انتخابات شهرداری ۲۰۲۵ شهر نیویورک به رویدادی مهم در عرصه سیاسی آمریکا و جهان تبدیل شد. کسی در این انتخابات در برتری خیرهکننده و دور از انتظار برنده شد که تمامی بخش مسلط سیاسی و تجاری آمریکا در برابر او صفآرایی کرده بودند. زهران ممدانی، یک جوان مهاجر ۳۴ ساله مسلمان شیعه از پدر و مادری هندی و متولد اوگاندا و برخاسته از طبقه کارگر، شهردار شهری شد که قلب سرمایهداری آمریکا است. شهری که اکثریت قاطع آن گرایش به حزب دموکرات و لیبرالیسم دارند اما چهرههایی چون دونالد ترامپ هم از آن برخاستهاند.
سرمایهداران نیویورک، رهبران والاستریت، بخش مسلط حزب دموکرات، کل جمهوریخواهان، دولت ترامپ و لابیهای اسرائیل علیه او فعال بودند. اندرو کومو که در انتخابات درونی دموکراتها به ممدانی باخته بود در قالب کاندیدای مستقل به صحنه آمد و با حملات شدید و مانور بر روی اسلامهراسی و اتهام یهودستیزی سعی کرد پیروزی ممدانی را یک تهدید برای ساختارها و رویههای امنیتی، رفاهی و تجاری نیویورک جلوه بدهد. اما ممدانی با اتکا به جوانان، زنان و کارگران و کلا اقشار به حاشیه رفته توانست با امکانات مردمی پیروز شود.
بر اساس برخی از ارزیابیها ۸۱ درصد از زنان و ۶۴ درصد مردان بین ۱۸ تا ۲۹ سال ساکن نیویورک به ممدانی رای دادند. پایگاه اصلی او زنان بودند. فعالان الجیبیتیکیو نیز در کمپین او فعال بودند
نرخ مشارکت در انتخابات شهرداری تقریبا در چهار دهه در بالاترین حد بود. البته هنوز دو و نیم درصد آراء ماخوذه شمارش نشده است. نمودار زیر نرخ مشارکت در انتخابات شهرداری نیویورک در دهههای گذشته را نمایان میکند. باید در نظر داشت که از سال ۱۹۶۹ به قبل روش محاسبه متفاوت بوده وکل آراء ماخوذه را به تعداد کسانی که متمایل رای دادن بودند، حساب میکردند. از این رو نرخ مشارکت در آن دوران خیلی بالا است و نمیتوان با دورههای بعدی مقایسه کرد.
در ترکیب سنی و جنیستی رایدهندگان تفاوتها بیشتر نمایان است. جوانان و زنان آشکارا بیشتر از دورههای قبل رای دادهاند. بر اساس برخی از ارزیابیها ۸۱ درصد از زنان و ۶۴ درصد مردان بین ۱۸ تا ۲۹ سال ساکن نیویورک به ممدانی رای دادند. پایگاه اصلی او زنان بودند. فعالان الجیبیتیکیو نیز در کمپین او فعال بودند. ممدانی توانست یک ائتلاف بزرگ و متنوع از طریق تجمیع کمپینهای مختلف و توجه به علائق گوناگون و ایجاد ارتباطات اجتماعی گسترده شکل دهد.
شکاف سنی و قومی در سبد آرای او و رقبایش وجود داشت. او در کل توانست ۶۲ درصد آراء رایدهندگان زیر سی سال را کسب کند. این رقم برای ردههای سنی ۴۴-۳۰، ۶۴-۴۵ و بالای ۶۵ سال به ترتیب ۵۰، ۳۸ و ۲۹ درصد بود. این تقسیم نشانگر تغییر در نگرش سیاسی و اجتماعی نسلهای جدید آمریکا و بخصوص نسل زد است.
