در تنگه هرمز یا علیه متحدان آمریکا، همه گزینهها را حفظ خواهد کرد.
ترامپ پس از نشست جمعه اعلام کرد که مذاکرات با ایران همچنان ادامه دارد و به ادعای او، تهران در گفتوگوها «جدیتر» شده است. او با این حال احتمال ازسرگیری حملات یا واردکردن آنچه «ضربهای سنگینتر» خواند، منتفی ندانست.
براساس گزارشها، کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در تماس با مقامهای دولت آمریکا خواستار خویشتنداری شدهاند. این کشورها نگراناند که ادامه جنگ، تأسیسات نفتی، گازی و آبشیرینکن منطقه را در معرض حمله قرار دهد و مسیر انتقال انرژی از خلیج فارس را مختل کند.
در همین حال، تلاشهای میانجیگرانه برای پایاندادن به درگیریها ادامه دارد. خبرگزاری آناتولی به نقل از منابع پاکستانی گزارش داده که اسلامآباد و دوحه پیشنهاد مشترکی برای کاهش تنش و بازگشت ایران و آمریکا به وضعیت پیش از آغاز دور تازه درگیریها ارائه کردهاند.
توقف کنونی حملات، مهمترین نشانه کاهش تنش پس از دو هفته جنگ به شمار میرود، اما در نبود توافقی رسمی و با ادامه تهدیدهای متقابل، سرنوشت این وقفه همچنان نامعلوم است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا فشارهای داخلی در واشنگتن و میانجیگری کشورهای منطقه میتواند این توقف شکننده را به آتشبسی پایدار تبدیل کند یا دو طرف بار دیگر به مسیر رویارویی نظامی بازخواهند گشت.
