نیروهای امدادی، ساکنان محلی و گروههای مدافع محیطزیست در لبنان ارتش اسرائیل را متهم کردهاند که همزمان با سوختن مناطق جنگلی در آتشسوزیهای ناشی از بمباران، بهطور عمدی در این منطقه آتشسوزی به راه میاندازد.
روزنامه گاردین به نقل از گروههای محیطزیستی نوشت که آتشسوزیهای هفتههای اخیر بخشی از سیاست دیرینه اسرائیل برای از بین بردن محیطزیست طبیعی لبنان است.
به گفته «حسین فقیه»، رئیس بخش دفاع مدنی در منطقه نبطیه، ارتش اسرائیل روز سهشنبه با پرتاب منور در منطقهای جنگلی در خارج از شهر «خیام» در جنوب لبنان، موجب ایجاد حریق شد. هنگامی هم که آتشنشانان برای مهار شعلههای آتش تلاش میکردند، یک پهپاد در نزدیکی آنها منفجر شد که آنها را ناچار به عقبنشینی کرد.
حسین فقیه اظهار داشت: «بیشتر مأموریتهای ما اکنون مربوط به آتشسوزی است. مناطق جنگلی وسیعی در آتش سوختهاند؛ من آمار دقیقی در دست ندارم، اما در مناطق نزدیک به خط مقدم، حدود ۳۰ تا ۲۰ درصد از اراضی تحت تأثیر آتشسوزی قرار گرفتهاند.»
بر اساس ویدیوها و شهادتهای نیروهای امدادی، ارتش اسرائیل در طول نزدیک به دو ماه پس از آتشبس ۱۷ ژوئن که به درگیریها میان حزبالله و اسرائیل تا حد زیادی پایان داد، موجب بروز آتشسوزیهای گستردهای در سراسر جنوب لبنان، بهویژه در باغهای زیتون و اراضی کشاورزی شده است.
فقیه افزود: «آنها درست پس از آتشبس دست به این کار زدند و هر روز بمبهای آتشزا پرتاب میشود. پهپادهای کوچک مواد آتشزا رها میکنند، گلولههای حاوی فسفر [سفید] به سمت جنگلها شلیک میشود و علاوهبر این، منورهایی نیز در طول روز پرتاب میشوند تا پوشش گیاهی آتش بگیرد.»
تخریب گسترده اکوسیستم و میراث محلی
آتشنشانان و ساکنان سایر مناطق جنوب لبنان نیز از وقوع حریقهای مشابهی خبر میدهند که با مهمات و پهپادهای اسرائیلی در بوتهزارها و مناطق جنگلی خشک ایجاد شده است. به نوشته گاردین، روز دوشنبه پرتاب مهمات از سوی اسرائیل آتشسوزیهای بزرگی را در دو منطقه متراکم جنگلی در «کفرشوبا» (نزدیک مرز) و میان «جزین» و غرب دره بقاع ایجاد کرد.
«سمیر هردان»، رئیس ایستگاه دفاع مدنی در آن منطقه، گفت که یک آتشسوزی در عصر جمعه پس از انفجار پهپاد در جنگلهای نزدیک کفرشوبا آغاز شد. به گفته هردان، پس از تلاش برای مهار آتش در طول شب و خاموش کردن آن در روز شنبه، پهپاد دیگری روز یکشنبه آتشسوزی دیگری را به راه انداخت.
گاردین مینویسد، آتشنشانان ملزم هستند حرکت خود را با ارتش لبنان هماهنگ کنند و ارتش نیز درخواست آنها را به یک گروه «رفع درگیری» که شامل ارتش اسرائیل است، منتقل میکند. با این حال، به آنها تنها برای اطفای حریق در دو نقطه اجازه داده شد و آنها نتوانستهاند در سایر مناطق در حال سوختن حضور یابند.
