وبسایت «میدلایست آی» از رفتوآمد پروازهای باری امارات متحده عربی به پایگاههای نظامی اسرائیل و اتیوپی پرده برداشته که در بحبوحه جنگ داخلی سودان و تشدید رقابت کشورهای حوزه خلیج فارس در خاورمیانه و شاخ آفریقا انجام گرفته است.
این رسانه با ردیابی یک فروند هواپیمای باری آنتونوف ۱۲۴ که از بزرگترین هواپیماهای ترابری نظامی جهان محسوب میشود متوجه ارتباط آن با اسرائیل، اتیوپی و جنگ داخلی سودان شده است
«میدلایست آی» مینویسد که این هواپیما در اوایل ژانویه سال ۲۰۲۶ چندین پرواز به پایگاه هوایی هَرَر مِدا، اصلیترین پایگاه نیروی هوایی اتیوپی، انجام داده و سپس به ابوظبی بازگشته است و در برخی موارد نیز توقفهایی در پایگاه هوایی اوودا در صحرای نِگِو اسرائیل داشتهاست.
پیشتر کارشناسان سازمان ملل نیز گزارش داده بودند که هواپیمای آنتونوف ۱۲۴ متعلق به شرکت ماکسیموس ایر با شماره ثبت یواِر-زِیدی تسلیحات نظامی به دست نیروهای همسو با امارات در سودان و لیبی رسانده است.
این پروازها در شرایطی انجام گرفته که رقابت میان عربستان سعودی و امارات در شاخ آفریقا اوج گرفته و جنگ سودان نیز وارد سومین سال خود شده است. از این رو تحلیلگران این تحرکات را صرفا در چارچوب لجستیک حملونقل نمیبینند، بلکه آن را بخشی از رقابت ژئوپلیتیک قدرتها تفسیر میکنند.
جنگ سودان و اتهام حمایت خارجی
جنگ داخلی سودان در آوریل ۲۰۲۳ آغاز شد؛ زمانی که ارتش سودان در برابر نیروهای شبهنظامی پشتیبانی سریع قرار گرفت. این درگیری پیامدهای انسانی فاجعهباری داشته و به کشته شدن دهها هزار تن و همچنین آوارگی میلیونها تن انجامیده است. در طول این جنگ، بارها اتهامهایی مطرح شده مبنی بر اینکه قدرتهای خارجی، از جمله امارات متحده عربی، به نیروهای پشتیبانی سریع سلاح و پشتیبانی لجستیکی رساندهاند و این امر نقش مهمی در جهتدهی به روند جنگ داشته است.
بررسی پیشین خبرگزاری رویترز از دادههای پروازی نشان داد که دهها پرواز باری از امارات در باند هوایی امدجَراس در شرق چاد فرود آمدهاند؛ موضوعی که تردیدهایی درباره نقش این پروازها در شبکه تدارکاتی نیروهای پشتیبانی سریع ایجاد کرد. امارات اما همواره این اتهامها را رد کرده و تأکید داشته است که این پروازها صرفا حامل کمکهای انسانی بودهاند.
بیشتر بخوانید:
وحشت در الفاشر سودان؛ رد خون و کوه اجساد در خیابانها از فضا هم پیداست
امپراتوری در سایه؛ نقش شیوخ امارات در شعلهور شدن جنگ سودان
رقابت امارات و عربستان؛ فراتر از سودان
گزارش میدلایستآی تأکید میکند که ازسرگیری پروازها به اتیوپی در زمانی رخ داده که جای پای راهبردی امارات در سومالی تضعیف شده است. دولت سومالی اخیرا توافقهای دفاعی خود با امارات را لغو کرده و نیروهای اماراتی از پایگاههای کلیدی، از جمله پایگاه بوساسو در منطقه پونتلند، عقبنشینی کردهاند. این تحولات ابوظبی را ناچار کرده است برای حفظ نفوذ منطقهای خود و تداوم عملیات، به دنبال مسیرهای لجستیکی جایگزین باشد.
در این چارچوب، اتیوپی به شریکی مهم در راهبرد در حال تحول امارات بدل شده است؛ بهویژه آنکه برخی کارشناسان منطقهای معتقدند رهبری اتیوپی در موضوعاتی چون سودان و امنیت دریای سرخ، همسویی سیاسی قابل توجهی با منافع امارات نشان داده است.
نقش اتیوپی بهعنوان یک مرکز لجستیکی پیشرو، همزمان با تلاشهای فزاینده عربستان سعودی برای مهار نفوذ امارات در منطقه پررنگتر شده است. عربستان، با حمایت کشورهایی مانند مصر و ترکیه، تعاملات نظامی و دیپلماتیک خود را با نیروهای همسو با ارتش ملی سودان افزایش داده است. این روند بازتابدهنده رقابت گستردهتر راهبردی در میان کشورهای حوزه خلیج فارس است؛ رقابتی که در آن هر قدرتی میکوشد بر سرنوشت درگیریها و آرایش امنیتی منطقه اثر بگذارد. به باور تحلیلگران، نزدیکی اتیوپی به امارات میتواند نشانهای از یک همپیمانی بلندمدت باشد که نحوه مداخله بازیگران خارجی در جنگ سودان و جبهههای پیرامونی آن را دگرگون میکند.
نگرانیها درباره تداوم جنگ و ائتلاف امارات، اسرائیل و اتیوپی
اهمیت این پروازهای ردیابیشده همچنان محل تفسیرهای گوناگون است. تاکنون هیچ توضیح رسمی روشنی از سوی امارات، دولت اتیوپی یا دیگر طرفهای مرتبط ارائه نشده و میدلایستآی نیز اعلام کرده که با وجود تماس با وزارتخانهها و شرکتهای مربوطه، پاسخ مشخصی دریافت نکرده است.
با این حال، کارشناسان نسبت به پیامدهای تکرار پروازهای یک هواپیمای باری بزرگ که توان حمل تجهیزات سنگین نظامی را دارد و میان پایگاههای نظامی تردد میکند، ابراز نگرانی کردهاند؛ بهویژه با توجه به سابقه بحثبرانگیز این هواپیما در مسیرهای لجستیکی پیشین.
منتقدان نقش امارات در سودان و سیاستهای آن در شاخ آفریقا بر این باورند که چنین پروازهایی، اگر به انتقال تسلیحات یا پشتیبانی نظامی مرتبط باشد، میتواند به تداوم جنگ، تشدید مداخله خارجی و پیچیدهتر شدن تلاشهای دیپلماتیک برای صلح بینجامد. رقابتهای میان کشورهای خلیج فارس پیشتر نیز شکل ائتلافها و حضور نظامی این کشورها را در یمن، سومالی و سواحل دریای سرخ تغییر داده و سودان را به صحنهای تازه برای رقابت بر سر نفوذ تبدیل کرده است؛ رقابتی که ممکن است رنج مردم محلی را تشدید و حلوفصل درگیری را دشوارتر کند.
بیشتر بخوانید:
از یمن تا شاخ آفریقا؛ چگونه برادری عربستان و امارات به رویارویی رسید؟
پیشروی جداییطلبان جنوب یمن با حمایت امارات؛ توازن قدرت تغییر میکند
