جنگ میان ایران از یک سو و ایالات متحده و اسرائیل از سوی دیگر، در روز ششم خود وارد مرحلهای شد که دامنه آن فراتر از مرزهای ایران گسترش یافته و همزمان به حوزههای نظامی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی منطقه کشیده شده است. در حالی که حملات هوایی به اهدافی در تهران و دیگر شهرهای ایران ادامه دارد، گزارشهایی از تنشهای تازه در قفقاز، حملات و حوادث دریایی در خلیج فارس و نیز افزایش نگرانیهای امنیتی در اروپا و ناتو منتشر شده است.
هزار و ۲۳۰ کشته در ایران
در ایران، رسانههای داخلی و مقامهای رسمی از افزایش چشمگیر تلفات خبر دادهاند. بنیاد شهید و امور ایثارگران اعلام کرده است که شمار کشتهشدگان حملات آمریکا و اسرائیل که جسد آنها تا روز پنجشنبه به خاک سپرده شده، به هزار و ۲۳۰ نفر رسیده است. رئیس سازمان اورژانس کشور نیز اعلام کرده تعداد مجروحان این حملات از شش هزار نفر فراتر رفته و حدود دو هزار ۵۰۰ نفر همچنان در بیمارستانها بستری هستند. به گفته او، تاکنون بیش از ۶۰۰ عمل جراحی برای مصدومان انجام شده است.
این مقام همچنین گفت در جریان حملات، شش پایگاه امدادی و ۱۱ بیمارستان هدف قرار گرفتهاند که در نتیجه آن ۲۷ نفر از کارکنان اورژانس مجروح و یک نفر کشته شده است. جمعیت هلال احمر ایران نیز اعلام کرد از آغاز جنگ تاکنون هزار و ۳۳۲ حمله در ۶۳۶ نقطه از ۱۷۴ شهرستان ثبت شده است. تفکیک نظامیان و غیرنظامیان در این آمار ارائه نشده و امکان تأیید مستقل ادعاهای طرفهای درگیر در شرایط جنگی دشوار است.
ادامه حملات به پایتخت و تخریب سالن ۱۲ هزار نفری آزادی
در تهران، گزارشها از ادامه انفجارها و تخریب برخی ساختمانها حکایت دارد. خبرگزاریهای ایران همچنین اعلام کردند که سالن ۱۲ هزار نفری مجموعه ورزشی آزادی در غرب تهران در حمله موشکی آمریکا و اسرائیل تخریب شده است. این سالن که در مجموعه بزرگ ورزشگاه آزادی قرار دارد، یکی از مهمترین سالنهای سرپوشیده ورزشی کشور محسوب میشود و برای مسابقات والیبال، کشتی و بسکتبال استفاده میشد.
همچنین گزارشها از ادامه انفجارها و دود در بخشهایی از پایتخت حکایت دارد و برخی تصاویر و روایتهای میدانی از تخریب ساختمانهای مسکونی و نیز فضای امنیتی در شهر منتشر شده است. در کنار این تصویر، خاموشی یا اختلال شدید اینترنت که از صد و بیست ساعت گذشته است، انتقال اطلاعات مستقل از داخل ایران را دشوارتر کرده و روایتهای فردی از خیابانهای خلوت، بسته بودن بخشی از کسبوکارها و افزایش ایستهای بازرسی در روزهای اخیر را پررنگتر کرده است
حمله پهپادی به نخجوان و تکذیب ایران
در سطح منطقهای، بحران نشانههایی از گسترش جغرافیایی نشان میدهد. جمهوری آذربایجان اعلام کرد چند پهپاد به منطقه خودمختار نخجوان اصابت کرده و به فرودگاه بینالمللی این منطقه آسیب زده و چند نفر را مجروح کرده است. باکو ایران را مسئول این حمله دانست و الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، آن را «اقدامی تروریستی» توصیف کرد.
ایران اما این اتهام را رد کرده و گفته چنین اقداماتی ممکن است برای ایجاد تنش میان کشورهای مسلمان طراحی شده باشد. در تازهترین تحولات در این باره عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در گفتوگو با وزیر خارجه آذربایجان اعلام کرد که ایران خواهان گسترش روابط با جمهوری آذربایجان در همه زمینهها است و هیچگونه شلیکی به جمهوری نخجوان نداشته است. او اضافه کرده نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در حال بررسی و تحقیقات لازم در این خصوص هستند.