به گفته گروههای محیطزیستی، این آتشسوزیها بخشی از الگوی حملات اسرائیل علیه محیطزیست لبنان است که جنگلها و تنوع زیستی منطقه را تهدید میکند.
«هشام یونس»، بنیانگذار سازمان حفاظت محیطزیست «سبزهای جنوب»، در این خصوص گفت: «این جنگلها بسیار کهن هستند و عمدتا از درختان کاج میوهده و بلوط تشکیل شدهاند. آنها عملکردهای حیاتی دارند. همچنین این منطقه وسیع، مسیر و استراحتگاه مهمی برای پرندگان مهاجر به شمار میرود.»
یونس حملات اسرائیل را تلاشی برای نابودی عامدانۀ محیطزیست لبنان توصیف کرد و افزود: «موضوع تنها یک آتشسوزی یا حمله منفرد نیست، بلکه الگویی از تخریب است که بهطور پیشروندهای توان اکوسیستمها را برای فعالیت، بازسازی و بقای حیات تضعیف میکند. هنگامی که این اثرات آبشاری، معیشت مردم و توانایی آنها برای بازگشت به سرزمینشان را نیز مختل کند، تخریب محیطزیست با دگرگونی گسترده کل قلمرو پیوند میخورد.»
پیشینه اقدامات تخریبی و پیامدها
از زمان آغاز درگیریها در ۸ اکتبر ۲۰۲۳، به دنبال راکتپراکنی حزبالله به سمت اسرائیل در همبستگی با حمله حماس در روز قبل، اسرائیل بارها جنگلهای لبنان را هدف قرار داده است. ارتش اسرائیل در گذشته مدعی شده بود که حزبالله از این مناطق جنگلی به عنوان پوششی برای نیروها و تونلهای خود استفاده میکند.
متخصصان بهداشت و محیطزیست پیشتر در ماه فوریه نیز زمانی که هواپیماهای اسرائیلی علفکشهای سرطانزا روی مزارع جنوب لبنان پاشیدند، زنگ خطر را به صدا درآورده بودند. گزارشها حاکی از آن است که در تابستان ۲۰۲۴ نیز نظامیان اسرائیلی از منجنیقهای قرون وسطایی برای پرتاب مواد در حال اشتعال به آن سوی دیوار مرزی استفاده کرده بودند و ارتش لبنان تصاویری از پهپادهای اسرائیلی مجهز به شلنگ برای پاشیدن مواد قابل اشتعال منتشر کرده بود.
ساکنان جنوب لبنان علاوه بر تحمل پیامدهای زیستمحیطی و بهداشتی، از نابودی فضاهای سرسبزی که در آن رشد کرده بودند، به شدت اندوهگین هستند.
«حافظ غشام»، شهردار یارون، گفت: «آنها پیشتر کل روستا را با بولدوزر تخریب کرده بودند و سپس درختان را به آتش کشیدند. آنچه در این منطقه باقی مانده بود، باغهای بزرگ زیتون با درختان بسیار کهن بود. آنها از آنجا شروع کردند و سپس آتش در حومه روستا گسترش یافت.»
مردم یارون پیشتر دیده بودند که تمام ۹۰۰ خانه روستا به جز ۲۰ خانه توسط ارتش اسرائیل با بولدوزر با خاک یکسان شده است. حافظ غشام افزود: «بیشتر این درختان از پدران و مادران و پدربزرگها و مادربزرگهایمان به ارث رسیده بود و ارزش عاطفی فوقالعادهای داشتند. این درختان همچنین منبع درآمد مهمی برای اهالی روستا بودند.»
او در پایان خاطرنشان کرد: «آنها تلاش میکنند سرزمین ما را غیرقابل سکونت کنند. آنها تمام تاریخ، فرهنگ و خاطرات ما را پاک میکنند. شاید ایدهشان این است که پس از مدتی به نظر برسد هرگز کسی در اینجا زندگی نکرده است.»