از لحاظ ترکیب قومی، ممدانی بیشترین درصد رای را در بین آسیاییتبارها (۵۹ درصد) کسب کرد. رتبههای بعدی آفریقایی-آمریکاییها با ۴۸ درصد و لاتینتبارها با ۴۵ درصد بودند. ۳۷ درصد سفید پوستها به او رای دادند.
از لحاظ ترکیب قومی، ممدانی بیشترین درصد رای را در بین آسیاییتبارها (۵۹ درصد) کسب کرد. رتبههای بعدی آفریقایی-آمریکاییها با ۴۸ درصد و لاتینتبارها با ۴۵ درصد بودند. ۳۷ درصد سفید پوستها به او رای دادند. از لحاظ طبقات اقتصادی وضعیت کمی پیچیده است. ۴۴ درصد کسانی که درآمد سالانه زیر پنجاه هزار دلار دارند به او رای دادند. ۳۶ درصد رای دهندگان وابسته به طبقه متوسط او را انتخاب کردند. اما او توانسته است رای ۴۸ درصد از رایدهندگانی را که درآمد سالانه بالای صد هزار دلار دارند از آن خود کند!
شهردار شدن ممدانی یک تغییر شبه انقلابی را بازتاب میدهد که امواج سیاسی پررنگی پیدا کرد. دلایل مختلفی در موفقیت او نقش داشت. مهمترین عامل شکاف اقتصادی گسترده و وضعیت بد اقتصادی برای کثیری از ساکنان نیویورک بهویژه جوانان بود. در واقع اکثریت نیویورکیها علیه ثروتمندان و رویهها و ساختارهای سیاسی حافظ منافع آنان طغیان کرد. شعار اصلی ممدانی، بهبود وضعیت معیشت و حل مشکل اداره زندگی توده مردم بود. برنامه او در شش بند زیر ارائه شد:
۱- گسترش مسکن ارزان و دسترسیپذیر
۲-حمایت از محلات و طبقات کمدرآمد
۳-تمرکز بر آموزش و مدارس رایگان
۴-ارائه خدمات بهداشتی و درمانی ارزان و استاندارد
۵-شفافیت مالی و اخذ مالیات از ثروتمندان
۶-توانمندسازی سازمانها و جوامع محلی
طبق بررسیهای آماری که در این نمودار نشان داده شده است، احتمال اینکه درآمد فردی متولد دهه هشتاد میلادی در سی سالگی از درآمد والدینش در همان سن بیشتر شود، به زیر پنجاه درصد کاهش پیدا کرده است.
دادن وعدههایی چون مهار تورم در بخش مسکن، ثابت نگهداشتن کرایه مسکن برای اقشار کمدرآمد، در دسترس کردن مهد کودک برای همگان و رایگانسازی و نوسازی ناوگان اتوبوس شهری برای اقشار ضعیف، اکثریت مردم نیویورک را که از کاندیداهای متعارف دو حزب ناامید شده بودند بسیج کرد.
عامل مهم دیگر بحث مهاجرت بود. در شهری که نیمی از ساکنانش متولد این شهر نیستند، سختگیریها بر مهاجران و ایجاد فضای منفی از سوی دولت ترامپ و جنبش ماگا واکنش گستردهای را پدید آورد تا به آنها یادآوری شود که نیویورک را مهاجران ساختهاند. استفاده از شیوههای نوین تبلیغاتی و برخورداری از منابع مالی مردمی در قالب شبکه بزرگ از اهداکنندگان با ارقام کم نیز به ممدانی کمک کرد تا اطمینان حاصل شود که او وامدار جریانهای مسلط بر والاستریت و سرمایهداری دیجیتال نیست.
مسلمان بودن و دیدگاه منفی ممدانی نسبت به دولت اسرائیل تاثیر ایجابی چندانی در انتخابات نداشت. شیعه در قرائتی مینیمال، غیرشریعتگرا، سکولار و سازگار با سازه سوسیالیستی، چندفرهنگگرایی و مدرن شکلگرفته در بستر نیویورک برای ممدانی مطرح است و به آن مفتخر است اما به دنبال دخالت دادن باورهای دینیاش در اداره شهر نیویورک نیست.
