با اوجگیری تنشها میان تهران و واشینگتن، سفر علی لاریجانی به مسقط و پیامهای احتمالی رد و بدلشده میان ایران و ایالات متحده از طریق عمان در کانون توجهات رسانهها قرار گرفته، رخدادی که همزمان با هشدار صریح وزیر جنگ آمریکا بوده که از تهران خواسته است پیشنهاد توافق را بپذیرد.
علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی و دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز سهشنبه به عمان سفر کرد؛ کشوری که نقش میانجی در مذاکرات هستهای ایران و آمریکا را بر عهده گرفته است و جمعه گذشته نیز میزبان مذاکرات غیرمستقیم دو کشور بود.
گزارشها حاکی است در جریان این سفر، پاسخهای تهران و واشینگتن به نخستین دور گفتوگوهای غیرمستقیم آنها رد و بدل شده است. تصاویر منتشرشده از دیدار لاریجانی با بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، نیز نشان میدهد سندی مکتوب همراه آنها بوده است.
بسیاری از ناظران این سند را حاوی پاسخ ایراخ به ایالات متحده دانستهاند چنانکه رسانههای ایرانی پیشتر از انتقال «پیامی مهم» در این سفر خبر داده بودند. اما از سوی دیگر پایگاه خبری جماران در تهران مدعی شد که این نامه را وزیر عمانی به آقای لاریجانی تحویل داده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی، ایرنا، علی لاریجانی همچنیت نزدیک به سه ساعت با سلطان هیثم بن طارق دیدار کرده، اما جزئیاتی از محتوای این گفتوگوها منتشر نشده است. او قرار است پس از عمان به قطر سفر کند؛ کشوری که میزبان یکی از مهمترین پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه است و ایران در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، بهطور نمادین آن را هدف قرار داده بود.
تهدید پنتاگون در کنار پیشنهاد مذاکره
همزمان با این تحرکات دیپلماتیک، پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، اعلام کرد که دونالد ترامپ «ترجیح میدهد اختلافات با ایران از طریق مذاکره حل شود»، اما تاکید کرد پذیرش این توافق «انتخابی عاقلانه» برای تهران خواهد بود.
او با اشاره به توان نظامی ایالات متحده گفت ترجیح دیپلماتیک واشینگتن بر پایه «قابلیتهای بیرقیب نظامی» این کشور است و یادآوری کرد که آمریکا در جریان حملات خود در جنگ ۱۲ روزه «پیش از آنکه ایران متوجه حضورش شود، منطقه را ترک کرده بود».
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا پس از حدود هشت ماه وقفه از سر گرفته شده است؛ وقفهای که در پی حملات آمریکا به سه سایت هستهای ایران در جریان همان جنگ ایجاد شد.
تنشها پس از مذاکرات مسقط؛ نتانیاهو راهی واشینگتن میشود، ایران بر حق غنیسازی تاکید کرد
انعطاف هستهای مشروط به رفع تحریمها
در شرایطی که دو طرف سیگنالهای متفاوتی درباره روند مذاکرات ارسال کردهاند، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، اعلام کرد تهران در صورت لغو تحریمها آماده است اورانیوم با غنای بالا را رقیق کند؛ موضعی که نشانهای از انعطاف در برابر یکی از مطالبات کلیدی واشینگتن تلقی میشود.
به گفته او، این اقدام به آن بستگی دارد که «همه تحریمها» در مقابل برداشته شوند. ایران در حال حاضر بیش از ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که فاصله چندانی با درجه تسلیحاتی ندارد.
با این حال، دونالد ترامپ بارها خواستار توقف کامل غنیسازی شده است؛ شرطی که تهران آن را غیرقابل پذیرش میداند. عباس عراقچی نیز تاکید کرده که ایران باید حق غنیسازی را حفظ کند.
در همین حال، مقامهای آمریکایی خواهان گنجاندن موضوعاتی چون برنامه موشکهای بالستیک و نفوذ منطقهای ایران در مذاکرات هستند، اما تهران اصرار دارد گفتوگوها صرفًا بر پرونده هستهای و رفع تحریمها متمرکز بماند.
هشدار آمریکا به کشتیها برای دور ماندن از آبهای ایران
ایالات متحده برای افزایش فشار بر ایران، ناو هواپیمابر «یواساس آبراهام لینکلن» به همراه جنگندهها و ناوشکنها را در دریای عرب مستقر کرده است؛ اقدامی که از نگاه ناظران، تهدیدی معتبر برای اقدام نظامی محسوب میشود.
در روزهای اخیر نیروهای آمریکایی یک پهپاد ایرانی را که به این ناو نزدیک شده بود سرنگون کردند و همچنین به کمک یک کشتی تجاری با پرچم آمریکا رفتند که گفته میشود نیروهای ایرانی تلاش داشتند آن را در تنگه هرمز متوقف کنند.
اداره دریانوردی آمریکا نیز روز دوشنبه به کشتیهای این کشور هشدار داد تا حد امکان از آبهای سرزمینی ایران فاصله بگیرند. تنگه هرمز که یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکند، در آبهای ایران و عمان قرار دارد و کشتیهای ورودی به خلیج فارس ناگزیر از عبور از محدوده دریایی ایران هستند.
آنچه درباره مذاکرات مسقط میدانیم؛ اختلاف بر سر دامنه مذاکرات و تحریمهای جدید
دیدار ترامپ و نتانیاهو؛ موشکها در مرکز اختلاف
سفر لاریجانی به عمان همزمان شده است با عزیمت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به واشینگتن برای دیدار با ترامپ؛ نشستی که انتظار میرود ایران محور اصلی آن باشد. این هفتمین دیدار دو رهبر از زمان بازگشت ترامپ به قدرت به شمار میرود.
دفتر نتانیاهو اعلام کرده او قصد دارد نگرانیهای اسرائیل را نهتنها درباره برنامه هستهای ایران، بلکه درباره زرادخانه موشکهای بالستیک این کشور نیز مطرح کند و بر لزوم توقف حمایت تهران از متحدان منطقهای مانند حزبالله تاکید داشته باشد.
تحلیلگران معتقدند نخستوزیر اسرائیل احتمالا ترامپ را به افزایش فشار بر ایران در موضوع موشکی ترغیب خواهد کرد؛ مسئلهای که تهران آن را «خط قرمز» میداند. عباس عراقچی پیشتر تصریح کرده بود که برنامه موشکی ایران «قابل مذاکره نیست».
چارچوب تازه برای مذاکرات ایران و آمریکا؛ توقف غنیسازی، مهار برنامه موشکی و توافق عدم تجاوز
