وبسایت آکسیوس در گزارشی به پشت پرده توافق صلح میان لبنان و اسرائیل پرداخت و نوشت که چهار روز مذاکرات فشرده میان مقامات این دو کشور و با میانجیگری واشینگتن تنها با هدف تضعیف نفوذ حزبالله و ایران در لبنان انجام گرفته است.
این توافق که با میانجیگری دولت ترامپ حاصل شد، مهمترین توافق سیاسی میان اسرائیل و لبنان در چهار دهه گذشته به شمار میرود، اما در عین حال به تنشها در داخل لبنان به شدت دامن زده است.
حزبالله تلاش کرد تا روز جمعه تظاهراتی را در بیروت علیه این توافق سازماندهی کند و نعیم قاسم، رهبر این گروه، نیز توافق با اسرائیل را «باطل و بیاثر» اعلام کرد و آن را «تحقیر، مایه ننگ و تسلیم حاکمیت کشور» خواند.
آکسیوس در گزارش خود به نقل از شش منبع آمریکایی، اسرائیلی و لبنانی از چرخشی در رفتار و تصمیمگیری رهبری کاخ سفید نوشته که منجر به این توافق شده است.
این گزارش یادآوری میکند که ایران در هفتههای اخیر موفق شده بود وضعیت لبنان را به بخشی از مذاکرات خود با ایالات متحده تبدیل کند، بهطوری که مقامات ایرانی و آمریکایی روز یکشنبه گذشته در سوئیس موافقت کردند «اتاق مشترک رفع تنش» با حضور لبنان و میانجیگرانی از پاکستان و قطر ایجاد شود تا جلوی نقض آتشبس در لبنان را بگیرند.
به نوشته آکسیوس، این خبر مقامات اسرائیلی و لبنانی را شوکه کرد؛ چرا که آنها این اقدام را گامی در جهت تقویت حزبالله و مشروعیت بخشیدن به نفوذ ایران در این کشور تلقی کردند.
از سویی این تحولات دقیقا زمانی رخ داد که دیپلماتهای اسرائیلی و لبنانی خود را برای یک دور کلیدی از مذاکرات در واشینگتن آماده میکردند، چنانکه اولین جلسه مذاکرات آنها در روز سهشنبه به شدت تنشآلود بود.
بر اساس این گزارش، هنگامی که طرفین روز سهشنبه در وزارت امور خارجه آمریکا تشکیل جلسه دادند، یحیی لیتر، سفیر اسرائیل در واشینگتن، سخنان خود در وزارت خارجه ایالات متحده را با ادبیات تند و تیزی آغاز کرد و تفاهمات جدید آمریکا و ایران در رابطه لبنان را «فاجعهای تمامعیار» خواند.
گزارشگر آکسیوس مینویسد، لیتر از میانجیگران آمریکایی پرسید که آیا ایالات متحده واقعا هنوز مایل به تضعیف نفوذ ایران در لبنان هست یا خیر، چرا که هدف اولیه گفتوگوهای اسرائیل و لبنان همین بوده است. نمایندگان لبنان نیز به دنبال این اظهارات، خواستار شفافسازی شدند. یکی از منابع مطلع در این باره گفت: «لبنانیها به شدت غافلگیر و محتاط شده بودند.»
اگرچه میانجیگران آمریکایی تاکید داشتند که هدف اصلی، دستیابی به توافقی میان اسرائیل و لبنان بدون هر گونه دخالت خارجی است، اما یکی از مقامات آمریکایی اعتراف کرد که روز اول مذاکرات «بسیار ناخوشایند» پیش رفت. طرفین روی مواضع خود پافشاری کردند، به ویژه در مسائل امنیتی، و برای برخی از شرکتکنندگان این حس ایجاد شده بود که مذاکرات عملا در حال عقبگرد است.
نگاهی دقیقتر به روند مذاکرات
آکسیوس ادامه میدهد مذاکرات در دو مسیر موازی جریان داشت: یک مسیر امنیتی میان افسران نظامی، و یک مسیر سیاسی میان دیپلماتها. مقامات ارشد پنتاگون و وزارت امور خارجه آمریکا نیز نقش میانجی را ایفا میکردند.
