شبکه خبری الجزیره در گزارشی تلاش کرده است به این پرسش پاسخ دهد که تصمیم جنجالی دونالد ترامپ برای «توقف دائمی» مهاجرت از کشورهای موسوم به «جهان سوم» چه معنایی دارد و چه پیامدهایی برای مهاجران، پناهندگان و دارندگان اقامت در آمریکا خواهد داشت.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با اعلام «توقف دائمی» پذیرش مهاجر از «تمام کشورهای جهان سوم» در شامگاه پنجشنبه، گام بلند دیگری در راستای اجرای سیاستهای خود علیه طیفهای بزرگی از مهاجران خارجی در این کشور برداشت.
اعلام این امر یک روز پس از آن انجام گرفت که دو عضو گارد ملی در واشنگتن هدف تیراندازی قرار گرفتند و یک تبعه افغان بهعنوان مظنون اصلی حادثه معرفی شد.
ترامپ در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» نوشت: «من مهاجرت از تمام کشورهای جهان سوم را بهطور دائمی متوقف خواهم کرد تا بلکه نظام ایالات متحده کاملا بهبود یابد و در این راستا میخواهم پذیرش غیرقانونی تمام آن چند میلیون نفری که در دوره بایدن به آمریکا آمدند، لغو کنم.»
او اما مشخص نکرد که «جهان سوم» دقیقا چه کشورهایی است، گرچه این عبارت معمولا به کشورهای جنوب جهانی اطلاق میشود که هنوز در حال توسعه اقتصادیاند یا از نظر اقتصادی اساسا رو به توسعه هم ندارند.
ترامپ همچنین گفت هر فردی که «برای ایالات متحده یک دارایی بهحساب نیاید یا قادر به دوستداشتن کشور ما نباشد» از آمریکا اخراج خواهد شد.
او افزود تمام مزایا و یارانههای فدرال برای «غیرشهروندان» قطع خواهد شد و «اتباع خارجی که آرامش داخلی را مختل کنند سلب تابعیت خواهد کرد و هر فرد خارجی را که سربار عموم، تهدید امنیتی یا ناسازگار با تمدن غرب باشد» از آمریکا بیرون خواهد راند.
اوایل سال جاری، ترامپ صدور ویزا برای شهروندان ۱۲ کشور از جمله ایران را ممنوع و برای شهروندان ۷ کشور دیگر محدودیتهایی اعمال کرد. او در طول سال محدودیتهای دیگری نیز برای سفر به آمریکا وضع کرده است.
دولت ترامپ تاکنون چه اقداماتی کرده است؟
پس از آنکه «رحمانالله لکانوال»، تبعه ۲۹ساله افغان، بهعنوان مظنون اصلی تیراندازی به اعضای گارد ملی در روز چهارشنبه معرفی شد، ترامپ گفت: «اکنون باید پرونده تکتک اتباع خارجی را که در دوره بایدن از افغانستان وارد کشور ما شدهاند، دوباره بررسی کنیم.»
اداره خدمات شهروندی و مهاجرت ایالات متحده متعاقب این سخنان اعلام کرد که «تمام درخواستهای مهاجرت مربوط به اتباع افغان» تا اطلاع ثانوی تعلیق میشود.
جوزف ادلو، رئیس اداره خدمات شهروندی و مهاجرت ایالات متحده، سپس در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که «طبق دستور رئیسجمهور»،او «بررسی کاملا سختگیرانه همه گرینکارتهای متعلق به اتباع خارجی از هر کشوری را که اسباب نگرانیست» در راس برنامههای این نهاد قرار داده است.
دفتر ادلو به رسانههای آمریکا گفت کشورهایی که گرینکارت شهروندانشان مورد بازبینی قرار میگیرد همانهایی هستند که در فهرست ممنوعیت سفر ماه ژوئن دولت ترامپ قرار داشتند.
دولت ترامپ در ماه ژوئن، اعلام کرده بود که «حفاظت از ایالات متحده در برابر تروریستهای خارجی و سایر تهدیدهای امنیت ملی و عمومی»، اتباع ۱۹ کشور با ممنوعیت کامل سفر یا محدودیتهای جزئی مواجه خواهند شد.
کشورهای مشمول ممنوعیت کامل عبارتاند از: ایران، افغانستان، چاد، جمهوری دموکراتیک کنگو، گینه استوایی، اریتره، هائیتی، لیبی، میانمار، سومالی، سودان و یمن. کشورهای مشمول محدودیتهای جزئی هم بوروندی، کوبا، لائوس، سیرالئون، توگو، ترکمنستان و ونزوئلا هستند.
اما ترامپ ناگهان گفت که قصد دارد مهاجرت از تمام «کشورهای جهان سوم» را به طور دائم متوقف کند.