مسلمان بودن و دیدگاه منفی ممدانی نسبت به دولت اسرائیل تاثیر ایجابی چندانی در انتخابات نداشت. شیعه در قرائتی مینیمال، غیرشریعتگرا، سکولار و سازگار با سازه سوسیالیستی، چندفرهنگگرایی و مدرن شکلگرفته در بستر نیویورک برای ممدانی مطرح است و به آن مفتخر است اما به دنبال دخالت دادن باورهای دینیاش در اداره شهر نیویورک نیست. اما به لحاظ سلبی جوی که با اسلامهراسی و اتهام زنی در خصوص یهودستیزی علیه او راه انداخته شد با بیاعتنایی اکثریت رایدهندگان نیویورکی مواجه شد و وقعی به آن ننهادند.
راما دوجی همسر سوری الاصل او هم اثرگذار بود. وی در فعالیتهای تبلیغاتی همسرش به شکل مستقیم حضور نداشت اما در استفاده از سبک هنری خاص برای انتقال پیام به جامعه هدف موفقیتآمیز عمل کرد.
انتخاب ممدانی یک موج سیاسی در داخل آمریکا و جهان در امید به شکست و مهار راست افراطی و تقویت عدالت، آزادیها، دموکراسی و کرامت انسانی راه انداخته است. اما اینکه شهردار شدن ممدانی در قلب سرمایهداری آمریکا بتواند منجر به فصل جدیدی از سیاست در کشور اول اقتصادی دنیا شود، با اما و اگرهایی مواجه است. در واقع دینامیک تحولات بالا است و در یک سال آینده عوامل متعددی بر آن اثرگذار خواهند بود. فعلا به لحاظ روانی فضا در داخل حزب دموکرات به نفع جریان چپ رادیکال و مترقی تغییر پیدا کرده است. منتهی ماندگاری و گسترش آن فعلا پیشبینیپذیر نیست.
ماموریت نخست او تدوین برنامه عملیاتی برای اجرای وعدهها است تا آنها فقط شعارهای بدون پشتوانه نشوند. او باید در عمل ادعاهای رقبایش را خنثی کند که با هراسافکنی مدعی شده بودند که شهردار شدن او ساختارهای مالی و امنیتی نیویورک را متزلزل میکند و او فردی پوپولیست است.
به نظر میرسد که تازه کار ممدانی شروع شده است. ماموریت نخست او تدوین برنامه عملیاتی برای اجرای وعدهها است تا آنها فقط شعارهای بدون پشتوانه نشوند. ایجاد ناوگان اتوبوس نو و رایگان، مهد کودک همگانی و مهار قیمت خانههای استیجاری با تامین منابع از محل افزایش مالیات شرکتهای و بنگاههای تجاری و صنعتی کار راحتی نیست. او باید در عمل ادعاهای رقبایش را خنثی کند که با هراسافکنی مدعی شده بودند که شهردار شدن او ساختارهای مالی و امنیتی نیویورک را متزلزل میکند و او فردی پوپولیست است.
او به عنوان یک سوسیال دموکرات باید مدلی را ارائه بدهد که هم عدالت و رفاه اجتماعی را بهبود بخشد و هم کارامدی را برقرار کند. چالش بعدی او حفظ امید و جنبش شکل گرفته است. در گام بعدی باید کارشکنیهای ترامپ، سرمایهسالاران نیویورکی و لابیهای اسرائیل را خنثی کند
پیروزی ممدانی قدرت دموکراسی و ظرفیت بالقوه ساختار قدرت آمریکا در پذیرش تغییر را نشان داد. اما حفظ این وضعیت و بخصوص مزیت دموکراسی نیازمند عملکرد موفق ممدانی است. موفقیت او در اجرای برنامههایش این ظرفیت را دارد که سیاست آمریکا را متحول کرده و دولت جدیدی را در آینده پایه بگذارد.
