سجاد زند- پس از حمایت علنی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از تیم ملی آرژانتین، فینال جام جهانی میان اسپانیا و آرژانتین بیش از هر زمان دیگری از چارچوب یک مسابقه فوتبال فراتر رفته و در نگاه بسیاری، به تقابلی نمادین میان فلسطین و اسرائیل تبدیل شده است.
در روزهای اخیر، کاربران شبکههای اجتماعی، فعالان حامی فلسطین و شماری از رسانههای بینالمللی، این دیدار را نه صرفاً رویارویی دو قدرت فوتبال، بلکه بازتاب دو رویکرد متفاوت در قبال جنگ غزه و تحولات اخیر خاورمیانه توصیف کردهاند؛ روایتی که بیش از هر چیز بر دوگانه «فلسطین و اسرائیل» استوار است.
چنین روایتی البته از چند روز پیش و با انتشار اظهارات بنیامین نتانیاهو شدت گرفت. نخستوزیر اسرائیل در گفتوگویی که هفته گذشته منتشر شد، آشکارا از تیم ملی آرژانتین حمایت کرد و دلیل این حمایت را روابط نزدیک خاویر میلی، رئیسجمهور این کشور، با اسرائیل دانست. میلی که بارها از اسرائیل دفاع کرده، پیشتر خود را «صهیونیستترین رئیسجمهور جهان» خوانده بود؛ موضعی که باعث شده بسیاری از کاربران، تیم ملی آرژانتین را نیز در امتداد سیاست خارجی دولت این کشور ارزیابی کنند.
در مقابل، اسپانیا طی دو سال گذشته به یکی از جدیترین منتقدان اسرائیل در اروپا تبدیل شده است. دولت پدرو سانچز نه تنها فلسطین را به عنوان یک کشور مستقل به رسمیت شناخت، بلکه بارها خواستار آتشبس دائمی در غزه شد، صادرات سلاح به اسرائیل را متوقف و از اعمال تحریم علیه برخی اعضای کابینه اسرائیل حمایت کرد.
نروژ از نفوذ خود در فوتبال برای تعلیق اسرائیل از فیفا استفاده میکند
تنش میان مادرید و تلآویو در هفتههای اخیر نیز ادامه یافته است. پس از آنکه پدرو سانچز رفتار ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، با فعالان ناوگان کمکرسانی به غزه را «غیرقابل قبول» خواند و وعده داد برای تحریم او در اتحادیه اروپا تلاش کند، بنیامین نتانیاهو اسپانیا را به «بدنام کردن ارتش اسرائیل» متهم و نمایندگان این کشور را از مرکز هماهنگی کمکرسانی به غزه کنار گذاشت.
اختلاف اسپانیا با آمریکا نیز تنها به مسئله غزه محدود نماند. مادرید برخلاف برخی متحدان واشینگتن، حاضر نشد در عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران مشارکت کند. پدرو سانچز این حملات را «اشتباهی فوقالعاده بزرگ» و جنگ جاری را «بسیار بدتر از جنگ غیرقانونی عراق» توصیف کرد و تأکید کرد که سیاست خارجی اسپانیا باید بر پایه حقوق بینالملل باشد، نه همراهی بیقید و شرط با متحدان.
همین مواضع سبب شده است که بسیاری از کاربران فضای مجازی، اسپانیا را به نماد حمایت از فلسطین تبدیل کنند. انتشار دوباره تصاویر لامین یامال، ستاره جوان فوتبال اسپانیا، که در جشن قهرمانی بارسلونا پرچم فلسطین را در دست گرفته بود، این تصویر را بیش از پیش تقویت کرد. پدرو سانچز نیز در حمایت از یامال گفته بود ابراز همبستگی با فلسطین نه نفرتپراکنی، بلکه بیان احساس میلیونها اسپانیایی است.
در سوی مقابل، لیونل مسی نیز پس از حضور در کاخ سفید با موجی از انتقادها روبهرو شد. دونالد ترامپ در مقابل او درباره حملات نظامی آمریکا به ایران سخن گفت و برخی رسانهها و کاربران شبکههای اجتماعی، مسی و همتیمیهایش را به دلیل تشویق این سخنان مورد انتقاد قرار دادند. مسی تاکنون واکنش یا توضیحی درباره این انتقادها ارائه نکرده است، اما این اتفاق نیز به حساسیتهای سیاسی پیرامون فینال امروز دامن زده است.
در کنار این مسائل، رفتار بخشی از هواداران آرژانتین نیز خبرساز شده است. الجزیره در گزارشی نوشت که در دو دیدار این تیم مقابل مصر و کیپورد، شماری از هواداران آرژانتین به رفتارهای خشونتآمیز و نژادپرستانه متهم شدهاند. بر اساس این گزارش، برخی هواداران مصر و کیپورد گفتهاند پس از گلهای آرژانتین هدف پرتاب بطری و آبجو قرار گرفتهاند. همچنین ویدیوهایی منتشر شده که در آنها گروهی از هواداران آرژانتین پرچم اسرائیل را مقابل نیمکت مصر به اهتزاز درآوردهاند؛ اقدامی که بسیاری آن را واکنشی به حمایت حسام حسن، سرمربی مصر، از مردم فلسطین ارزیابی کردند.
فیفا نیز در روزهای گذشته تحقیقات خود را درباره توهین نژادپرستانه یکی از هواداران آرژانتین به دارن واتکینس جونیور، یوتیوبر مشهور آمریکایی معروف به «آی شو اسپید»، آغاز کرد و بار دیگر بر مخالفت خود با هرگونه تبعیض و نفرتپراکنی تأکید کرد.
با این حال، برخی از تحلیلگران معتقدند تقلیل فینال امروز به یک دوگانه مطلق، تصویر دقیقی از واقعیت ارائه نمیدهد. آنها یادآوری میکنند که آرژانتین در سال ۲۰۱۰ و در دوران ریاستجمهوری کریستینا فرناندز کرشنر، کشور فلسطین را به رسمیت شناخت و امروز نیز بخش قابل توجهی از جامعه این کشور با مردم فلسطین اعلام همبستگی میکند. حتی برخی از هواداران آرژانتینی در شبکههای اجتماعی تأکید کردهاند که مواضع خاویر میلی، الزاماً بازتابدهنده دیدگاه همه مردم این کشور نیست.
شائبههای سیاسی در جام جهانی؛ آیا فیفا وارد عصر تازهای شده است؟
با وجود این، کمتر کسی تردید دارد که فینال امروز تنها یک مسابقه فوتبال نیست. حمایت آشکار نتانیاهو از آرژانتین، مواضع کمسابقه دولت اسپانیا در دفاع از فلسطین، اختلاف مادرید با واشنگتن و تلآویو بر سر جنگ غزه و ایران، و موج گسترده واکنشها در شبکههای اجتماعی، باعث شده است که سوت آغاز این مسابقه، همزمان آغاز یکی از سیاسیترین فینالهای سالهای اخیر فوتبال جهان نیز باشد؛ دیداری که برای میلیونها نفر، نتیجه آن تنها روی اسکوربورد ورزشگاه معنا نخواهد داشت، بلکه بازتابی از شکافهای عمیق سیاسی جهان امروز نیز خواهد بود.