«توقف دائمی» مهاجرت چه معنایی دارد؟
الجزیره مینویسد که این موضوع هنوز روشن نیست. ابیشک ساکسنا، وکیل مستقر در دهلی نو و عضو دیوان عالی هند که مشاور امور مهاجرت بینالمللی نیز هست، به این رسانه گفت: «در زبان غیر حقوقی معنای توقف دائمی روشن بهنظر میرسد، اما در قوانین مهاجرت چنین اصطلاحی تعریف نشده است.»
او افزود: «در عمل، اصطلاح توقف دائمی معمولا به محدودیتی نامحدود اشاره دارد که زمان پایان مشخصی ندارد، اما از نظر حقوقی وضعیتی نیست که هیچ وقت تغییر نکند.»
الجزیره یادآوری میکند طبق «قانون مهاجرت و تابعیت آمریکا» ، رئیسجمهور میتواند ورود مهاجران را برای مدت مشخص، نامحدود یا تا زمان اصلاح یا لغو فرمان، به حالت تعلیق درآورد. با این حال این اقدام را میتوان از نظر حقوقی به چالش کشید.
ساکسنا گفت: «اگر هرگونه توقف نامحدود ناقض قوانینی باشد که توسط کنگره تصویب شدهاند، آن ممنوعیت یا توقف میتواند در دادگاه به چالش کشیده شود.»
روبرتو فورین، مدیر موقت مرکز «مهاجرت چندمسیره» در ژنو، نیز عنوان کرپ ابهام دولت ترامپ درباره اینکه این سیاستها شامل چه کسانی میشود و منظور او از «توقف دائمی» یا «جهان سوم» چیست، کاملا عمدی است.
او به الجزیره گفت: «نامشخص نگه داشتن این موارد به دولت اجازه میدهد تا بهطور گسترده و بیضابطه جوامع مهاجر در آمریکا و سراسر جهان را مرعوب کند، در حالی که اختیار استفاده از این ممنوعیت را بهعنوان ابزاری در سیاست خارجی معاملهمحور خود برای خویش حفظ میکند.»
فورین افزود: «انتظار دارم که این ممنوعیت بیشتر بر کشورهای فقیرتر اثر بگذارد و کشورهایی را که میتوانند در ازای آن منفعتی مانند منابع طبیعی یا مزیتهای راهبردی برای آمریکا داشته باشند، در امان بگذارد. هدف از چنین سخنانی نشان دادن سختگیری، تغییر روایت، ایجاد ترس و غیرانسانی جلوه دادن مهاجران است، صرفنظر از اینکه در عمل چگونه اجرا شود یا نتیجه حقوقی نهایی آن چه باشد.»
مهاجرانی که هماکنون در آمریکا زندگی میکنند، چه میشوند؟
به نوشته الجزیره، تا زمانی که فهرست دقیق کشورها اعلام نشود و این اقدام مهاجرتی اجرا نگردد، روشن نیست که افرادِ ساکن آمریکا از این کشورها چه شرایطی خواهند داشت.
با این حال، گزارشی از شورای مهاجرت آمریکا در ماه اوت نتیجهگیری کرده بود که افرادی از ۱۲ کشوری که در فهرست ممنوعیت کامل سفر به آمریکا قرار دارند، «نخواهند توانست اعضای خانواده خود را که در خارج زندگی میکنند ببینند».
در آن گزارش آمده بود: «طبق دستور ترامپ در ماه ژوئن، ویزاهای موجود قابل لغو نیستند، اما کسانی که نیاز دارند از آمریکا خارج شوند و پس از انقضای ویزا آن را تمدید کنند، ممکن است شامل این ممنوعیت شوند و اجازه بازگشت به کشور را نداشته باشند.»
ساکسنا گفت سیاستهای مهاجرتی محدودکننده میتوانند از چندین طریق دیگر نیز بهطور غیرمستقیم بر افراد ساکن آمریکا تأثیر بگذارند: «اول اینکه این سیاستها باعث افزایش دقت در بررسی پروندههای در انتظار خواهد شد و اداره خدمات شهروندی و مهاجرت ایالات متحده ممکن است درخواستهای اتباع کشورهایی را که مشمول این دستور شدهاند، تعلیق کند.»
او ادامه داد: «دوم اینکه تاریخ نشان داده وقتی کشوری تحت بررسی امنیتی شدید قرار میگیرد، زمان پردازش درخواست ویزای شهروندان آن معمولا افزایش مییابد. و در نهایت، اگرچه دولت نمیتواند وضعیت اقامت موجود را بدون دلیل لغو کند، اما ممکن است پروندههای مهاجرتی گذشته را از نظر تقلب، اطلاعات نادرست، نگرانیهای امنیتی یا عدم احراز شرایط قانونی مورد بازرسی قرار دهد.»
ساکسنا افزود اعلام ترامپ مبنی بر توقف مهاجرت از «کشورهای جهان سوم» احتمالا باعث میشود ورود همسران، فرزندان و والدینی که در خارج هستند، تا زمان لغو این فرمان، به آمریکا ممنوع شود.
