رواج پدیده‌ «بیوه‌های سیاه» در روسیه؛ زنانی که با مرگ سربازان به پول می‌رسند

رسانه‌های روسیه از رواج پدیده‌ای به «بیوه‌های سیاه» در این کشور خبر داده‌اند که به زنانی اطلاق می‌شود که ازدواج‌های صوری با سربازان انجام می‌دهند تا در صورت کشته شدن آنها در جنگ اوکراین بتوانند از امکانات و مزایای دولتی برخوردار شوند.

وال‌استریت جورنال به نقل از رسانه دولتی «آرگومنتی آی فاکتی» روسیه نوشت، پدیده «بیوه‌های سیاه» اکنون ابعاد گسترده‌ای یافته است که گوشه‌ای از معضلات اجتماعی و اقتصادی این کشور را به نمایش می‌گذارد.

این گزارش به نقل از مقامات روسیه و کارشناسان حقوقی می‌گوید کلاهبرداری‌هایی که زنان به تنهایی یا در قالب باندهای سازمان‌یافته، به این شکل انجام می‌دهند تا سربازان را به ازدواج صوری ترغیب می‌کنند به یک معضل جدی در روسیه تبدیل شده است. این پدیده ناشی از پیشنهادهای عالی مسکو به منظور تشویق مردان برای پیوستن به جبهه‌های جنگ اوکراین است،از جمله حقوق‌های بالا و پرداخت‌ غرامت چشم‌گیر به خانواده‌های کسانی که در خط مقدم جان خود را از دست می‌دهند.

وال استریت جورنال نیز با بررسی اسناد دادگاه و شهادت خانواده‌ها، جزئیات شوکه‌کننده‌ای را از این کلاهبرداری‌ها فاش کرده است. به عنوان مثال، هنگامی که سرگئی خاندوژکو، سرباز ۴۰ ساله روس، یک روز پس از ثبت‌نام در ارتش در اکتبر ۲۰۲۳، ازدواج کرد، خانواده و دوستانش گیج شدند زیرا او هرگز نامی از عروس نبرده بود. این ازدواج ۲۰ دقیقه‌ای، بدون عکس و تبادل حلقه و تنها با حضور یک مهمان برگزار شد. پس از مرگ خاندوژکو در میدان نبرد اوکراین، عروس او، النا سوکولوا، غرامتی۲۰۰ هزار دلاری که تقریبا ۲۰ برابر متوسط حقوق سالانه در روسیه است، دریافت کرد. اما یک دادگاه مدنی روسیه در اوایل سال جاری حکم داد که النا سوکولوا، خاندوژکو را فریب داده است تا بتواند ارث او را دریافت کند و بنابراین، ازدواج باطل اعلام شد و سوکولوا هم به پرداخت سه هزار روبل (معادل ۳۷ دلار) جریمه محکوم شد، هر چند وی به این حکم اعتراض کرده است. شاهدان گفته‌اند سوکولوا پس از مراسم ازدواج همچنان با همسر سابق و فرزندانش زندگی می‌کرد.

گزارش «آرگومنتی آی فاکتی» و وال استریت جورنال حاکی از آن است که باندهای جنایتکار در برخی از این کلاهبرداری‌ها دست دارند. به عنوان مثال، یک باند در منطقه خانتی-مانسییسک، مردان مجرد را پیدا می‌کردند و آنها را متقاعد می‌کردند تا قرارداد نظامی امضا کنند و سپس برای این مردان ازدواج‌های صوری ترتیب داده و آنها را مجبور می‌کردند کنترل امور مالی خود را واگذار کنند.

وال استریت جورنال گزارش داد که این گروه از این طریق حدود ۳۰ میلیون روبل (۳۷۰ هزار دلار) به دست آوردند و تحت قوانین جرایم سازمان‌یافته تحت تعقیب قرار گرفتند. همچنین در فوریه امسال، دادستانی در شرق دور روسیه ادعا کرد که یک زوج متاهل مرد ۴۶ ساله بی‌وارثی را فریب دادند تا با همدست ۶۳ ساله آنها ازدواج کند و سپس او را متقاعد کردند قرارداد نظامی امضا کند؛ هدف آن‌ها سرقت پولی بود که قرار بود به عنوان غرامت به بستگان پرداخت شود، زیرا می‌دانستند مرد ورثه دیگری ندارد. پس از مرگ مرد، این گروه حسابی بانکی به نام بیوه بگشودند  و ۸ میلیون روبل (تقریبا ۱۰۰ هزار دلار) را بین خود تقسیم کردند. ازدواج باطل اعلام شد و این پرونده همچنان در جریان است.

لئونید اسلوتسکی، قانون‌گذار روس، این زنان و گروه‌ها را به غارتگران در زمان محاصره لنینگراد در جنگ جهانی دوم تشبیه کرده و گفته است: «این هیولاها تصمیم گرفته‌اند مقدس‌ترین چیز، یعنی مراقبت از خانواده‌های قهرمانان به خاک افتاده را هتک حرمت کنند!»

کارشناسان حقوقی می‌گویند تعیین مقیاس واقعی این پدیده دشوار است، اما وال استریت جورنال شش پرونده در دادگاه‌های روسیه شناسایی کرده که در آن ادعا شده یا نتیجه‌گیری شده است که سربازان یا بستگانشان از طریق ازدواج‌های صوری فریب خورده‌اند.

شبکه‌های اجتماعی این کار را برای کلاهبرداران آسان کرده‌اند؛ در پلتفرم وی‌کِی (VK) روسیه، ده‌ها گروه مانند «قرارهای نظامی» وجود دارد که به طور خاص برای زنانی که به دنبال شوهر سرباز هستند، ایجاد شده است.

این موج سودجویی واکنش‌های شدیدی را برانگیخته و برخی قانون‌گذاران خواستار مسئولیت کیفری علیه افرادی شده‌اند که به قصد دریافت مزایای دولتی با یک سرباز ازدواج صوری می‌کنند.

وال استریت جورنال همچنین گزارش داد که برخی پرونده‌ها به درگیری‌های شدید خانوادگی بر سر پرداخت‌ها منجر شده است. به عنوان نمونه، آنجلینا واریوخینا در اوت سال گذشته با سربازی ۲۷ ساله به نام گئورگی کوستیرکو، ازدواج کرد و آن‌ها تنها ۱۱ روز با هم زندگی کردند تا کوستیرکو به جنگ بازگشت. کوستیرکو چند ماه بعد درخواست طلاق داد و در فوریه دادگاه ازدواج آن‌ها را باطل کرد. دو هفته بعد، کوستیرکو در جبهه منطقه کورسک روسیه کشته شد و یک روز پس از مرگ او، واریوخینا نسبت به لغو ازدواج اعتراض کرد. مادر کوستیرکو از واریوخینا شکایت کرد و او را به خیانت در ازدواج کوتاه و تلاش برای سودجویی از مرگ پسرش متهم کرد. واریوخینا که ۲۲ ساله بود و در دادگاه وکیل نداشت، در ماه ژوئن پرونده را باخت و حقوق او برای دریافت غرامت لغو شد.

وکیل خانواده کوستیرکو، این پرونده را درسی برای جامعه روسیه خواند و گفت که تلاش واریوخینا برای سودجویی از خون شوهر فقیدش نه تنها غیراخلاقی بود، بلکه خیانت محض محسوب می‌شد.