طرفین روی سه سند کار میکردند: توافقنامه پایه، پیوست امنیتی، و توافقی برای عقبنشینی اولیه اسرائیل از دو «منطقه آزمایشی» جهت واگذاری کنترل آنها به ارتش لبنان.
به نوشته این رسانه، روز چهارشنبه، روند مذاکرات شتاب گرفت و مقامات آمریکایی گمان کردند که توافق میتواند تا روز بعد امضا شود. اما روز پنجشنبه، ورق دوباره برگشت. با گذشت زمان، طرفین مواضع خود را سختتر کردند و آمریکا نتوانست شکافهای موجود در هر سه سند را برای تبدیل کردن آنها به یک بسته واحد برطرف کند. اختلاف اصلی بر سر شرایط و مکانهای عقبنشینی نیروهای اسرائیلی بود.
شامگاه پنجشنبه هم بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و هم ژوزف عون، رئیسجمهور لبنان، ترمز مذاکرات را کشیدند. مذاکرهکنندگان هر دو طرف خواستار زمان بیشتری برای مشورت با پایتختهای خود شدند و میانجیگران آمریکایی با تمدید یکروزه مذاکرات موافقت کردند.
نقشآفرینی و فشار واشینگتن
روایت آکسیوس با بازگشت مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، از خلیج فارس به واشینگتن در شامگاه پنجشنبه ادامه مییابد. بر اساس این گزارش، روبیو به نتانیاهو و عون تاکید کرد که برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، بسیار مهم است که این توافق تا پایان هفته نهایی و بسته شود. روبیو خود نیز صبح روز جمعه به مذاکرات پیوست بلکه بتواند آخرین اختلافات را حل کند. در این تلاش نهایی، دن هولر مذاکرهکننده ارشد ایالات متحده، میشل عیسی سفیر ایالات متحده در لبنان، ژنرال جوزف کلیرفیلد فرمانده تفنگداران دریایی سنتکام و مقامات پنتاگون شامل دانیل زیمرمن و مایکل دیمینو نیز حضور داشتند.
آمریکا از اسرائیل خواست تا دو تغییر در متن توافق ایجاد کند تا امضای آن قطعی شود؛ این تغییرات شامل عقبنشینی اسرائیل از یک روستای تحت اشغال در جنوب لبنان و بیانیهای صریح مبنی بر این بود که این اقدام، آغازگر فرآیند گستردهتری برای بازاستقرار نیروها به خارج از لبنان خواهد بود.
از سویی یحیی لیتر در تماس تلفنی با نتانیاهو و سایر مقامات ارشد اسرائیلی فشار آورد تا با این تغییرات موافقت کنند. اما به گفته آکسیوس، این تماس به قدری متشنج شد که نتانیاهو در برابر تغییرات مقاومت میکرد. دو منبع اعلام کردند که لیتر در حین استدلال برای اینکه این توافق یک دستاورد بزرگ است و اسرائیل باید آن را امضا کند، صدای خود را بلند کرده است.
آکسیوس سپس به آنچه «نکته کلیدی ماجرا» نامیده است اشاره میکند و به نقل از یک منبع آگاه مینویسد: «اعتماد چندانی میان اسرائیل و لبنان وجود نداشت، اما در نهایت هر دو طرف دریافتند که برای حفظ کنترل روند امور و ممانعت از ورود ایران، به این توافق نیاز دارند.»
به نوشته این رسانه، با این حال، تمامی طرفهای درگیر به خوبی میدانند که چشمانداز صلحی که این توافق ترسیم میکند، ممکن است هیچگاه به طور کامل محقق نشود. از سویی این نگرانی وجود دارد که این توافق ممکن است با واکنش خشونتآمیز حزبالله مواجه شده و کشور لبنان را دوباره به ورطه جنگ داخلی بکشاند.
و در نهایت اینکه به نظر میرسد این توافق با برخی از تفاهماتی که اخیرا میان ایالات متحده و ایران در سوئیس حاصل شده بود، در تناقض است و به همین دلیل میتواند آتشبس شکننده فعلی را با پیچیدگیهایی مواجه کند.
