حمله اوکراین به یک کشتی تجاری ایرانی در دریای خزر، نگرانیها درباره درهمتنیدگی جنگ اوکراین با درگیری ایران و آمریکا را افزایش داده است؛ حادثهای که میتواند یکی از امنترین مسیرهای دریایی ایران را به عرصه تازهای از رویارویی نظامی تبدیل کند.
ایران اعلام کرده است در حمله روز شنبه به این کشتی، یک ملوان کشته و یک نفر دیگر زخمی شده است. وزارت امور خارجه ایران در واکنش، کاردار اوکراین در تهران را احضار کرد و این حمله را اقدامی «خصمانه و مجرمانه» خواند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، شخصاً ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهوری اوکراین، را مسئول این حمله دانست و هشدار داد که این اقدام «نمیتواند بیپاسخ بماند».
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، حمله به کشتی ایرانی را «نقض آشکار منشور سازمان ملل» توصیف کرد و مدعی شد کییف به خواست اسرائیل و با هدف کشاندن اروپا به جنگ دست به این عملیات زده است.
توقف حملات ایران و آمریکا پس از دو هفته نبرد سنگین؛ نگرانی مقامهای ارشد دولت ترامپ از گسترش جنگ
آقای عراقچی گفت این موضوع را در تماسهای تلفنی با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، مطرح کرده و بر لزوم پاسخگویی به اوکراین تأکید کرده است. با این حال، عراقچی توضیح نداده که واکنش احتمالی تهران ماهیتی نظامی، سیاسی یا حقوقی خواهد داشت.
وزارت امور خارجه ایران نیز این حمله را نقض اصل منع توسل به زور در منشور سازمان ملل دانسته و هشدار داده است که چنین اقدامی میتواند دامنه جنگ روسیه و اوکراین را گسترش دهد. تهران بار دیگر تأکید کرده که بهطور مستقیم در این جنگ مداخله نکرده است.
در مقابل، زلنسکی اعلام کرده است حملات دوربرد اوکراین در دریای خزر، کشتیهای مورد استفاده برای انتقال محمولههای نظامی مرتبط با ایران و همچنین یک ناو جنگی روسیه را هدف قرار دادهاند. او نام کشتی ایرانی را اعلام نکرد، اما از «نتایج بسیار قوی» این عملیات سخن گفت.
نهادهای اطلاعاتی اوکراین نیز گفتهاند کشتیهای تحریمشدهای را هدف قرار دادهاند که تجهیزات نظامی را میان ایران و روسیه جابهجا میکردند.
زلنسکی همچنین روسیه را متهم کرد که اطلاعات ماهوارهای مربوط به پایگاههای آمریکا و کشورهای عربی را در اختیار ایران قرار میدهد. به گفته او، تصاویر ماهوارهای روسیه پیش و پس از حملات ایران تهیه شده و برای برنامهریزی عملیات و ارزیابی خسارتها مورد استفاده قرار گرفتهاند. مسکو و تهران این ادعا را تأیید نکردهاند.
آیا روسیه به ایران در حمله به مقرهای سیآیای در خلیج فارس کمک میکند؟
روابط تهران و کییف از سال ۲۰۲۲ و پس از آغاز جنگ تمامعیار روسیه علیه اوکراین بهشدت تیره شده است. اوکراین ایران را متهم میکند که پهپادهای شاهد را در اختیار روسیه قرار داده است؛ پهپادهایی که مسکو پس از تغییر و تولید داخلی، بهطور گسترده علیه شهرهای اوکراین به کار گرفته است.
کییف میگوید نیروهای اوکراینی از آغاز جنگ تاکنون بیش از ۴۴ هزار پهپاد با طراحی ایرانی را سرنگون کردهاند. اوکراین همچنین همزمان با تشدید جنگ ایران و آمریکا، کارشناسان و تجهیزات مقابله با پهپاد را در اختیار برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس قرار داده است.
حادثه دریای خزر در شرایطی رخ داده که حملات آمریکا به ایران پس از ۱۳ شب بمباران متوالی متوقف شده، اما تنش همچنان در سطح بالایی قرار دارد. ایران در جنوب با محاصره دریایی آمریکا در اطراف تنگه هرمز روبهرو است و اختلال در کشتیرانی دریای سرخ نیز ادامه دارد.
به همین دلیل، ناامنشدن دریای خزر میتواند فشار بیشتری بر مسیرهای تجاری، صادرات انرژی و شبکه لجستیکی ایران وارد کند. این دریا تاکنون یکی از مسیرهای کمخطرتر ایران برای ارتباط با روسیه و کشورهای آسیای مرکزی محسوب میشد.
وال استریت ژورنال: کویت و بحرین علیه ایران اقدام به حمله هوایی کردهاند
الجزیره به نقل از خبرنگاران خود در تهران گزارش داده است که این حمله برای ایران بهویژه نگرانکننده است، زیرا نشان میدهد درگیری ممکن است به یک جبهه دریایی تازه گسترش یابد. تهران هنوز بهطور رسمی اعلام نکرده است که آیا قصد دارد مستقیماً علیه اوکراین اقدام نظامی انجام دهد یا نه.
این حادثه همزمان با تلاش میانجیها برای تثبیت توقف درگیری میان ایران و آمریکا رخ داده است. براساس گزارش اکسیوس، قطر، مصر، پاکستان و چند کشور دیگر طرحی برای توقف دهروزه جنگ ارائه کردهاند تا مذاکرات درباره تفاهم اولیه تهران و واشنگتن از سر گرفته شود.
اکسیوس همچنین گزارش داده است که دونالد ترامپ طرح حمله برای چهاردهمین شب متوالی به ایران را دریافت کرده بود، اما تصمیم گرفت به تلاشهای دیپلماتیک فرصت بیشتری بدهد.
حمله به کشتی ایرانی اکنون این پرسش را مطرح کرده است که آیا عملیات اوکراین صرفاً اقدامی برای افزایش فشار اقتصادی و نظامی بر تهران بوده، یا نشانه آغاز جبههای تازه در جنگی است که از تنگه هرمز و دریای سرخ، این بار به دریای خزر رسیده است.