او اضافه کرد: «با این حال، افرادی را که از قبل داخل آمریکا بودهاند، صرفاً به دلیل اینکه نام کشورشان در یک فرمان ذکر شده، نمیتوان از خانوادهشان جدا کرد. اصول وحدت خانواده تحت قانون اساسی و قانون مهاجرت و تابعیت برای هر فردی که داخل خاک آمریکا باشد، اعمال میشود.»
اگر گرینکارت داشته باشید چطور؟
دولت ترامپ اعلام کرده که قصد دارد تمام گرینکارتهای متعلق به افرادی از کشورهایی را که در فهرست ممنوعیت سفر ژوئن ۲۰۲۵ قرار دارند دوباره بررسی کند. اما هنوز مشخص نیست این روند چگونه انجام خواهد شد یا آیا گرینکارتها میتوانند لغو یا باطل شوند یا نه.
گرینکارت سندی مهاجرتی در آمریکا است که به فرد مهاجر اجازه میدهد بهطور دائم در کشور زندگی و کار کند.
قضات مهاجرتی آمریکا اختیار دارند گرینکارت را لغو و افراد را در صورت وجود دلایل جدی، مانند محکومیت به جرایم سنگینی همچون قتل یا تجاوز، از کشور اخراج کنند.
دولت نیز میتواند فرد مهاجر را به این دلایل، یا اگر وی را «تهدیدی برای امنیت عمومی» بداند یا اگر فرد قوانین ویزایی خود را نقض کرده باشد، اخراج کند.
با این حال، طبق گفته ساکسنا، دولت «هیچ اختیار قانونی برای لغو گرینکارت بدون طی مراحل قانونی ندارد. هر گونه لغو گرینکارت باید طبق تشریفات قانونی سختگیرانه انجام شده و الزامات دادرسی را رعایت کند.»
اداره مهاجرت و گمرک آمریکا سال گذشتهمحمود خلیل، فعال فلسطینی، را به دلیل «اظهارنظرهایش» هنگام اعتراض به جنگ نسلکشانه اسرائیل در غزه در دانشگاه کلمبیا بازداشت کرد. خلیل در آن زمان مقیم دائم آمریکا بود، اما اداره مهاجرت و گمرک آمریکا او را متهم کرد که در درخواست گرینکارت خود اطلاعاتی را پنهان کرده است.
در سپتامبر، یک قاضی مهاجرت آمریکا حکم داد که خلیل باید به الجزایر یا سوریه اخراج شود، اما این اتفاق هنوز رخ نداده است.
ترامپ امسال چه اقدامات دیگری برای محدود کردن مهاجرت انجام داده است؟
ترامپ علاوه بر صدور دستور بازبینی گرینکارتها و اعلام ممنوعیت سفر برای شهروندان برخی کشورها، اندکی پس از آغاز به کار خود در ژانویه، پذیرش پناهندگان را نیز متوقف کرد.
او ماه ژانویه در بیانیهای گفت: «ایالات متحده توانایی جذب شمار زیادی مهاجر، بهویژه پناهندگان، به طریقی که منابع مورد نیاز آمریکاییها را به خطر نیندازد، ندارد.»
دولت ترامد در اواخر اکتبر پایینترین سقف پذیرش پناهنده در تاریخ آمریکا را اعلام کرد و ورود تنها ۷ هزار و ۵۰۰ نفر را برای سال مالی ۲۰۲۶ مجاز دانست.
ترامپ در ۲۵ نوامبر، دستور بازبینی پرونده همه پناهندگانی را داد که در دوره دولت جو بایدن وارد کشور شدهاند و توصیه کرد درخواستهای اقامت دائم آنها متوقف شود که این شامل حدود ۲۳۳ هزار پناهنده میشود.
آمریکا همچنین کمکهای خارجی به پناهندگان در کشورهای میزبان را کاهش داده است.
این اقدامات چه معنایی برای پناهندگان دارد؟
فورین گفت: «مجموعه این اقدامات بهویژه اگر باعث ایجاد رقابت میان دولتها شود میتواند پیامدهای ویرانگری در سطح جهان داشته باشد، از جمله در کشورهایی که همین حالا نیز درگیر جنگ و خشونت هستند.»
او افزود: «ما شاهد تکرار همین روند در اروپا هستیم؛ از سیستم بریتانیا برای انتقال فرایند پناهندگی به رواندا گرفته تا مراکزی که ایتالیا تلاش کرد در آلبانی راهاندازی کند. هیچیک از اینها عملی نشد، چون در هر مرحله دادگاهها آن را متوقف کردند.»
«متأسفانه تمام این اقدامات به روند غیرانسانی جلوه دادن پناهندگان و مهاجران کمک کرده است؛ اینکه آنها صرفا بهعنوان تهدید یا بار اضافی دیده میشوند، نه انسانهایی که نیازمند حمایتاند یا شایسته فرصتی برای آیندهای بهتر.»
