طرح صلح ۲۸ بندی دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، که مناطق اشغالی کریمه و دونباس را بهطور رسمی به روسیه واگذار میکند، اوکراین را در دشوارترین دوگانگی تاریخ مدرن خود قرار داده که آن انتخاب بین کرامت ملی و تمامیت ارضی در برابر پایان جنگی ویرانگر است.
نخستین واکنش به این طرح را ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، نشان داد که با جامهای سیاه مقابل دوربین ظاهر شد و اذعان داشت که کشورش تحت فشار بیسابقهای قرار گرفته و در یکی از «سختترین لحظات تاریخ» خود بهسرمیبرد.
اوکراین با پذیرش این طرح بهطور رسمی حدود ۲۰ درصد خاک خود را به روسیه واگذار میکند، ارتش خود را کوچک و محدود میسازد و رویای عضویت در ناتو را برای همیشه به فراموشی میسپارد. اما دولت زلنسکی با آگاهی از این امر که در منازعه دست پایین را دارد، اعلام کرده است که به جای رد کامل طرح، وارد مذاکراتی «سازنده» با دولت آمریکا خواهد شد تا جایگزینهایی برای صلح شرافتمندانه ارائه دهد.
آندری سیبیها، وزیر خارجه اوکراین که اگرچه اخیرا به سمت وزیر خارجه اوکراین منصوب شده، اما دیپلمات باسابقهای است، این طرح را فاقد هرگونه عنصری دانست که به صلح عادلانه میانجامد و گفت که «صلح پایدار باید بر اساس احترام کامل به حاکمیت ملی باشد، نه پاداش به متجاوز.»
به گزارش رسانه اوکراینی آربیسی، آقای سیبیها که با همتایان اروپایی خود دیدار داشت، افزود: «مفاد این طرح، فهرستی از خواستههای کرملین است که آن را دیکته کرده و صرفا میتواند جنگ و ظلم بیشتری را برای اوکراین و تمام اروپا به ارمغان بیاورد.»
با این حال چنانچه زلنسکی گفته است دولت او با حفظ«آرامش» خود میخواهد با آمریکا و دیگر شرکای کییف همکاری کند تا بلکه به راهحلی برسد.
شکاف سیاسی در «رادا»
واکنشها به طرح صلح ترامپ در «ورخوونا رادا» (پارلمان اوکراین) گویای بحران سیاسی داخلیست که این کشور را فراگرفته است، هرچند که در مخالفت با واگذاری خاک این کشور به روسیه، به نظر میآید که اجماعی نسبی وجود دارد.
گزارش شبکه تلویزیونی اسپرسو حاکی از آن است که حامیان زلنسکی در حزب «خادم مردم» تلاش کردهاند تا موضع دیپلماتیک رئیس جمهور را برجسته کنند، از جمله داوید آراخامیا، رهبر فراکسیون حاکم و از نزدیکان زلنسکی، در نشستهای داخلی پارلمان و گفتوگوهای فراکسیونی تلاش کرده تنش را پایین بیاورد و از انتشار مواضع تند و متفرقکننده جلوگیری کند.
این جناح اساسا موضع زلنسکی مبنی بر «گفتوگوی سازنده» با واشنگتن برای یافتن راهحل جایگزین را تنها راهکار جلوگیری از قطع کمکهای آمریکا میداند.
اما در سوی دیگر، مخالفان سیاسی زلنسکی هستند که این طرح را مستمسکی برای زیر سئوال بردن مدیریت جنگ میدانند، از جمله فراکسیون تحت رهبری پترو پوروشنکو، رئیس جمهور سابق اوکراین که خط مشی ملیگرایانه دارد، دولت زلنسکی را هدف حملات خود قرار داد.
پوروشنکو در واکنش به این سند، آن را نه «طرح صلح آمریکا»، بلکه طرح شخص دونالد ترامپ برای اجرای خواستههای روسیه و تحمیل نوعی تسلیم به اوکراین توصیف کرده و بر ضرورت شکلگیری موضعی مشترک و ملی در برابر فشار واشنگتن تاکید داشته است.
ویتالی کلیچکو، شهردار کییف و قهرمان سابق بوکس نیز که چهرهای با نفوذ ملی است، پیش از این در گفتوگویی با بیبیسی ضمن رد هر طرحی که به تسلط دائمی روسیه بر خاک اوکراین منجر شود، گفته بود که هر چند بحثهای مربوط به صلح ناگزیر پیچیدهاند، اما اوکراینیها «هرگز اشغالگری روسیه را نمیپذیرند».
او در این مصاحبه اظهار داشت که یکی از سناریوهای مورد بحث در برخی محافل بینالمللی موضوع «واگذاری موقت» برخی مناطق است، اما تاکید کرد که چنین گزینهای از نظر او عادلانه نیست و «اوکراینیها چنین چیزی را نخواهند پذیرفت».
بازتاب در رسانههای اوکراینی و موضع فعالان
رسانههای اوکراینی پس از انتشار جزئیات اولیه از طرح صلح پیشنهادی آمریکا، بهسرعت به تحلیل پیامدهای سیاسی و نظامی آن پرداختند. کییف پست در تحلیلی نوشت که این طرح میتواند آزمونی دشوار برای دولت اوکراین و اتحاد اروپا باشد و بر فشار فزاینده بر کییف در شرایط کاهش حمایت بینالمللی تأکید کرد.
در همین حال، اوکراینسکا پراودا با تمرکز بر مفاد نظامی طرح اشاره کرد که بندهای مربوط به محدود کردن ظرفیت ارتش اوکراین، نگرانیهای قابل توجهی میان کارشناسان دفاعی ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، تحلیلگران مستقل و برخی کارشناسان نظامی در رسانههای اوکراین هشدار دادهاند که هرگونه محدودیت بلندمدت بر توان دفاعی کشور میتواند بر امنیت ملی اوکراین اثر بگذارد، هرچند هنوز هیچ موضع رسمی واحدی از سوی نهادهای نظامی منتشر نشده است.
طرح ۲۸ بندی شامل چه مواردی است؟
مطابق با گزارشهای رسانهای معتبر، طرح۲۸ بندی ترامپ پیرامون جنگ اوکراین از جمله شامل محورهای زیر است:
تایید رسمی «حاکمیت اوکراین» اما با شروط سنگین.
امضای پیمان عدمتهاجم میان اوکراین، روسیه و اروپا، همراه با تضمینهای امنیتی از سوی آمریکا و ناتو.
اصلاح قانون اساسی اوکراین برای «عدم عضویت در ناتو» و محدود سازی ارتش اوکراین به حدود ۶۰۰ هزار نفر.
واگذاری یا به رسمیت شناختن بخشهایی از خاک اوکراین (از جمله کریمه، دونباس) تحت کنترل روسیه یا وضعیت «خطموقعیت ثابت».
سرمایهگذاری عظیم برای بازسازی اوکراین (با استفاده از داراییهای ضبطشده روسیه) و بازگشت اقتصادی روسیه به عرصه بینالمللی.
ایجاد «شورای صلح» تحت ریاست آمریکا/ترامپ برای نظارت بر اجرای توافق و ضمانتهای امنیتی.
