خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از منابع مطلع نوشت، رهبری جمهوری اسلامی بهطور فزایندهای نگران آن است که حمله نظامی آمریکا بتواند بار دیگر اعتراضات گسترده مردمی را شعلهور کند و کنترل حکومت بر اوضاع داخلی را به خطر اندازد.
این گزارش به نقل از شش مقام کنونی و پیشین ایران میگوید که در نشستهای سطح بالا به آیتالله علی خامنهای هشدار داده شده خشم عمومی پس از سرکوب خونین اعتراضات ماه گذشته به سطحی رسیده که «ترس» دیگر نقش بازدارنده سابق را ندارد.
چهار مقام مطلع از این جلسات به رویترز گفتهاند به رهبر جمهوری اسلامی اطلاع داده شده بسیاری از شهروندان آماده رویارویی دوباره با نیروهای امنیتی هستند و فشار خارجی، از جمله حمله محدود آمریکا، میتواند آنان را جسورتر کند. یکی از این مقامات گفته ترکیب حمله خارجی و تظاهرات داخلی ممکن است «آسیب جبرانناپذیری» به ساختار سیاسی وارد کند. او افزوده نگرانی اصلی در سطوح بالای قدرت، امکان فروپاشی در صورت همزمانی ناآرامیهای داخلی و فشار نظامی خارجی است.
این ارزیابیها در حالی مطرح میشود که موضعگیریهای علنی مقامهای ایرانی اغلب بر بیاثر بودن فشار خارجی تأکید دارد. با این حال، روایت منابع رویترز نشاندهنده بحثهای جدی در درون حاکمیت درباره شکنندگی وضعیت داخلی است. این منابع به واکنش خامنهای اشارهای نکردهاند و وزارت خارجه ایران نیز به درخواست رویترز برای اظهار نظر پاسخ نداده است.
به گفته منابع دیگر، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در حال بررسی گزینههایی از جمله حملات هدفمند به نیروها و چهرههای امنیتی ایران است؛ اقدامی که به باور برخی میتواند معترضان را تشویق کند، هرچند مقامهای اسرائیلی و عرب به رویترز گفتهاند قدرت هوایی بهتنهایی برای سرنگونی حاکمیت ایران کافی نخواهد بود.
در عین حال، منابع رویترز به یک مقایسه مهم تاریخی هم اشاره میکنند: در جریان حملات پیشین اسرائیل و آمریکا به تاسیسات هستهای ایران در ماه خرداد، موجی از اعتراضات ضد حکومتی شکل نگرفت. اما به گفته یک مقام پیشین، شرایط پس از سرکوب خونین دیماه تغییر کرده و فضای اجتماعی امروز با آن مقطع قابل قیاس نیست. او میگوید خشم عمومی اکنون به سطحی رسیده که حمله خارجی ممکن است اینبار نه باعث همگرایی، بلکه موجب فوران دوباره نارضایتیها شود.
چهرههایی از درون ساختار سیاسی نیز هشدار دادهاند. میرحسین موسوی، نخستوزیر پیشین که سالهاست در حصر خانگی بهسر میبرد، در بیانیهای اعلام کرده «بازی تمام شدهاست» و مردم این نظام را نمیخواهند. این اظهارات در کنار گزارش منابع رویترز، تصویر شکاف میان روایت رسمی و نگرانیهای درونی را پررنگتر میکند.
با وجود آرامش نسبی خیابانها، تحلیلگران میگویند نارضایتیهای عمیق اقتصادی و سیاسی همچنان پابرجاست: رکود، فساد، شکاف طبقاتی و محدودیتهای سیاسی، احساس بنبست را در بخشی از جامعه تشدید کرده است. یک مقام مطلع هشدار داده در صورت از سرگیری اعتراضات همزمان با حمله خارجی، نیروهای امنیتی با شدت بیشتری واکنش نشان خواهند داد؛ وضعیتی که میتواند به خشونتی گسترده منجر شود.
برخی شهروندان ایرانی نیز به رویترز گفتهاند انتظار دارند حکومت در برابر هر دور تازهای از اعتراضات با قاطعیت برخورد کند.
