جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶ روز جمعه ۱۷ مهر به ناوی پیلای، رئیس کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل در جنگ غزه اعطا شد، رخدادی که واکنش شدید دولت اسرائیل را بر عهده داشت و گفت که یوزف گوبلز،، وزیر اطلاع‌رسانی آلمان دوران نازی، از این تصمیم خرسند شده است.
خانم پیلای، حقوقدان ۸۵ ساله اهل آفریقای جنوبی، اگرچه طی بیش از شش دهه فعالیت خود به عنوان حقوقدان مدافع حقوق بشر در نهادهای بین‌المللی درگیر پرونده منازعات و جنگ‌های متعددی بوده است، اما نقش محوری او در کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل در جنگ غزه نارضایتی عمیق اسرائیل را به دنبال داشته است.
این کمیته در سال ۲۰۲۵ به این نتیجه رسید که اسرائیل در جریان جنگ غزه دست به نسل‌کشی زده است.
بیانیه کمیته نوبل نروژ اشاره مستقیمی به «جنگ غزه» یا پرونده مشخص کمیته حقیقت‌یاب سازمان ملل نکرده است و تنها می‌گوید این جایزه به پاس «تلاش‌های پیلای در جهت ترویج صلح و حقوق بین‌الملل» به او تعلق گرفته است.
به گفته این کمیته، پیلای دولت‌ها و رهبران ملی را وادار به پاسخگویی کرد، به قربانیان خشونت و مناقشه امید بخشید و در طول دوران کاری طولانی‌اش، قطب‌نمای اخلاقی محکمی از خود نشان داد.
کمیته نوبل در بیانیه‌ای مطبوعاتی نوشت: «در زمانی که تعداد جنگ‌ها و مناقشات در حال افزایش است و قضات و نهادهای حقوق بین‌الملل زیر حملات سیاسی قرار دارند، کمیته نوبل می‌خواهد یادآوری کند که توانایی حل‌وفصل مناقشات بدون توسل به زور یا خشونت، به حاکمیت بین‌المللی قانون وابسته است.»
واکنش تند اسرائیل
به گزارش روزنامه هاآرتص، اسرائیل تصمیم به اهدای جایزه نوبل صلح به پیلای را محکوم کرد و او را متهم کرد که «با انگیزه سیاسی» تلاش کرده است تا اسرائیل را «موجودی شیطانی» جلوه دهد.
وزارت امور خارجه اسرائیل در بیانیه‌ای در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: «اگر جایزه‌ای برای دروغ، نفرت و اتهامات خونین وجود داشت، ناوی پیلای تنها یکی از نامزدها نبود، بلکه پیشتاز آن بود.»
این بیانیه همچنین اتهام نسل‌کشی به اسرائیل را «بزرگ‌ترین دروغ قرن بیست و یکم» خواند و افزود: «یوزف گوبلز مسلما از جهنم برای این تصمیم دست می‌زند» که اشاره به مسئول ارشد تبلیغات در آلمان نازی طی دوران هولوکاست دارد.
کمیته نوبل نروژ در اسلو نامزدی ۲۸۷ کاندیدا را برای جایزه امسال دریافت کرده بود که کمی بیش از یک چهارم آنها را سازمان‌ها تشکیل می‌دادند. به گفته کارشناسان، این کمیته معمولا بر دوام صلح، ترویج برادری بین‌المللی و تلاش‌های خاموشِ نهادهایی که این اهداف را تقویت می‌کنند، تمرکز دارد.
یافته‌های کمیته تحقیق و واکنش‌ها
پیلای، کمیسر سابق حقوق بشر سازمان ملل، ریاست کمیسیون تحقیق سازمان ملل درباره اراضی اشغالی فلسطین را بر عهده داشت که سال گذشته گزارش خود مبنی بر ارتکاب نسل‌کشی در غزه توسط اسرائیل را منتشر کرد. اسرائیل آن گزارش را «رسوایی‌بار» رد کرده بود.
این کمیسیون دریافت که بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر، اسحاق هرتزوگ رئیس‌جمهور، و یوآو گالانت وزیر دفاع سابق، در تحریک به ارتکاب نسل‌کشی نقش داشته‌اند.
ناوی پیلای در این باره گفت: «کمیسیون تشخیص داد که اسرائیل مسئول ارتکاب نسل‌کشی در غزه است. واضح است که نیتی برای نابودی فلسطینیان غزه از طریق اقداماتی که معیارهای تعیین‌شده در کنوانسیون نسل‌کشی را دارد، وجود داشته است.»
این یافته‌ها ممکن است توسط دادستان‌های دیوان کیفری بین‌المللی یا دیوان بین‌المللی دادگستری مورد استفاده قرار گیرد. پیلای پس از انتشار این گزارش، با اشاره به سن، وضعیت سلامتی و سایر تعهدات خود از سمتش استعفا داد.
