نشریه اکونومیست در گزارشی بر نوآوریهای چین و تاثیرش بر اقتصاد جهانی تمرکز کرد و بهویژه سرعت این کشور در توسعه خودروهای خودران (روبوتاکسی) و داروهای جدید را مورد توجه قرار داد.
این گزارش میگوید در حالی که توجه و نگرانیهای کشورهای غربی بهطور عمده بر رقابت چین در حوزههایی چون خودروهای الکتریکی، پنلهای خورشیدی و هوش مصنوعی متنباز متمرکز است، این کشور با شتابی خیرهکننده در حال پیشروی در این دو فناوری حیاتی است است که میتوانند نظم اقتصادی و زندگی روزمره در سطح جهانی را متحول سازند.
گزارش اکونومیست تاکید میکند که پیشرفتهای چشمگیر در روبوتاکسیها و توسعه داروهای جدید، قدرت و نحوه عملکرد نوآوری چینی را به وضوح نشان میدهد و زنگ خطر را برای اقتصادهای رقیب به صدا درآورده است.
پیشتازی در روبوتاکسیها و داروسازی: ابعاد و مقیاس
اکونومیست مینویسد که انقلاب روبوتاکسیها در چین با سرعتی فزاینده در حال شکلگیری است؛ انقلابی که میتواند حملونقل، لجستیک و زندگی شهری را به کلی دگرگون کند. تاکسیهای خودران چینی با هزینهای معادل یک سوم نمونههای آمریکایی همچون ویمو ساخته میشوند و با ثبت میلیونها کیلومتر رانندگی، در حال انعقاد قراردادهای همکاری در اروپا و خاورمیانه هستند. در عرصه پزشکی نیز، چین خود را از یک کپیکار صرف داروهای ژنریک به دومین توسعهدهنده بزرگ داروهای جدید در جهان، از جمله داروهای پیشرفته برای درمان سرطان، تبدیل کرده است.
اهمیت این پیشرفتها به حدی است که شرکتهای غربی در حال دریافت مجوز برای استفاده از محصولات چینی هستند و به اعتقاد اکونومیست، ظهور یک غول دارویی جهانی از چین دیگر یک رویای دور از دسترس نیست.
عناصر پنهان موفقیت: استعداد، تولید و چابکی رگولاتوری
رشد چشمگیر این دو صنعت ریشه در ترکیبی منحصر به فرد از عوامل دارد که شیوه نوآوری چینی را تبیین میکند. این عوامل عبارتند از ظرفیت عمیق استعدادهای بومی، زیرساخت گسترده تولید و مقیاس عظیم که به شرکتها اجازه میدهد به سرعت در زنجیره ارزش بالا روند. تولید روبوتاکسیها از مزیت تولید انبوه خودروهای الکتریکی بهره برده است و تسلط چین بر تامین لیدارها و سایر حسگرهای مورد نیاز، به کاهش چشمگیر هزینهها کمک کرده است.
به نوشته اکونومیست، در بخش داروسازی نیز سود حاصل از تولید داروهای ژنریک و بسیج ارتشی از بیماران برای انجام کارآزماییهای بالینی در مقیاس وسیع، روند نوآوری را تسریع کرده است، به طوری که یک سوم کل آزمایشهای بالینی جهان در سال گذشته توسط شرکتهای چینی انجام شد.
با این حال، یک عنصر کلیدی و شاید شگفتآور در موفقیت چین، وجود مقرراتگذاران چابک، انعطافپذیر و مشوق است. اکونومیست گزارش میدهد که دولتهای محلی با ارائه اعتبار ارزان و کمکهای دیگر، به شرکتها کمک کردهاند. اما عامل اصلی شتابدهنده، چابکی در قانونگذاری بوده است. برای مثال، پس از تعیین هدف «ابرقدرت بیوتکنولوژی» شدن در سال ۲۰۱۶، رگولاتور دارویی چین نیروی کار خود را چهار برابر کرد و انباشت ۲۰ هزار درخواست دارویی را تنها در دو سال رفع کرد؛ این امر زمان لازم برای تایید آزمایشهای انسانی را از ۵۰۱ روز به تنها ۸۷ روز کاهش داد.
در حوزه روبوتاکسیها هم مقامات محلی برای جذب استعداد و سرمایه، طرحهای آزمایشی را با سرعت تایید کردند و زیرساختهای دیجیتال مورد نیاز را در بیش از ۵۰ شهر نصب کردند، و از طریق آزمون و خطا به مهندسان و سیاستگذاران کمک کردند تا فناوری را درک کنند.
