مؤسسه سلطنتی خدمات متحد برای مطالعات دفاعی و امنیتی در بریتانیا با انتشار مقالهای به این پرسش پرداخته که چرا گروههای شبهنظامی مورد حمایت ایران در عراق طی جنگ دوازده روزه ایران با اسرائیل برخلاف انتظارات و آنچه وعده داده بودند، هیچ حملهای را علیه پایگاههای نظامی ایالات متحده انجام ندادند. این مقاله به قلم بورجو اوزجلیک و تامر بدوی که روز پنجشنبه ۲۳ مرداد/۱۴ اوت منتشر شده است استدلال میکند که شبهنظامیان عراقی مورد حمایت ایران اهداف استراتژیک بزرگتری داشتند که آنها را واداشت در جنگ ایران و اسرائیل هیچ مداخلهای نکنند.
به نوشته نویسندگان این مقاله، آنها درصدند که از یک سو نفوذ ایران در کشور عراق را بازتعریف کنند و از سوی دیگر خودشان سود حداکثری از تحولات ببرند حال آن که حمله به پایگاهها و منافع اسرائیل و ایالات متحده باعث میشد هم منابع خود را از دست بدهند، هم رهبرانشان هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار بگیرند. بهنوعی تجربه تضعیف حزبالله در لبنان پس از حملات اسرائیل به شکل یک عامل بازدارنده برای آنها عمل کرده است.
شبهنظامیان عراقی مورد حمایت ایران اهداف استراتژیک بزرگتری داشتند که آنها را واداشت در جنگ ایران و اسرائیل هیچ مداخلهای نکنند.
نویسندگان مقاله در عین حال مینویسند که اما مقامات ایرانی هم احتمالا از گروههای شبهنظامی عراق خواسته بودند که مداخلهای در این جنگ نکنند تا منافع استراتژیک و اقتصادی ایران در منطقه، بهویژه بندر بصره بهخطر نیفتد. این مقاله میگوید، ارزیابیهای قابل باوری وجود داشت که اسرائیل بخواهد در خاک عراق دست به حملات پیشگیرانه بزند و همانطور که به دنبال اولین حمله مرگبار پهپادی حوثیها به تلآویو، بندر حدیده یمن را هدف قرار داده بود، اینبار بندر بصره عراق را در هم بکوبد.
مقاله یادشده ادامه میدهد که بصره برای شبکههای تجاری مرتبط با ایران بهعنوان یک مرکز لجستیکی عمل میکند و از نظر اقتصادی و استراتژیک برای ایران اهمیتی کلیدی دارد. همین امر نیز باعث شده تا مقامات ایرانی گروههای شبهنظامی عراقی را به خویشتنداری و اجتناب از دخالت مستقیم در جنگ ترغیب کنند. به گفته دو مقام سیاسی عراق، تهران هم قبل و هم بعد از جنگ ۱۲ روزه این دستورها را به گروههای شبهنظامی عراقی داده و حتی رهبران آنها برای دریافت دستورالعملهای صریح تهران احضار شدهاند. عامل دیگری که به گفته نویسندگان این مقاله باعث عدم مداخله گروههای شبهنظامی عراقی در جنگ ۱۲ روزه شد، فشار دولت عراق بود.
بصره برای شبکههای تجاری مرتبط با ایران بهعنوان یک مرکز لجستیکی عمل میکند و از نظر اقتصادی و استراتژیک برای ایران اهمیتی کلیدی دارد.
بر اساس گزارشها، محمد شیاع سودانی، نخستوزیر عراق، روز دوم جنگ ایران و اسرائیل با فرماندهان گروههای مسلح مرتبط با حشد الشعبی در جلسهای دیدار کرد تا مانع ورود آنها به جنگ شود. بر اساس این مقاله، سودانی از اواخر سال ۲۰۲۲ که به مقام نخستوزیری در عراق رسیده این استراتژی را دنبال کرده که از حشد الشعبی بخواهد در ازای به دست آوردن قدرت اقتصادی از اقدامات نظامی خودداری کنند و استراتژی او هم تا حدی موفق بوده چرا که حملات شبهنظامیان عراقی به پایگاههای آمریکا به شدت کاهش یافته است.
مجموع این شرایط، به گفته نویسندگان مقاله، باعث شده تا گروههای شبهنظامی عراقی تلاش کنند تمرکز بیشتری بر انتخابات پارلمانی ماه نوامبر داشته باشند از جمله گروه کتائب حزبالله که به تدریج به سمت دولت سودانی گرایش پیدا کرده در حال مذاکره با ائتلاف او برای به دست آوردن کرسیهای پارلمان است. به نوعی ظهور بلوک انتخاباتی مرتبط با کتائب حزبالله نشاندهنده تحول این گروه در عرصه سیاست انتخاباتی است که از سایه بیرون آمده و از یک نیروی شبهنظامی ضدآمریکایی به یک بازیگر فعال در سیاستگذاری دولت عراق تبدیل شده است.
مؤسسه سلطنتی خدمات متحد که این مقاله را منتشر کرده قدیمیترین اندیشکده بریتانیایی در حوزه دفاعی و امنیتی است که بیش از ۱۹۰ سال سابقه دارد.
