مصطفی تاجزاده، زندانی سیاسی، ابراز اطمینان کرد که مردم ایران میتوانند با نافرمانی مدنی، حاکمان کشور را عقب برانند و در این میان تغییرات مسالمتآمیز پیش از مرگ رهبر جمهوری اسلامی و بحران جانشینی ضرورت دارد.
او در مصاحبهای با روزنامه فرانسوی لوپوئن که روز سهشنبه ۲۵ آذر منتشر شده است در توضیح سیاستورزی کنونی خود که بازنگری اساسی در ایده اصلاح نظام از درون و به دست خود حاکمان است، گفت: «از سال ۱۳۷۶ تلاش کردیم در چارچوب نظام دینی موجود، دموکراسی را پیش ببریم. اما در نهایت به دیوار رهبری برخوردیم که او هم پس از انتخابات ۱۳۹۶ تصمیم گرفت همه قدرت را یککاسه کند.»
به گفته این فعال سیاسی، رویکرد آیتالله خامنهای در مقام رهبر جمهوری اسلامی، حذف اصلاحطلبان را اجتنابناپذیر کرد و به استقرار حاکمیت فردی انجامید که آن نیز به نوبه خود حکومت را ناکارآمد ساخت و همه انتقادها را متوجه شخص خود رهبر و اصل «ولایت مطلقه فقیه» کرد.
آقای تاجزاده اما با این حال تاکید کرد که «بنبست اصلاحات بههیچوجه توجیهکننده خشونت نیست. و مردم ایران میتوانند از راه مقاومت و نافرمانی مدنی، روحانیت حاکم را وادار به عقبنشینی از امتیازاتش کنند؛ همانگونه که در مسئله حجاب موفق شدند.»
معاون سابق وزیر کشور ایران که از سال ۱۳۸۸ تا به امروز سرجمع حدود ۱۰ سال را در زندان گذرانده، طی این مدت همواره در نقد سیاستهای آیتالله خامنهای بیپروا بوده است. با این حال بیانیهای که سه سال پیش میرحسین موسوی، رهبر اعتراضات سال ۱۳۸۸، از حصر خانگی منتشر کرد که در آن بر لزوم تشکیل مجلس موسسان و برگزاری همهپرسی تاکید شده بود، نقطه عطفی در سیاستورزی مصطفی تاجزاده نیز محسوب میشود که همسو با او بر چنین خواستههایی پافشاری کرد.
لوپوئن از آقای تاجزاده درباره چرایی این خواستهها پرسیده است که او در پاسخ گفت: «ریشه بحرانها را در سه عامل میدانم؛ ساختار کهنه قدرت دینی، سیاستها و دخالتهای گسترده رهبر، و حذف نیروهای شایسته به نفع افراد مطیع. فوریترین اصلاح، تغییر رویکرد رهبری است: کنار کشیدن از دخالتها و برگزاری انتخابات آزاد. تثبیت این تغییرات نیازمند بازنگری قانون اساسی و حذف ولایت فقیه است.»
وی سپس این را اضافه کرد که «شاید چنین خواستهای امروز غیرواقعی به نظر برسد، اما در زمان بحران، یکی از امنترین و مسالمتآمیزترین راهها خواهد بود».
بیشتر بخوانید:
تاجزاده: کشور راه نجات دارد، اما رهبر تن به آن نمیدهد
تاجزاده: اجازه ندهیم خامنهای به نام دفاع از حقوق هستهای، هستی ایران را به مخاطره اندازد
آیا پیشنهاد تاجزاده برای گفتوگوی ملی واقعبینانه است؟
بخشی از این مصاحبه همچنین به دیدگاه تاجزاده درباره تحریمهای ایالات متحده و غرب غلیه ایران و مداخله نظامی خارجی اختصاص دارد که او به صراحت مخالف خود را با هر دو اعلام میکند.
به گفته او، «تحریمها و حتی جنگ اگرچه به حکومت ضربه میزنند، اما فشار اصلی بر دوش جامعه مدنی و اقشار ضعیف است. ضمن آنکه بهانهای برای امنیتیکردن فضا فراهم میکنند [و با احتساب همه اینها] تنها تحریمهای قابل دفاع، تحریم ناقضان حقوق شهروندان است».
درباره مداخله نظامی نیز این فعال سیاسی میگوید: «میدانم بسیاری از ایرانیان به آن امید بستهاند، اما چنین سناریویی فاجعهبار است. چه شکست بخورد چه موفق شود، نتیجهاش یا تشدید سرکوب است یا قدرتگیری یک حکومت نظامی خشنتر.»
به باور وی، سیاست ایران در قبال آمریکا و منطقه باید از مدتها پیش تغییر میکرد، اما «توسعه ایران فدای محور مقاومت شد [حال آنکه] توسعه ایران نیازمند روابط متوازن با آمریکا و اروپاست، نه نابودی اسرائیل و نه بیرونراندن آمریکا از خاورمیانه که [هیچ کدام اینها] نه ماموریت ماست و نه در توان ما».
مصطفی تاجزاده همچنین به این سئوال روزنامه فرانسوی که «آیا باید منتظر مرگ رهبر ماند؟»، جواب منفی داد، و یادآور شد که «در زمان حیات او [آیتالله خامنهای] هم حجاب آزاد شد و هم تابوی مذاکره با آمریکا شکست».
وی افزود: «تجربه بهار عربی نشان داد بدون آلترناتیو منسجم هم میتوان دیکتاتورها را وادار به عقبنشینی کرد. ترجیح میدهم تغییرات اساسی در زمان حیات آیتالله خامنهای رخ دهد؛ این مسیر کمهزینهتر از انتظار برای مرگ یا برکناری اوست.»
به باور آقای تاجزاده، ایجاد تغییرات در زمان حیات آیتالله خامنهای، «بهترین راهحل برای بحران جانشینی هم است».
او با تشبیه وضعیت امروز ایران با شورویِ دوران برژنف گفت: «نسل انقلاب پیر شده و انتخاب جانشین از میان آنها فقط بحران را به تعویق میاندازد. از سوی دیگر، سپردن قدرت مطلق به یک فرد جوان و کمتجربه هم خلاف عقل سلیم است.»
مصطفی تاجزاده ماه گذشته نیز با انتشار متنی تحلیلی از زندان اوین تهران «تغییرات استراتژیک و فوری در هر سه زمینه ساختاری، سیاستی و مدیریتی بهنحو مسالمتآمیز» را «راه نجات ایران» خوانده و شرط موفقیت آنرا نیز مواردی چون «تجدیدنظر حاکمیت در راهبرد آمریکاستیز خود»، «رفع موانع بهکارگیری نیروهای متخصص، کاردان و مستقل» و «اصلاح و تغییر قانون اساسی مطابق نظر ملت از راه تشکیل مجلس موسسان و همهپرسی» دانسته بود.
