تحریریه نیماد – در حالی که دولت دونالد ترامپ تلاش میکند روایت تازهای از هویت ملی آمریکا و جایگاه خود در آن ارائه دهد، دو رویداد مهم در حوزه فرهنگ و هنر طی روزهای اخیر به چالشی جدی برای این پروژه تبدیل شدهاند؛ از یک سو قاضی فدرال دستور حذف نام ترامپ از مرکز کندی، مهمترین نهاد فرهنگی و هنری آمریکا، را صادر کرده و از سوی دیگر موجی از هنرمندان شناختهشده از حضور در جشن بزرگ دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا که با حمایت دولت برگزار میشود، انصراف دادهاند.
اگرچه این دو رویداد در ظاهر ارتباط مستقیمی با یکدیگر ندارند، اما هر دو به یک پرسش مشترک بازمیگردند: آیا دولت ترامپ میتواند نمادهای فرهنگی آمریکا را نیز به بخشی از پروژه سیاسی خود تبدیل کند؟
شکست حقوقی در مرکز کندی
قاضی فدرال کریستوفر کوپر روز جمعه حکم داد که تغییر نام مرکز کندی به نام دونالد ترامپ فاقد مبنای قانونی است و باید لغو شود.
مرکز کندی که در واشنگتن قرار دارد، از زمان افتتاح خود در سال ۱۹۷۱ به عنوان یادبودی ملی برای جان اف کندی، رئیسجمهور ترورشده آمریکا، شناخته میشود و یکی از مهمترین نهادهای فرهنگی این کشور به شمار میرود.
این مرکز طی بیش از پنج دهه فعالیت خود میزبان مهمترین اجراهای موسیقی، اپرا، تئاتر، باله و هنرهای نمایشی آمریکا و جهان بوده است. مراسم سالانه «نشان افتخار مرکز کندی» که از معتبرترین رویدادهای فرهنگی آمریکا به شمار میرود نیز در همین مجموعه برگزار میشود؛ مراسمی که در آن از برجستهترین چهرههای فرهنگ و هنر آمریکا تجلیل میشود. هنرمندانی چون فرانک سیناترا، الا فیتزجرالد، لئونارد برنستاین، استیون سوندهایم، پل مککارتنی، بروس اسپرینگستین، مل بروکس، مورگان فریمن، جونی میچل و بسیاری دیگر در این مرکز مورد تقدیر قرار گرفتهاند. به همین دلیل، مرکز کندی برای بسیاری از آمریکاییها صرفاً یک مجموعه هنری نیست، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی و هویت ملی کشور محسوب میشود.
پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید، دولت او تغییرات گستردهای در هیئت امنای این مرکز ایجاد کرد. شماری از اعضای پیشین کنار گذاشته شدند و ترامپ نیز به عنوان عضو هیئت امنا و سپس رئیس آن منصوب شد. در ادامه، هیئت جدید تصمیم گرفت نام رسمی این مجموعه را به «مرکز یادبود جان اف کندی و دونالد جی ترامپ برای هنرهای نمایشی» تغییر دهد.
این تصمیم با اعتراض گسترده هنرمندان، مدیران فرهنگی و برخی نمایندگان کنگره روبهرو شد. منتقدان استدلال میکردند که یک رئیسجمهور مستقر نمیتواند مهمترین یادمان فرهنگی کشور را به بخشی از میراث شخصی خود تبدیل کند.
اکنون دادگاه فدرال نیز همین استدلال را پذیرفته است. قاضی کوپر در حکم خود تصریح کرده که کنگره نام مرکز را تعیین کرده و تنها کنگره میتواند آن را تغییر دهد. بر اساس این حکم، نام ترامپ باید ظرف دو هفته از تمامی تابلوها، وبسایتها، اسناد رسمی و سایر نشانههای فیزیکی و دیجیتال مرکز حذف شود.
