نیکلاس مادورو، رهبر ونزوئلا که در زندان آمریکا بهسرمیبرد، روز دوشنبه برای محاکمه به اتهام قاچاق مواد مخدر وارد دادگاهی در نیویورک شد؛ اما پرسش درباره قانونی بودن عملیات نامعمول دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، برای ربودن مادورو و سیلیا فلورس، همسرش همچنان باقیست و شورای امنیت سازمان ملل دراینباره تشکیل جلسه خواهد داد.
نیروهای ویژه آمریکا در بزرگترین مداخله نظامی این کشور در آمریکای لاتین از زمان حمله ۱۹۸۹ به پاناما، بامداد شنبه با بالگرد وارد کاراکاس شدند، حلقه امنیتی مادورو را درهم شکستند و او را به ایالات متحده منتقل کردند.
بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، مادورو و همسرش حدود ساعت ۷ صبح دوشنبه از بازداشتگاهی در بروکلین به بالگردی منتقل شدند که آنها را به دادگاه فدرال منهتن برد.
اتهام قاچاق، سایه نفت و انگیزههای پنهان واشنگتن
ایالات متحده مادورو را به هدایت یک شبکه قاچاق کوکائین متهم کرده که با کارتلهای سینالوآ و زتاس مکزیک، شورشیان فارک کلمبیا و باند «ترن د آراگوآ» در ونزوئلا همکاری میکرده است. مادورو ۶۳ ساله همواره این اتهامات را رد کرده و گفته که آنها پوششی برای «اهداف امپریالیستی آمریکا» در رابطه با نفت ونزوئلا هستند.
ترامپ در حالی که مادورو را دیکتاتور و «سلطان مواد مخدر» میخواند، پنهان نکرده که خواهان سهمی از ثروت نفتی ونزوئلاست.
ونزوئلا بزرگترین ذخایر نفتی جهان را دارد، حدود ۳۰۳ میلیارد بشکه که بخش اعظم آن نفت سنگین منطقهٔ اورینوکو است.
بیشتر بخوانید:
اعتراضهای جهانی به ربودن رئیسجمهور ونزوئلا؛ انتقاد دموکراتها از ترامپ
آمریکا مادورو را چگونه ربود و جهان چه واکنشی نشان داد؟
آمریکا حلقه محاصره ونزوئلا را تکمیل میکند؛ توافقهای نظامی جدید در آمریکای لاتین
«دزدی دریایی» یا اجرای قانون؛ آیا آمریکا بهطور قانونی میتواند نفتکشهای ونزوئلا را توقیف کند؟
چرخش در کاراکاس و دعوت به همکاری با واشنگتن
این میان دولت ونزوئلا که ابتدا دستگیری مادورو را «آدمربایی» و تلاشی استعمارگرایانه برای تصاحب نفت خواند، به دنبال تهدید ترامپ لحن خود را تغییر داد و از همکاری با واشنگتن سخن گفت.
دلسی رودریگز، معاون مادورو که اکنون رهبری موقت ونزوئلا را بر عهده دارد، بر ایجاد روابط مبتنی بر احترام واشنگتن تاکید کرد و آن را اولویت خواند.
او گفت: «ما از دولت آمریکا دعوت میکنیم تا با همکاری یکدیگر دستور کاری را تدوین کنیم. رئیسجمهور دونالد ترامپ، مردم ما و منطقه ما شایستهٔ صلح و گفتوگو هستند، نه جنگ.»
رودریگز ۵۶ ساله، دختر یک چریک چپگرا، از اعضای تندرو جنبش حاکم «چاویستا» بوده و بهدلیل روحیه تهاجمیاش مادورو به او لقب «ماده ببر» داده است. با این حال، او بهعنوان فردی عملگرا با ارتباطات قوی در بخش خصوصی و اعتقاد به اصول متعارف اقتصادی نیز شناخته میشود. بسیاری از ونزوئلاییها اساسا او را بهخاطر لباسهای شیک و گرانی که میپوشد میشناسند.
ترامپ رودریگز را تهدید کرده که اگر نخواهد با ایالات متحده همکاری کند، سرنوشتی بدتر از مادورو در انتظارش خواهد بود. او همچنین کلمبیا و مکزیک را تهدید کرده و گفته دولت کمونیستی کوبا «بهنظر میرسد در آستانه سقوط است.»
اینکه آمریکا چگونه با دولتی پس از مادورو که مملو از دشمنان ایدئولوژیک قسمخورده آن است همکاری خواهد کرد، روشن نیست. رویترز مینویسد که به نظر میرسد ترامپ فعلا اپوزیسیون ونزوئلا را کنار گذاشته؛ جریانی که تصور میکرد با سقوط مادورو، فرصت به آنها خواهد رسید. اگرچه ماریا کورینا ماچادو، رهبر اپوزیسیون و برنده نوبل صلح، گفته است که ادموندو گونزالس، متحد او، در انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۴ با اختلافی قاطع پیروز شده و بنابراین مشروعیت حکومتی دارد. با این حال ترامپ درباره خود ماچادو گفته است که او از حمایت کافی برخوردار نیست.
واکنشهای جهانی و چالش حقوق بینالملل
در این حال نگرانی جهانی از اقدام ترامپ در ربودن و محاکمه رهبر یک کشور خارجی نیز به قوت خود باقیست و شورای امنیت سازمان ملل قرار است درباره قانونی بودن این اقدام و پیامدهای آن بحث کند.
روسیه، چین و متحدان چپگرای ونزوئلا این یورش آمریکا را محکوم کردهاند. کوبا، سرسختترین حامی کاراکاس که مدتها شایعه شده مسئول امنیت مادورو بوده، اعلام کرد ۳۲ نفر از نیروهای نظامی و اطلاعاتیاش در جریان این عملیات کشته شدهاند.
متحدان اروپایی آمریکا که بیشترشان بهدلیل اتهام تقلب انتخاباتی مادورو را بهعنوان رئیسجمهور به رسمیت نمیشناختند، واکنش محتاطانهتری داشته و بر لزوم گفتوگو و پایبندی به قانون تاکید کردهاند.
از میان کشورهای اروپایی صریحترین موضع را دولت چپگرای اسپانیا داشته که اقدام آمریکا را «نقض حقوق بینالملل» خوانده و آن را محکوم کرده است. پدرو سانچز، نخستوزیر این کشور، در نامهای به اعضای حزب سوسیالیست خود تاکید کرد مداخله آمریکا را به رسمیت نمیشناسد.
اسپانیا میزبان بزرگترین جمعیت مهاجران ونزوئلایی خارج از آمریکای لاتین و ایالات متحده است و از جمله چهرههای ارشد اپوزیسیون مانند ادموندو گونزالس و لئوپولدو لوپس در این کشور بهسرمیبرند.