رقابت خونین و موج جدید صادرات کمهزینه
رقابت داخلی شدید در چین، شرایط سختی را بر شرکتهای منفرد تحمیل میکند؛ به گونهای که شرکتهای روبوتاکسی باید هم با یکدیگر و هم با تاکسیهای ارزانقیمت انسانی در اقتصادی که با تورم منفی دست و پنجه نرم میکند، رقابت کنند.
اکونومیست میگوید که بسیاری از شرکتهای زیانده در این جنگهای قیمتی دوام نخواهند آورد؛ اما آنهایی که از این رقابت سخت جان سالم به در میبرند، به قهرمانان صادراتی بیش از حد رقابتی تبدیل میشوند که برای کسب درآمد به بازارهای خارج از کشور روی میآورند. این موج جدید نوآوری کمهزینه چینی به طرق مختلف در جهان منتشر خواهد شد.
داروهای ارزانقیمت چینی میتواند منافع بزرگی را، بهویژه برای کشورهای در حال توسعه، به همراه داشته باشد. اما برای شرکتهای چینی، بازار پرسود آمریکا که ۷۰ درصد سود جهانی داروسازی را تامین میکند، جذابترین هدف است و به دلیل اهمیت فزاینده چین در زنجیره تامین شرکتهای دارویی غربی، این رابطه ممکن است حتی شکل همزیستی داشته باشد. در مقابل، روبوتاکسیها احتمالا مسیری متفاوت را طی کرده و با وجود مسدود شدن در آمریکا به دلیل نگرانیهای امنیتی و صنعت داخلی قوی، در سایر کشورهایی که تلاشهای خودرانی آنها عقبتر است، نفوذ خواهند کرد.
پاسخ غرب: فراتر از حمایتگرایی
نشریه اکونومیست هشدار میدهد که رقابت چین خطر تضعیف اقتصادهای غربی را در پی دارد. در مواردی که شواهد روشنی از دامپینگ و یارانههای چینی وجود دارد، اقدامات متقابل علیه صادرات چین توجیهپذیر و ضروری است. همچنین، اقدامات امنیتی در جایی که خطراتی مانند تهدید نظارتی دادههای جمعآوریشده توسط روبوتاکسیها وجود دارد، موجه است.
اما گزارش اکونومیست تاکید میکند که حمایتگرایی شتابزده به بهانه امنیت یا ایمنی، اشتباهی بزرگ خواهد بود. مسدود کردن دستاوردهای نوآوری چین، مصرفکنندگان غربی را از مزایای داروهای ارزانتر و حملونقل کارآمد محروم میکند، در حالی که رایدهندگان نگران افزایش هزینههای زندگی هستند. بهترین پاسخ برای اقتصادهای غربی، بازاندیشی در شیوه نوآوری در داخل است.
این گزارش هشدار میدهد که وسوسهانگیز است که رشد چین را صرفا به احکام اقتدارگرایانه نسبت دهیم و نتیجه بگیریم که دموکراسیها نمیتوانند از این مسیر پیروی کنند. در حالی که این تفکر نادرست است؛ زیرا خلاقیت بخش خصوصی و چابکی رگولاتورها در چین نیز حیاتی بودهاند. متسفانه، غرب در این زمینهها در مسیر اشتباهی حرکت میکند: آمریکا با وجود برخورداری از مقیاس و منابع مالی، با مقرراتگذارانی مواجه است که در بسیاری از ایالتها (به ویژه دموکراتها) فرآیند تایید خودروهای خودران را مسدود میکنند یا به تاخیر میاندازند. علاوه بر این، دولت با دانشگاهها و مهاجران بااستعداد خصومت نشان میدهد. در اروپا نیز، در حالی که سهم چین در آزمایشهای بالینی افزایش یافته، این قاره در حال از دست دادن موقعیت است و نیاز مبرمی به یکپارچگی بیشتر اقتصادهای خود برای تأمین مالی و توسعه فناوریهای جدید دارد. اکونومیست مینویسد که رگولاتورهای اروپایی اغلب ایمنی را فدای ریسکپذیری و آزمایش میکنند
در پایان، اکونومیست تکید میکند که سلطه چین بر آینده حتمی نیست، اما اگر غرب میخواهد در فناوریهای حیاتی مانند خودروهای خودران، پزشکی، خودروهای الکتریکی و انرژی خورشیدی رقابت کند، باید درسهای درستی از چابکی تنظیمی و نوآوری بخش خصوصی چین بیاموزد.