ترامپ در واکنش به این حکم اعلام کرد که برای بازگرداندن کنترل این نهاد به کنگره تلاش خواهد کرد و مدعی شد اگر نتواند برنامههای خود را برای «احیای فیزیکی، مالی و هنری» مرکز اجرا کند، علاقهای به ادامه حضور در آن ندارد.
هنرمندانی که حاضر نشدند در جشن دولت ترامپ شرکت کنند
همزمان، دولت ترامپ با دردسر دیگری در حوزه فرهنگ روبهرو شده است.
قرار است از اواخر ژوئن تا اوایل ژوئیه مجموعهای از جشنها و برنامههای فرهنگی در واشنگتن برای گرامیداشت دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا برگزار شود. این پروژه که با عنوان «فریدام ۲۵۰» و «نمایشگاه بزرگ ایالتهای آمریکا» معرفی شده، یکی از مهمترین برنامههای نمادین دولت ترامپ در آستانه سالگرد استقلال به شمار میرود.
اما تنها چند روز پس از اعلام فهرست هنرمندان شرکتکننده، موج انصرافها آغاز شد.
چهرههایی از جمله یانگ امسی، موریس دی، گروه کومودورز، برت مایکلز و مارتینا مکبراید اعلام کردند در این رویداد شرکت نخواهند کرد.
بسیاری از این هنرمندان گفتهاند هنگام پذیرش دعوت تصور میکردند با یک برنامه ملی و غیرحزبی روبهرو هستند، اما بعداً متوجه شدهاند که این رویداد ارتباط نزدیکی با دولت ترامپ و برنامههای سیاسی آن دارد.
برخی نیز تأکید کردهاند که نمیخواهند موسیقی و فعالیت هنریشان به نفع هیچ جریان سیاسی خاصی مصادره شود.
در مقابل، تعداد محدودی از هنرمندان از جمله ونیلا آیس و برخی دیگر همچنان در فهرست اجراکنندگان باقی ماندهاند و تأکید دارند که این مراسم را جشن استقلال آمریکا میدانند، نه یک برنامه سیاسی.
واکنش تند ترامپ
دونالد ترامپ به سرعت به این انصرافها واکنش نشان داد.
او در شبکه اجتماعی خود هنرمندان کنارهگرفته را «درجه سه» توصیف کرد و اعلام کرد در حال بررسی برگزاری یک تجمع سیاسی بزرگ در همان زمان و مکان است.
ترامپ نوشت که ممکن است به جای این هنرمندان شخصاً در واشنگتن سخنرانی کند و از خود به عنوان «جاذبه شماره یک جهان» نام برد.
این واکنش برای بسیاری از ناظران نشانهای از آن بود که دولت ترامپ این رویدادها را صرفاً برنامههای فرهنگی نمیبیند، بلکه آنها را بخشی از نبرد سیاسی و هویتی گستردهتری تلقی میکند.
فرهنگ؛ میدان جدید جنگ سیاسی آمریکا
از زمان آغاز دومین دوره ریاستجمهوری ترامپ، موضوع فرهنگ به یکی از مهمترین میدانهای منازعه سیاسی در آمریکا تبدیل شده است.
دولت ترامپ بارها دانشگاهها، موزهها، رسانهها، برنامههای آموزشی و نهادهای فرهنگی را به جانبداری سیاسی متهم کرده و وعده داده است که آنها را به آنچه «ارزشهای واقعی آمریکایی» میخواند بازگرداند.
در مقابل، منتقدان میگویند دولت در حال تلاش برای سیاسیکردن نهادهای فرهنگی و تبدیل آنها به ابزار مشروعیتبخشی به پروژه «آمریکا اول» است.
در این چارچوب، هم تلاش برای افزودن نام ترامپ به مرکز کندی و هم تبدیل جشن ۲۵۰ سالگی استقلال به ویترینی برای نمایش دستاوردهای دولت، بخشی از یک پروژه بزرگتر برای بازتعریف هویت ملی آمریکا تلقی میشود.