انفجار نفتکش در خلیج فارس و ادامه حملات متقابل ایران و اسرائیل
در خلیج فارس نیز حادثهای تازه نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی را افزایش داده است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا گزارش داد یک نفتکش در نزدیکی کویت دچار انفجار شده و از یکی از مخازن آن نفت به دریا نشت کرده است. این نهاد اعلام کرد خدمه کشتی آسیبی ندیدهاند، اما حادثه میتواند بر هزینه بیمه کشتیها و مسیرهای انرژی در منطقه اثر بگذارد.
در همین حال، حملات متقابل ایران و اسرائیل نیز ادامه دارد. ارتش اسرائیل اعلام کرده اهدافی از جمله سامانههای موشکی و پدافندی در ایران را هدف قرار داده است. در مقابل، ایران نیز با استفاده از موشکها و پهپادها حملاتی را علیه اسرائیل و برخی متحدان منطقهای آمریکا ازجمله امارات انجام داده است.
ناتو از اقدام علیه برنامه موشکی ایران حمایت میکند
تنشها حتی به سطح ناتو نیز کشیده شده است. مارک روته، دبیرکل ناتو، روز پنجشنبه اعلام کرد که این ائتلاف اوضاع خاورمیانه را بهدقت زیر نظر دارد، اما در حال حاضر فعالسازی ماده پنج پیمان آتلانتیک شمالی در دستور کار نیست. ماده پنج این پیمان میگوید حمله به یک عضو ناتو حمله به همه اعضا تلقی میشود. این اظهارات در واکنش به گزارشهایی درباره شلیک یک موشک از ایران به سمت ترکیه مطرح شد که مقامهای آنکارا گفتند توسط سامانههای پدافندی ناتو رهگیری شده است؛ ادعایی که ستاد کل نیروهای مسلح ایران آن را تکذیب کرد.
با وجود این، روته تأکید کرد که ناتو از اقدام آمریکا علیه برنامه موشکی ایران حمایت میکند و مدعی شد تهران به تهدیدی برای امنیت اروپا تبدیل شده است. این اظهارات دبیر کل ناتو با واکنشهای منفی برخی ناظران اروپایی مواجه شده. از جمله ریچارد دالتون سفیر سابق بریتانیا در ایران این اظهارات را ناشی از نادانی آقای روته از تبعات این جنگ برای نظم منطقهای، مردم ایران و چشمانداز صلح دانسته است.
در اتحادیه اروپا نیز مقامها نسبت به گسترش دامنه جنگ هشدار دادهاند. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، گفت تهران در تلاش است جنگ را به کشورهای بیشتری گسترش دهد و اتحادیه اروپا در حال بررسی راههای همکاری با شرکای خلیج فارس برای مهار بحران است.
ادامه اختلال در بازارهای انرژی
بعد انرژی جنگ، امروز با خبری از قطر نیز برجسته شد. رویترز گزارش داده بود که قطر، یکی از بازیگران کلیدی بازار گاز مایع طبیعی، در پی حملات و وضعیت امنیتی، درباره محمولههای گاز طبیعی مایعشده اعلام وضعیت اضطراری کرده و اختلال در تولید و بارگیری میتواند بازگشت به وضعیت معمول را زمانبر کند؛ موضوعی که بهویژه برای بازارهای آسیایی و اروپا اهمیت دارد. همزمان گزارشهای رسانهای از حساسیت بازار روی سوخت هواپیما و زنجیره تأمین حملونقل خبر میدهند؛ یعنی جایی که جنگ از سطح میدانی، به معیشت و قیمتها در اقتصاد جهانی پل میزند.
جبهه لبنان
در جبهه لبنان، حملات اسرائیل به اهدافی که آن را مرتبط با حزبالله میداند ادامه یافت و گزارشها از هشدارهای تخلیه در بخشهایی از حومه جنوبی بیروت و تداوم ضربات هوایی خبر میدهند. در اسرائیل نیز هشدارهای موشکی و رهگیری ادامه داشت و ارتش اسرائیل میگوید با تمرکز بر پرتابگرها و سامانههای پدافندی ایران در پی کاهش توان شلیک است. این وضعیت «جنگ موازی» را تثبیت کرده است: جنگ ایران–اسرائیل در کنار شعلهور شدن دوباره محور اسرائیل–حزبالله.
در مجموع، تحولات روز ششم نشان میدهد این جنگ از یک درگیری مستقیم میان ایران و اسرائیل فراتر رفته و اکنون به بحرانی چندلایه تبدیل شده است که نه تنها خاورمیانه بلکه مسیرهای انرژی، امنیت اروپا و حتی معادلات قفقاز را نیز تحت تأثیر قرار داده است. ادامه این روند میتواند منطقه را با مرحلهای تازه از بیثباتی روبهرو کند؛ مرحلهای که پیامدهای آن احتمالاً بسیار فراتر از میدانهای نبرد خواهد بود.
