دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در حال پیشبرد برنامههای خود برای دیداری باشکوه با شی جینپینگ، رهبر چین، در هفته آینده است؛ با این حال به نوشته واشینگتنپست، بلاتکلیفی در استراتژی کاخ سفید برای پایان دادن به جنگ با ایران و تنشها بر سر حمایت پکن از تهران، نشان میدهد که تعویق دو ماهه این نشست چندان کارساز نبوده است.
گزارش این رسانه که به قلم کیت کادل، خبرنگار حوزه امنیت واشینگتنپست، نگاشته شده است، شرح میدهد که چگونه مسئله ایران و جنگی که آمریکا و اسرائیل از روز نهم اسفند با حمله به تهران و دیگر شهرهای ایران آغاز کردند، بر این دیدار حساس سایه انداخته است.
ترامپ روز سهشنبه با تمجید از رئیسجمهور چین و «بسیار محترم» خواندن او، اعلام کرد که هفته آینده در پکن درباره جنگ با وی گفتوگو خواهد کرد. این اظهارات در حالی مطرح شد که پکن از تحریمهای گسترده آمریکا علیه تجارت با ایران خشمگین است؛ تنشی که هفته گذشته با اقدام کمسابقه پکن در دستور به شرکتها و کشتیها برای سرپیچی آشکار از این تحریمها، به اوج خود رسید.
واشینگتنپست مینویسد که تنشهای دیپلماتیک بر سر جنگ ایران، آمادهسازی این نشست را با ابهام مواجه کرده و دستاوردهای احتمالی این اجلاس عالیرتبه را تحتالشعاع قرار داده است؛ نشستی که قرار است در آن دو رهبر درباره موضوعاتی چون تجارت دوجانبه، تایوان، فنتانیل و هوش مصنوعی رایزنی کنند.
«یون سان»، مدیر برنامه چین در مرکز استیمسون واشینگتن، میگوید: «تاریخ اولیه به این دلیل به تعویق افتاد که ترامپ نمیتوانست همزمان به دو موضوع رسیدگی کند، بنابراین جنگ از قبل تأثیر خود را گذاشته است. اما اکنون سوال این است که آیا جنگ بر موضوعات اصلی این سفر نیز تأثیری کلیدی خواهد داشت؟»
در پشت صحنه: چانهزنی بر سر امتیازات
به نوشته واشینگتنپست، مقامات آمریکایی و چینی پشت پرده در تلاش برای دستیابی به توافقی هستند که به گفته کارشناسان احتمالا شامل فروش محصولات کشاورزی آمریکا به چین، قراردادهای سرمایهگذاری، بیانیه مشترک درباره محدودیتهای هوش مصنوعی و سفارش هواپیماهای تجاری آمریکایی خواهد بود؛ مجموعهای از دستاوردها که ترامپ میتواند آنها را یک پیروزی در سیاست خارجی بنامد . در مقابل، تحلیلگران میگویند پکن امیدوار است آتشبس تجاری را تمدید کند، از فشار تحریمها و محدودیتهای فناوری بکاهد و احتمالا تضمینهایی دریافت کند که ایالات متحده فروش تسلیحات به تایوان را کاهش دهد.
این گفتوگوها در حالی پیش میرود که تحولات در جنگ ایران شتاب گرفته است. ترامپ روز سهشنبه بهطور ناگهانی گفت از آنجا که احتمال دستیابی به توافق با ایران وجود دارد، عملیات موسوم به «پروژه آزادی» را که برای عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز تدارک دیده بود، تنها دو روز پس از آغاز آن متوقف میکند.
گزارشگر واشینگتنپست مینویسد که این دقیقا همان نوع مدیریت دیپلماتیکی است که ترامپ امیدوار بود با به تعویق انداختن دیدار مارس خود با شی، از آن اجتناب کند تا در این دیدار متزلزل جلوه نکند.
نقش میانجیگری یا تقابل؟
این گزارش سپس به نشست روز چهارشنبه عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با وانگ یی، دیپلمات ارشد چین، در پکن میپردازد و آن را نشانهای دیگر از گره خوردن عمیق جنگ ایران با دیدار ترامپ و شی مینامد.
یون سان معتقد است: «فکر میکنم این یک طراحی عمدی است که ایرانیها بیایند و خط قرمزهای خود را به چینیها بگویند، و اعلام کنند که پکن در چه زمینههایی میتواند کمک کند و چین چگونه میتواند ترامپ را نرم کند.»
پکن تاکنون از اتخاذ موضع علنی تند درباره جنگ خودداری کرده و در خفا تهران را به بررسی توافق صلح با آمریکا ترغیب نموده است. با این حال، پکن همزمان حمایت خود را از حکومت ایران حفظ کرده، تماسهای رسمی متعددی در ماههای اخیر با مقامات ایرانی داشته و از آنچه وزارت خارجهاش تاکتیکهای «خطرناک» آمریکا در تنگه هرمز خوانده، به شدت انتقاد کرده است.
تشدید فشارها و کشتیربایی دیپلماتیک
آمریکا در هفتههای اخیر فشارها بر پکن را به شدت افزایش داده و تحریمهای گستردهای علیه دهها نهاد و یک پالایشگاه بزرگ نفت چینی که با تجارت با «ناوگان سایه» ادامه میدهند، وضع کرده است؛ تجارتی که سالانه صدها میلیون بشکه نفت ایران را روانه چین میکند (حدود ۱۳ درصد از کل واردات نفت این کشور).
واشینگتن همچنین در اقدامی غیرمعمول، دو کشتی مرتبط با چین را که حامل کالاهای ایرانی بودند، توقیف کرد. ترامپ درباره یکی از این کشتیها گفت که حامل «هدیهای از طرف چین» بوده که «زیاد هم جالب نبود». پکن این تحریمها را محکوم کرده و آنها را «غیرقانونی» خوانده است.
انتظارات از نشست پکن
گزارش واشینگتنپست اینگونه ادامه مییابد که در حالی که تنها یک هفته به این اجلاس باقی مانده، مقامات ارشد آمریکایی بر نقش چین در این جنگ متمرکز شدهاند. مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، روز سهشنبه از پکن خواست از دیدار با عراقچی برای کمک به باز کردن بنبست ایجاد شده توسط تهران در تنگه هرمز استفاده کند.
روبیو همچنین از چین خواست قطعنامه تحت حمایت آمریکا در سازمان ملل را که خواستار توقف حملات و مینگذاری ایران در تنگه هرمز است، وتو نکند. این قطعنامه ممکن است تنها چند روز پیش از سفر ترامپ به رأی گذاشته شود. ماه گذشته، پکن قطعنامه دیگری را که از تلاشهای بینالمللی برای تأمین امنیت تنگه حمایت میکرد، وتو کرده بود.
از سوی دیگر، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده که نقشی کلیدی در آمادهسازی این نشست دارد، روز دوشنبه پکن را متهم کرد که با حمایت از حکومت ایران، به تأمین مالی یک «دولت حامی تروریسم» کمک میکند.
با این همه، تحلیلگران انتظارات برای موفقیتهای بزرگ در این نشست را کاهش دادهاند و معتقدند هر دو طرف احتمالا بر تثبیت روابط و تمدید آتشبس شکننده تجاری تمرکز خواهند کرد. رن شیائو، دیپلمات سابق چینی، میگوید: «چین پس از سالها فراز و نشیب، سطح انتظارات خود را به شدت پایین آورده است.»
تشریفات و حواشی سفر
از زمانی که ترامپ در فوریه برای اولین بار از این نشست خبر داد و گفت امیدوار است «بزرگترین نمایش تاریخ چین» باشد، دستور کار برنامه از سه روز به دو روز کاهش یافته است. همچنین مشخص نیست که آیا او با استقبال مجللی که انتظارش را دارد روبرو خواهد شد یا خیر. پکن معمولا دیدارهای سطح بالا را از ترس مشکلات لحظه آخری، تا لحظه آخر بهطور رسمی تأیید نمیکند.
در حالی که تصاویر فرود هواپیماهای ترابری ارتش آمریکا در فرودگاه پکن در شبکههای اجتماعی چینی دست به دست میشود، گمانهزنیها درباره تجهیزات ارسالی واشینگتن بالا گرفته است؛ هرچند این پروازها بخشی از پروتکلهای معمول برای جابجایی تیم امنیتی، سیستمهای مخابراتی و خودروی زرهی رئیسجمهور معروف به «هیولا» است.
ترامپ که پیشتر با اشتیاق از رژه سربازان چینی سخن گفته بود، ماه گذشته مدعی شد که شی جینپینگ پس از تلاشهای او برای بازگشایی تنگه، او را در پکن «محکم در آغوش خواهد گرفت». با این حال، مقامات چینی نگرانند که استقبال بیش از حد گرم، در میان درگیریهای جاری منطقه، سیگنال اشتباهی مبنی بر کوتاه آمدن در برابر آمریکا ا
رسال کند و نقش میانجیگرانه چین در خاورمیانه را مخدوش سازد.
